Tin tứcNếu đặt câu hỏi "phim cổ trang ngôn tình có sống được khi thiếu cặp chính không?", suốt nửa đầu năm nay câu trả lời gần như luôn là không. Thế nhưng, Lan Hương Như Cố lại chứng minh điều ngược lại.
Phim đang phát sóng với độ hot trên nền tảng vượt 31.000 điểm, dẫn đầu bảng xếp hạng Vân Hợp, thị phần khán giả đạt 26,9%. Đáng nói, suốt thời gian lên sóng, gần như không ai gọi tên cặp nam nữ chính như một "CP" đúng nghĩa - chuyện hiếm gặp ở dòng phim cổ trang ngôn tình. Lan Hương Như Cố có vẻ đang thử nghiệm một công thức "phi ngôn tình hóa".
Nâng tầm chuyện đấu đá hậu trạch
"Người trên đánh nhau, kẻ dưới lãnh đủ" - nữ chính Hứa Lan Hương (Đàm Tùng Vận) là người bình thường muốn an phận lại vô tình bị cuốn vào vòng xoáy mẹ chồng nàng dâu.
Khác với mô-típ quen thuộc suốt nhiều năm, khi nữ chính là con dòng chính và vừa mở đầu phim đã lo trả thù, đấu đá với con vợ lẽ hay mẹ chồng, Lan Hương Như Cố đảo ngược thế cờ: nữ chính "tái sinh trở về" không phải để trả thù, mà để tồn tại; còn người đấu đá với mẹ chồng, với chồng lại là nữ phụ.
Cách xây dựng này mang màu sắc "chốn công sở" khá mới: nữ chính giống một nhân viên cấp thấp, chỉ mong kiếm thêm tiền, có được thân phận, tính chuyện nghỉ việc tìm nơi tốt hơn; ngày thường vẫn giúp đỡ đồng nghiệp ngây thơ, che chắn cho "sếp" nhưng chủ yếu vì sợ liên lụy nếu sếp gặp nạn.
Nữ chính xoay xở trong phủ họ Lâm hoàn toàn bằng bản lĩnh sinh tồn của chính mình, không hề được nam chính giúp đỡ - ngược lại, nam chính còn là một trong những trở ngại của cô. Sự chuyển đổi về thân phận và tư duy "công sở" giúp phim phần nào thoát khỏi cảm giác phi thực tế và lối mòn quen thuộc.
Điểm nâng cấp còn nằm ở cách khắc họa tuyến nhân vật phụ. Ở nhiều phim đấu đá hậu trạch, luôn có vài phản diện ngu ngốc, chỉ biết ghen ghét, hãm hại nữ chính - thường là vai con vợ lẽ đắc thế. Nhưng ở đây, các phản diện được xây dựng có chiều sâu, không chỉ để làm nền.
Phản diện đầu tiên là Triệu Tinh Đường (Lý Mộng) - mạnh mẽ, tàn nhẫn, biển thủ công quỹ, xem thường mạng người, sẵn sàng hãm hại nha hoàn của mẹ chồng rồi bán cả nhà người ta để trả thù.
Nhưng nhân vật này vừa đáng ghét vừa đáng thương: yêu anh họ nhưng bị gia đình dùng làm quân cờ, ép sảy thai rồi gả cho người mình không yêu; có chí tiến thủ nhưng bị cấm học chữ.
Cô hận chồng, hận mẹ chồng, hận cả cha mình, nhưng lại chân thành với nha hoàn lớn lên cùng mình - quỳ xuống van xin khi nha hoàn bị gả đi và dù keo kiệt vẫn tặng 600 lượng bạc làm của hồi môn.
Đỗ Thúy Tước (Trịnh Hợp Huệ Tử) - phản diện thứ hai, am hiểu mưu mẹo chốn quan trường - cũng không bị gắn mác xấu xa đơn thuần. Xuất thân quân hộ, thân phận thấp kém, thâm trầm và hay đổ lỗi, cô sẵn sàng làm mọi thứ để đổi đời.
Khi âm mưu gả cho nam chính thất bại, Đỗ Thúy Tước không lộ vẻ hiểm độc như thường thấy, mà thay vào đó là sự hụt hẫng, mệt mỏi. Nếu không sinh ra trong thời phong kiến, một người có đầu óc, thủ đoạn và tham vọng như cô có lẽ đã có kết cục khác.
Nhưng sinh ra trong thời đại phụ nữ khó lòng lập công danh, khát khao đổi đời quá lớn đã đẩy cô vào con đường sai lầm. Ở góc độ nào đó, những "phản diện" này cũng là nạn nhân của một chế độ áp bức.
Cách khắc họa phản diện như vậy khiến mạch phim không còn đơn thuần là "người tốt đánh kẻ xấu" hay "con chính đánh con thứ", mà trở thành cuộc cạnh tranh sinh tồn trong một cấu trúc xã hội đầy trói buộc.
Nam chính lùi vào hậu cảnh
Trong phim ngôn tình, nam nữ chính thường gặp nhau ngay từ tập 1-2; nếu không có cơ hội, biên kịch cũng phải tạo ra cơ hội. Ở Tích Hoa Chỉ, nữ chính trốn khỏi phủ, bị làm khó, nam chính ra tay giải vây; Cẩm Tú An Ninh tập 1, nữ chính bị bắt cóc và được nam chính cứu; Quốc Sắc Phương Hoa tập 1, hai người chạm mặt tại điện thờ tổ sư và nảy sinh xung đột.
Nhưng Lan Hương Như Cố lại cố tình trì hoãn cuộc gặp gỡ của cặp chính, kéo theo tuyến tình cảm cũng phát triển chậm lại.
Phần đầu phim tập trung vào hành trình sinh tồn của nữ chính trong phủ họ Lâm - lúc cô đã thăng lên hàng nha hoàn nhị đẳng thì nam chính vẫn đang mải tính kế với Triệu Tinh Đường.
Đến tận tập 7, hai người mới chính thức gặp mặt, và lý do gặp cũng chỉ là nam chính ép nữ chính làm tai mắt theo dõi Triệu Tinh Đường.
Phải hơn chục tập sau, tuyến tình cảm mới nhích lên một chút và dường như chỉ là nam chính đơn phương rung động. Điều này cho thấy phim không lấy chuyện yêu đương của cặp chính làm động lực dẫn dắt.
Một biểu hiện khác của việc "nam chính lùi bước" nằm ở tuyến sự nghiệp của anh gần như chưa được khai thác.
Ở phần lớn phim cổ trang gần đây, nam chính thường gánh vác tuyến quyền mưu, ngay từ đầu đã có sự nghiệp riêng và thân phận đặc biệt.
Nam chính Cẩm Tú An Ninh bề ngoài là công tử thứ ba nhà họ La nhưng thực chất là ông chủ thương hành, nhiệm vụ chính là minh oan cho ân sư; nam chính Trục Ngọc là Vũ An Hầu sa cơ, đang truy tìm sự thật một thảm án nhiều năm trước; nam chính Rèm Ngọc Châu Sa bề ngoài là thương nhân nhưng thực chất là cô nhi mưu tính trả thù.
Nhìn chung, tuyến sự nghiệp của các nam chính này có logic khởi động và nhịp độ triển khai riêng ngay từ đầu phim.
Nhưng nam chính Lan Hương Như Cố khi xuất hiện, nhiệm vụ đầu tiên lại là ly hôn với vợ và phải mất mấy tập chỉ để kiểm tra sổ sách, bày mưu tính kế cho việc này.
Đây hoàn toàn khác với kiểu "minh oan cho ân sư" hay "truy tìm thảm án" vốn hướng đến công lý, sự thật, mang tính đạo đức; còn chuyện ly hôn lại thiên về tư lợi cá nhân, thậm chí đối tượng ly hôn còn là tiểu thư thế gia từng chủ động cầu hôn khi nhà nam chính sa sút.
Lan Hương Như Cố không trao cho nam chính thân phận bí ẩn hay mục tiêu to lớn nào - có lẽ đây là bằng chứng cho thấy phim đang "giải thiêng" hình tượng nam chính cổ trang ở một mức độ nhất định.
Một bằng chứng khác, phim không dùng sự say mê của các nữ phụ để tô đậm sức hút của nam chính.
Hầu hết nhân vật nữ trẻ trong phim đều không theo đuổi tình yêu với nam chính: nữ chính Hứa Lan Hương chỉ muốn sống sót và thoát khỏi thân phận nô tỳ; nha hoàn Tiểu Liên không muốn làm thiếp của nam chính; Triệu Tinh Đường theo đuổi tiền bạc; còn Đỗ Thúy Tước chắc chắn muốn đổi đời hơn là yêu đương.
Thậm chí khi xuất hiện, nam chính đã có vợ. Sức "sát thương" của mô-típ "nam chính từng qua một đời vợ" đối với phim cổ trang lớn đến mức nào, có thể thấy rõ qua trường hợp Quý Nữ (Nhạn Hồi Thời).
Việc này cùng hướng với chiến lược "nâng cấp đấu đá hậu trạch" nói trên: nhường không gian trần thuật cho dàn nhân vật nữ.
Phim cổ trang tìm đường đổi mới
Không phải phim cổ trang chưa từng thử thay đổi. Đấu đá hậu trạch, thương chiến, quyền mưu, chủ đề nữ quyền... gần như mọi yếu tố có thể thêm vào đều đã được thử qua nhiều năm.
Nhưng phần lớn thời gian, thể loại này vẫn quẩn quanh trong khuôn khổ cũ, bởi bản chất phim cổ trang vẫn là phim tình cảm, còn các yếu tố khác gần như chỉ để "diễn cho có", không chịu được sự soi xét kỹ.
Tình trạng "quyền mưu con nít", "kinh doanh mẫu giáo" tràn lan thực chất là hệ quả của việc biên kịch xem các yếu tố phi tình cảm chỉ là phông nền - chỉ có chuyện yêu đương mới được đầu tư nghiêm túc, còn lại chỉ là màn dạo đầu.
Nửa đầu năm 2026, Trục Ngọc là phim cổ trang duy nhất gây sốt, thị phần khán giả đỉnh điểm lên tới 55%, nhưng chính logic sáng tác của phim này lại phơi bày sự bế tắc của thể loại.
Tại một hội thảo bàn tròn ở Liên hoan phim Bạch Ngọc Lan, nhà sản xuất phim từng chia sẻ rằng đạo diễn cho rằng chỉ cần kể tốt chuyện tình yêu, làm rõ cặp đôi chính là đủ, còn cảnh chiến tranh, tranh giành quyền lực không quan trọng và không cần quá logic.
Phát biểu này gây tranh cãi, nhưng đồng thời phơi bày một sự thật: mô hình "song tấu" của phim cổ trang bản chất là đánh đổi tính nghiêm túc của các tuyến truyện phi tình cảm để đổi lấy cặp đôi chính.
Sự phụ thuộc vào mô hình này không khó hiểu. Viết về đấu tranh quyền lực thực sự không hề đơn giản; nếu bỏ tuyến tình cảm, phần còn lại như đấu đá hậu trạch, kinh doanh, quyền mưu tự thân đã không đủ chắc chắn, nên các nhà sản xuất không dám để cặp đôi chính lùi lại phía sau.
Trường hợp phim cổ trang thành công không dựa vào cặp đôi chính lại quá ít, số ví dụ được thị trường kiểm chứng cực kỳ hạn chế, khiến phần lớn nhà sản xuất vẫn thà loay hoay trong công thức cũ.
Cái giá của lối mòn này thể hiện rõ qua số liệu. Theo Vân Hợp, năm 2025 có 12 phim cổ trang đạt chỉ số V30 trung bình mỗi tập (lượt xem hợp lệ trong 30 ngày) vượt 20 triệu; nhưng nửa đầu năm 2026, chỉ còn 3 phim đạt mức này là Trục Ngọc, Đường Cung Kỳ Án: Thanh Vụ Phong Minh và Nguyệt Lân Ỷ Kỷ. Thể loại từng có nền tảng khán giả lớn nhất giờ phải chật vật giữ mốc "phòng thủ 15 triệu lượt xem".
Từ góc độ này, ý nghĩa tích cực của Lan Hương Như Cố càng rõ ràng. Khi độ hot trên nền tảng vượt 30.000 điểm ở thời điểm phim mới chiếu đến khoảng tập 11, lúc đó tuyến tình cảm nam nữ chính gần như chưa triển khai gì. Điều này ít nhất chứng minh việc đẩy tuyến tình cảm ra sau, để các yếu tố khác gánh vác mạch truyện chính, là khả thi về mặt thương mại.
Tất nhiên, bản chất Lan Hương Như Cố vẫn là phim cổ trang ngôn tình, nam nữ chính cuối cùng vẫn sẽ đến với nhau. Trên mạng xã hội, những tranh cãi như "nữ chính gả cho người từng hủy hôn với mình" hay "nữ chính phấn đấu bao nhiêu cuối cùng chỉ để làm chính thất nhà họ Lâm"... cho thấy giới hạn của thể loại vẫn còn đó.
Điều mà phim cổ trang cần giải quyết khi tìm đường đổi mới, dường như là câu hỏi: ngoài chuyện yêu đương, còn có thể kể được điều gì khác? Lan Hương Như Cố đã tiến một bước theo hướng này. Thành công của phim chứng minh cổ trang còn nhiều khả năng khác, nhưng sự dao động và thụt lùi của nó cũng cho thấy quán tính của thể loại này ngoan cố hơn tưởng tượng rất nhiều.
