Tin tứcBộ Công an đang xây dựng dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự và lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI. Một trong các đề xuất đáng chú ý là mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền đối với một số tội danh, nhằm tăng khả năng thu hồi tài sản, đồng thời giảm áp lực cho công tác quản lý trại giam.
Theo dự thảo, hình phạt tiền sẽ được áp dụng thêm với một số trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng và cả một số trường hợp rất nghiêm trọng trong những nhóm tội nhất định do Bộ luật quy định. Tuy vậy, dự thảo hiện chưa nêu cụ thể các tội danh thuộc diện mở rộng này.
Để được áp dụng phạt tiền thay cho phạt tù, người phạm tội phải thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Cùng với đó, họ phải khắc phục toàn bộ hậu quả và bồi thường đầy đủ thiệt hại.
Cơ quan soạn thảo cho rằng Bộ luật Hình sự hiện đã xác định phạt tiền là một trong các hình phạt chính. Chiến lược cải cách tư pháp và các quan điểm về phòng, chống tham nhũng cũng đặt ưu tiên vào việc thu hồi tài sản bị thất thoát. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa đưa ra tiêu chí cứng về trường hợp áp dụng phạt tiền hay phạt tù, mà mới dừng ở mức "có thể", khiến chính sách hình sự vẫn thiên về trừng phạt hơn phục hồi.
Trong đề xuất sửa đổi, Bộ luật Hình sự được định hướng chuyển từ mức "cho phép", "có thể" sang quy định chặt chẽ hơn. Theo Bộ Công an, cách tiếp cận này sẽ tạo cơ sở pháp lý minh bạch để tòa án cân nhắc áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù.
Bộ Công an cho rằng việc mở rộng các tội danh có thể phạt tiền thay án tù sẽ góp phần giảm chi phí giam giữ, giảm áp lực quản lý trại giam và tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi. Với người phạm tội, nhất là người phạm tội lần đầu, ít nguy hiểm, chính sách này còn giúp họ tiếp tục làm việc, chăm lo gia đình và tái hòa nhập tốt hơn.
Đối với doanh nghiệp, áp dụng phạt tiền thay cho cách ly khỏi xã hội có thể hạn chế nguy cơ đứt gãy lao động và quản trị khi người quản lý vi phạm những lỗi có thể xử lý bằng tiền. Dù vậy, dự thảo cũng lưu ý Nhà nước cần tăng cường cơ chế xác minh tài sản, thu nhập để tránh tình trạng bản án đã tuyên nhưng khó thi hành do người phạm tội tẩu tán tài sản.
Ngoài nội dung về hình phạt tiền, dự thảo còn đề xuất bổ sung một số tội danh, hành vi mới chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; điều chỉnh tăng, giảm ngưỡng tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự với một số tội. Bộ Công an cũng đề xuất giảm các tội áp dụng án tử hình, đồng thời tăng gấp đôi tiền phạt với các tội liên quan kinh doanh, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm để tăng tính công bằng, nhân đạo và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả.