Tin tứcNghị quyết 68 và Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã mở ra một không gian thể chế chưa từng có cho y tế tư nhân. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn đưa y tế tư nhân trở thành một trụ cột năng động, chất lượng cao, chúng ta vẫn phải đối mặt với hàng loạt “điểm nghẽn” về thể chế, nguồn vốn và cơ chế thực thi. Khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và thực tiễn triển khai đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp tháo gỡ đồng bộ, giúp y tế tư nhân thực sự bứt phá và đồng hành bền vững cùng y tế công lập.
Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã khẳng định quan điểm phát triển hệ thống y tế Việt Nam hiện đại, công bằng, chất lượng, hiệu quả và hội nhập quốc tế; đồng thời khuyến khích mạnh mẽ khu vực y tế tư nhân tham gia cung ứng dịch vụ y tế. Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy chính sách. Nếu như trước đây y tế tư nhân chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ xã hội hóa thì nay đã được xác định là một bộ phận hữu cơ của hệ thống y tế quốc gia.
Xu hướng này hoàn toàn phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Việt Nam hiện có trên 100 triệu dân, tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh nhất châu Á. Nhu cầu khám chữa bệnh chất lượng cao, y tế chuyên sâu, y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa ngày càng tăng. Trong khi đó, khả năng đáp ứng của hệ thống y tế công lập vẫn còn nhiều hạn chế về nguồn lực đầu tư, nhân lực và cơ sở vật chất.
Tuy vậy, vẫn còn tồn tại những vấn đề đang đặt ra từ thực tiễn. Ở góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, Nghị quyết 20 từng đặt mục tiêu tỉ lệ giường bệnh tư nhân đạt 10% vào năm 2025. Tuy nhiên, tỉ lệ thực tế hiện nay chỉ đạt 6 - 7%, cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế vẫn chưa được rút ngắn đáng kể. Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng nguyên nhân nằm ở nhiều “điểm nghẽn” liên quan đến thể chế, môi trường đầu tư, đất đai, bảo hiểm y tế, nhân lực, quản trị chất lượng, thiết bị y tế, chuyển đổi số và tổ chức thực thi chính sách.
“Chúng tôi cho rằng đây là một ngành có nhiều rủi ro, rủi ro về hình sự hóa cao, có liên liên quan đến mua sắm và giá, liên quan đến thanh toán bảo hiểm và đặc biệt là quyết định chuyên môn. Nghị quyết 68 hiện nay có những nguyên tắc như yêu cầu không hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, nhưng làm sao chúng ta thể chế hóa và thực thi để ranh giới của nghề nghiệp, ranh giới của đặc thù phải phân định rõ thì khi khi đó mới có thể áp dụng trên thực tế.”
Ông Phạm Xuân Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, nhận định, một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn vốn đầu tư trung và dài hạn cho bệnh viện, phòng khám tư nhân, đặc biệt là vốn đầu tư trang thiết bị y tế công nghệ cao. Ông phân tích, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng vẫn chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm và thị trường vốn chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho các cơ sở y tế tư nhân, cho thuê tài chính (financial leasing) nổi lên như một giải pháp tài trợ vốn phù hợp nhất đối với tài sản thiết bị y tế.
Dù vậy, chuyên gia này vẫn còn nhiều băn khoăn: “Nút thắt thứ nhất, thị trường cho thuê tài chính chưa phát triển tương xứng. Mặc dù đã hình thành gần 30 năm nhưng quy mô thị trường cho thuê tài chính Việt Nam vẫn rất nhỏ. Chúng tôi đã đề cập nhiều lần cần có luật riêng cho leasing. Nút thắt thứ hai, thể chế phát triển y tế tư nhân còn khuyết thiếu những chính sách cụ thể nên nhiều cơ sở y tế tư nhân vẫn gặp khó khăn về tiếp cận đất đai; thủ tục đầu tư; giá dịch vụ y tế; thanh toán bảo hiểm y tế; cơ chế xã hội hóa; đấu thầu và mua sắm thiết bị… Nếu chưa giải quyết được thì sẽ rất khó để y tế tư nhân tham gia chăm sóc sức khỏe người dân theo Nghị quyết 72.”
Khung chiến lược phát triển y tế tư nhân đã đặt mục tiêu cụ thể đến năm 2030, y tế tư nhân trở thành một cấu phần chiến lược quan trọng của hệ thống y tế quốc gia, phát triển theo nhu cầu sức khỏe và định hướng quy hoạch; mở rộng năng lực cung ứng, nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác công - tư, góp phần mở rộng tiếp cận dịch vụ, giảm tải khu vực công, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Tầm nhìn 2050, hình thành hệ sinh thái y tế công - tư tích hợp, trong đó y tế tư nhân là khu vực năng động, chất lượng cao, đổi mới sáng tạo và có trách nhiệm, một số cơ sở đạt trình độ khu vực/quốc tế; đóng góp quan trọng vào bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, an ninh y tế và phát triển kinh tế sức khỏe Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, bà Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế - Bộ Y tế, cho rằng: “Quy hoạch y tế tư nhân phải theo nhu cầu sức khỏe, vùng địa lý và khoảng trống cung ứng; ưu tiên lĩnh vực hệ thống còn thiếu. Phải có sự phân vai giữa y tế tư nhân và y tế nhà nước để phát huy thế mạnh của từng bên.”
Ông Nguyễn Thế Mạnh, Phó Ban Chính sách chiến lược Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết 68 và Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã dành một định hướng quan trọng cho phát triển y tế tư nhân, khẳng định yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để khu vực y tế tư nhân tiếp tục phát triển, đóng góp ngày càng thực chất vào hệ thống y tế quốc gia.
“Xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho mô hình hợp tác công - tư trong y tế là giải pháp thiết yếu để thu hút nguồn vốn tư nhân, giảm tải ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Khung pháp lý này cần được quy định minh bạch về chia sẻ rủi ro, giá dịch vụ y tế và thủ tục lựa chọn nhà đầu tư. Cùng với đó, phải có một kế hoạch tổng thể xây dựng mạng lưới y tế đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân trong tình hình mới, nhất là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp để phân bổ hợp lý nguồn lực của xã hội phát triển đồng thời cả khu vực y tế công và y tế tư, đáp ứng yêu cầu khám sức khỏe của nhân dân”, ông Nguyễn Thế Mạnh đề xuất.
Nghị quyết 68 và Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã mở ra một không gian thể chế chưa từng có cho y tế tư nhân. Nhưng giữa một nghị quyết đúng đắn và một môi trường đầu tư thực sự thuận lợi, còn cả một khoảng cách cần được lấp đầy bằng chính sách cụ thể, bằng cơ chế thực thi, bằng sự đồng hành thẳng thắn giữa Nhà nước và doanh nghiệp, để y tế tư nhân Việt Nam có thể vươn lên một tầm vóc mới.
