Tin tức
Thanh toán không dùng tiền mặt đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đằng sau những giao dịch số thuận tiện là một quá trình chuyển đổi lớn hơn, từ thanh toán số sang tài chính số. Ngày Tài chính số 2026 đặt ra góc nhìn mới về vai trò của dữ liệu, kết nối và tài chính toàn diện trong hành trình phát triển kinh tế số.
Nhìn lại những năm gần đây, thanh toán không dùng tiền mặt đã có bước phát triển mạnh mẽ. Từ mua sắm, đi lại đến thanh toán hóa đơn, nhiều giao dịch thường ngày đã được thực hiện trên môi trường số. PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh – Bí thư Đảng uy, Giám đốc Học viện chính trị khu vực 2: "Đến thời điểm này, có thể thấy thanh toán không dùng tiền mặt đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong văn hóa sử dụng tiền mặt, vốn tồn tại từ rất lâu trong thói quen tiêu dùng của người dân Việt Nam. Số lượng giao dịch qua các phương thức thanh toán điện tử tăng mạnh. Riêng thanh toán bằng mã QR tăng gần 900% về số lượng và hơn 1.000% về giá trị. Những con số này cho thấy tốc độ phát triển rất nhanh của thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam".
Hiện nay, thanh toán không tiền mặt không chỉ xuất hiện ở thành thị mà người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa đều có khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số. Điều này cho thấy, khi các dịch vụ tài chính hiện đại trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn thì tài chính số sẽ trở thành công cụ thúc đẩy tài chính toàn diện. Nhà báo Lê Thế Chữ - Tổng biên tập Báo Tuôi trẻ - Trưởng ban Tổ chức lễ hội Ngày tài chính số 2026: "Thanh toán thông minh đang góp phần hình thành một nền kinh tế minh bạch, kết nối và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, công nghệ thanh toán không tự tạo ra sự thay đổi xã hội. Mỗi giải pháp chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin tưởng và sử dụng giải pháp đó. Vì vậy, truyền thông cần phát huy vai trò của mình. Trong 7 năm qua, hành trình từ Ngày không tiền mặt đến Ngày tài chính số không chỉ thúc đẩy các phương thức thanh toán mới mà còn góp phần lan tỏa nhận thức về tài chính số trong cộng đồng. Truyền thông cần đi trước một bước trong phổ cập kiến thức, xây dựng niềm tin số và kết nối chính sách với cuộc sống".
Tuy nhiên, thanh toán chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra dữ liệu, kết nối các chủ thể trong nền kinh tế và mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp. Trao đổi tại hội thảo, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán – Ngân hàng Nhà nước, cho biết thanh toán số tại Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng về quy mô sang phát triển theo chiều sâu: "Thời gian qua, hạ tầng kết nối trong nước đã hình thành một hệ sinh thái số thông suốt với nhiều kết quả ấn tượng. Từ tăng trưởng thương mại điện tử, thực hiện an sinh xã hội, doanh nghiệp nộp thuế điện tử cho đến các lĩnh vực giáo dục và y tế, tất cả đang cho thấy xu hướng xây dựng một nền kinh tế vận hành theo thời gian thực".
Tại hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số”, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục mở rộng thanh toán điện tử từ lĩnh vực ngân hàng sang toàn bộ nền kinh tế. Định hướng này cho thấy thanh toán số đang được nhìn nhận không chỉ như một công cụ giao dịch thuận tiện mà còn là động lực thúc đẩy tài chính số và kinh tế số phát triển: "Cần tiếp tục phát triển và cung ứng các sản phẩm, dịch vụ tài chính số, ngân hàng số, đặc biệt trên thiết bị di động cho người dân và doanh nghiệp ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và hải đảo. Đồng thời, khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ chức công nghệ tài chính, doanh nghiệp viễn thông tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ tài chính; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Bên cạnh đó, cần áp dụng các chính sách miễn, giảm phí phù hợp liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng, ví điện tử nhằm khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế".
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển công nghệ. Thể chế cần tiếp tục hoàn thiện để tạo điều kiện cho các mô hình thanh toán mới, các giải pháp công nghệ tài chính và đổi mới sáng tạo phát triển. Cùng với đó là những yêu cầu ngày càng cấp thiết về bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an toàn hệ thống và quyền lợi của người sử dụng. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng yêu cầu: "Hạ tầng thanh toán tuy đã được cải thiện nhưng vẫn cần tiếp tục mở rộng, nâng cao tính bảo mật, khả năng liên thông, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây vẫn là thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi. Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, để đạt các mục tiêu chiến lược đã đề ra, nhất là mục tiêu đưa giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt gấp 30 lần GDP vào năm 2030, cần tập trung thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ và giải pháp mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho các bộ, ngành, cơ quan và địa phương".
Tài chính số, vì thế không chỉ là câu chuyện của thanh toán. Đó còn là dấu mốc cho thấy quá trình chuyển đổi đang bước sang một giai đoạn mới: từ số hóa giao dịch sang xây dựng một nền tài chính số kết nối, an toàn và bao trùm hơn đối với toàn bộ nền kinh tế. Bởi vì, kiến tạo thể chế cho thanh toán thông minh không chỉ chuẩn bị tương lai của ngành ngân hàng mà là sự chuẩn bị nền tảng vững chắc cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam.