Tin tứcDưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và xu thế toàn cầu hóa, ngành Dược không còn được nhìn nhận đơn thuần là lĩnh vực nghiên cứu và sản xuất thuốc mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe hiện đại. Đó là nhận định chung của các nhà khoa học, nhà quản lý tại Hội nghị khoa học quốc tế về Dược học với chủ đề “Hệ sinh thái Dược Việt Nam - Hội nhập và phát triển bền vững”, do Khoa Dược, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức vào ngày 8/8.
Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, khẳng định, Đại hội lần thứ 14 của Đảng tiếp tục xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đối với lĩnh vực công nghệ sinh học - nền tảng quan trọng của ngành dược hiện đại - Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 36 ngày 30/1/2023 về “Phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước trong tình hình mới”, xác định công nghệ sinh học là một trong những ngành công nghệ chiến lược, đồng thời phát triển công nghệ sinh học trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật quan trọng của đất nước. Điều đáng chú ý là các chủ trương này không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích nghiên cứu khoa học mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái phát triển công nghệ sinh học đồng bộ.
“Điểm mới trong tư duy phát triển hiện nay là khoa học công nghệ, nghiên cứu khoa học không còn được nhìn nhận như một hoạt động độc lập và được đặt trong một chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ đến thương mại hóa sản phẩm và phát triển thị trường. Giá trị của tri thức không chỉ được đo bằng số lượng công trình khoa học mà còn bằng khả năng tạo ra sản phẩm công nghệ và những đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân”, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt nhấn mạnh.
PGS.TS Lê Văn Truyền, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu các thị trường dược phẩm có tỉ lệ tăng trưởng hằng năm cao nhất khu vực Châu Á, với 6 - 8% mỗi năm. Tổng giá trị thị trường đã tăng từ khoảng 2,7 tỉ đô la Mỹ (2015) lên đến 7,2 tỉ đô la Mỹ (2022) và đạt 8 tỉ đô la Mỹ trong năm 2025.
Dù vậy, đa số các nhà máy trong nước chỉ tập trung sản xuất các dạng thuốc uống phân liều dạng rắn (OSD) thông thường như viên nén, viên nén bao phim, viên nang cứng, gói thuốc cốm, thuốc bột phân liều … Các doanh nghiệp dược trong nước sản xuất được một số ít thuốc uống phân liều dạng rắn sáng tạo, nhưng cũng chỉ thuộc nhóm công nghệ thấp, chưa có thuốc nào được xếp vào nhóm sáng tạo cao; trọng tâm là cải tiến công thức chứ chưa phải công nghệ đột phá. Ông chia sẻ, mức độ chậm trễ của công nghiệp dược Việt Nam là khoảng 15 - 20 năm so với Ấn Độ, Trung Quốc.
PGS.TS Lê Văn Truyền, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, cho rằng: “Đối với các doanh nghiệp, cần tăng cường bộ phận Nghiên cứu và Phát triển (R&D). Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu. Chúng ta cũng phải nghĩ đến trong thời gian tới sẽ phải có những chính sách gì để hỗ trợ các công nghiệp dược Việt Nam bước vào giai đoạn sản xuất, bào chế các sản phẩm thuốc sáng tạo.”
Hội nghị đã tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược của ngành Dược như phát triển hệ sinh thái dược bền vững, đổi mới sáng tạo trong nghiên cứu và sản xuất thuốc, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực dược, quản lý dược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế.
TS. Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế cho rằng, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong quản lý thuốc trong giai đoạn hiện nay: “Hiện tiền thuê kho để quản lý tài liệu đăng ký thuốc tại Cục Quản lý Dược lên đến 7 tỉ/năm. Nếu không chuyển đổi số thì không có kho nào chứa nổi. Vì theo quy định hiện nay, đối với hồ sơ đăng ký thuốc của những loại đã dừng lưu hành trên thị trường là 25 năm, và thuốc đang lưu hành thì phải lưu giữ suốt quá trình lưu hành. Từ 2022, chúng tôi đã cơ bản chuyển đổi số sang giai đoạn hồ sơ online. Dữ liệu thì hội đồng thẩm định cũng không cần giở từng trang tài liệu giấy nữa, các trung tâm thẩm định ở các trường đại học cũng có thể thẩm định online, qua đó rút ngắn rất nhiều các quy trình, quy định.”
Hội nghị tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược của ngành Dược - Ảnh: Quỳnh Anh
Các chuyên gia cũng đánh giá, những yêu cầu mới về khám phá và phát triển thuốc, sản xuất thông minh, y học chính xác, quản trị dữ liệu y tế, dược lâm sàng, kinh tế dược và sử dụng thuốc hợp lý đang đặt ra nhu cầu cấp thiết về một mô hình hợp tác đa ngành, đa lĩnh vực và đa quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một hệ sinh thái dược hiện đại, kết nối chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức nghề nghiệp được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Dược Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Hội nghị khoa học quốc tế về Dược học “Hệ sinh thái Dược Việt Nam - Hội nhập và phát triển bền vững” được tổ chức xuyên suốt trong một ngày với quy mô học thuật lớn, quy tụ hơn 120 công trình nghiên cứu khoa học dưới nhiều hình thức, quy tụ hơn 300 đại biểu, hơn 100 doanh nghiệp, trên 50 trường đại học, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo, cùng đại diện đến từ hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Thông qua các phiên báo cáo và thảo luận chuyên môn, hội nghị hướng tới xây dựng một diễn đàn kết nối hiệu quả giữa các nhà khoa học, giảng viên, cán bộ y tế, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong lĩnh vực dược. Đồng thời, sự kiện góp phần thúc đẩy các chương trình hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển các sản phẩm dược có giá trị khoa học và giá trị ứng dụng cao, qua đó đóng góp vào sự phát triển của hệ sinh thái dược Việt Nam theo định hướng hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Đây là sự kiện nhân dịp kỷ niệm 10 năm hình thành và phát triển Khoa Dược (2016–2026), Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TPHCM.
Chia sẻ về định hướng phát triển trong thời gian tới, GS.TS Phan Bách Thắng, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, cho biết trong 10 năm tới, Khoa Dược sẽ tập trung phát triển các lĩnh vực nghiên cứu tiên tiến như công nghệ nano, hệ dẫn thuốc thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và công nghệ sinh học; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển các nghiên cứu có giá trị ứng dụng, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
