Tin tứcTrí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước tái định hình cấu trúc ngành công nghệ và kỳ vọng của thị trường tài chính toàn cầu. Dù trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) - dạng AI có khả năng suy luận như con người trên nhiều lĩnh vực - vẫn chỉ là khái niệm lý thuyết, làn sóng công nghệ hiện tại đã đủ để làm lung lay tâm lý nhà đầu tư, đặc biệt tại Mỹ.
Một bài viết gần đây của nhà sáng lập startup Matt Shumer, đăng trên mạng xã hội X với tiêu đề tạm dịch “Điều lớn lao đang diễn ra”, ví thời điểm hiện nay giống giai đoạn ngay trước đại dịch Covid-19. Theo ông, cú sốc do AI gây ra đối với kinh tế và thị trường có thể “lớn hơn rất nhiều”.
Thông điệp này nhanh chóng lan rộng trong giới công nghệ và tài chính Mỹ, trong bối cảnh nhiều cổ phiếu phần mềm dạng dịch vụ (SaaS) chịu áp lực.
Nhà đầu tư lo ngại các mô hình kinh doanh truyền thống có thể bị phá vỡ trong nền kinh tế được dẫn dắt bởi AI.
Mỹ bất an, Trung Quốc thận trọng
Trái với sự biến động ở Mỹ, thị trường Trung Quốc đến nay vẫn phản ứng khá dè dặt trước làn sóng AI. Dù các mô hình AI của Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách với Mỹ, cổ phiếu phần mềm truyền thống ở nước này nhìn chung vẫn ổn định.
Thậm chí, một số doanh nghiệp liên quan đến AI còn thu hút dòng tiền mới. Các công ty văn hóa và sáng tạo nội dung ghi nhận giá cổ phiếu tăng sau khi ByteDance giới thiệu mô hình tạo video Seedance 2.0, được kỳ vọng nâng cao năng suất và tối ưu quy trình làm việc.
Theo ông Ivan Su, chuyên gia phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar (Hong Kong), sự khác biệt này phản ánh cấu trúc thị trường. Quy mô chi tiêu phần mềm tại Mỹ năm 2024 đạt khoảng 368,5 tỷ USD, gấp gần 6 lần Trung Quốc, dù dân số Trung Quốc lớn hơn.
Điều đó có nghĩa là tác động phá vỡ của AI đối với thị trường SaaS ở Trung Quốc có thể hạn chế hơn so với Mỹ.
Một yếu tố khác nằm ở cách nhìn nhận công nghệ. Ông Su Lian Jye, trưởng bộ phận phân tích của Omdia, cho rằng Trung Quốc và phương Tây có những khác biệt sâu sắc về mô hình kinh tế lẫn thái độ văn hóa đối với AI.
Tại Trung Quốc, AI thường được xem là công cụ thúc đẩy tiến bộ xã hội và tự chủ công nghệ. Các khảo sát cho thấy mức độ lạc quan với AI ở Trung Quốc cao hơn so với nhiều nền kinh tế phương Tây, nơi lo ngại về mất việc làm, bất ổn xã hội hay rủi ro dài hạn đang gia tăng.
Nhờ tâm lý tích cực đó, một số doanh nghiệp AI tại Trung Quốc hưởng lợi rõ rệt. Trong tháng qua, cổ phiếu của MiniMax và Zhipu AI niêm yết tại Hong Kong đã tăng mạnh, phản ánh kỳ vọng vào làn sóng AI nội địa.
“Sóng ngầm” AI ở Trung Quốc
Tuy nhiên, bề mặt ổn định của thị trường Trung Quốc đang che giấu một cuộc cạnh tranh khốc liệt bên trong.
Dịp Tết Nguyên đán năm nay, các đối thủ trong “làng” AI đã đồng loạt tung ra mô hình mới nhằm giành sự chú ý.
DeepSeek - startup có trụ sở tại Hàng Châu - từng gây chấn động thị trường với các mô hình R1 và V3. Trợ lý AI dựa trên V3 thậm chí đã vượt ChatGPT để trở thành ứng dụng miễn phí được tải nhiều nhất trên App Store tại Mỹ. Hiện công ty được cho là đang chuẩn bị ra mắt thế hệ V4 và R2.
Gần đây, chatbot của DeepSeek đã nâng “cửa sổ ngữ cảnh” từ 128.000 lên 1 triệu token, cho phép xử lý lượng văn bản dài tương đương một cuốn sách trong một lần truy vấn - một bước tiến đáng kể về năng lực xử lý.
Không muốn bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua do DeepSeek khơi mào, nhiều tập đoàn công nghệ Trung Quốc đang tăng tốc ra mắt sản phẩm mới.
ByteDance nâng cấp chatbot Doubao 2.0 và tung các công cụ tạo video, hình ảnh bằng AI. Alibaba chuẩn bị thế hệ Qwen mới, đồng thời thử nghiệm mô hình “thương mại tác nhân” để AI trực tiếp tham gia quy trình mua sắm. Còn Zhipu AI và MiniMax đẩy mạnh các mô hình mã nguồn mở, ứng dụng vào lập trình, video và tương tác số.
Ở chiều rộng hơn, các “ông lớn” như Tencent, iFlytek hay NetEase Youdao tập trung vào triển khai AI trên thiết bị cá nhân, trợ lý số và các lĩnh vực thực tế như giáo dục, y tế.
Xu hướng chung cho thấy cuộc cạnh tranh tại Trung Quốc không chỉ nằm ở quy mô mô hình, mà đang chuyển sang giai đoạn ứng dụng sâu vào sản phẩm và hệ sinh thái số.
Diễn biến này cho thấy Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh nội bộ quyết liệt, thay vì chỉ chạy đua với Mỹ.
Vẫn hiện hữu nhiều nỗi lo
Dù tâm lý thị trường còn tương đối ổn định, những công cụ AI dạng “tác nhân” có khả năng hoạt động tự động - như gửi email, truy cập dữ liệu - đang làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư và an ninh.
Các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc khi tích hợp các công cụ này đã cảnh báo người dùng không nên trao quá nhiều quyền kiểm soát cho AI, trong khi cơ quan quản lý cũng bắt đầu chú ý tới các rủi ro an toàn hệ thống.
Tại Mỹ, biến động thị trường tăng mạnh sau khi OpenAI và Anthropic ra mắt các mô hình mới vào đầu tháng 2. Tranh luận không chỉ xoay quanh năng lực AI, mà còn về khả năng “tự cải tiến lặp lại” - khi AI có thể hỗ trợ xây dựng thế hệ AI tiếp theo với ít sự can thiệp của con người.
Xu hướng này cũng xuất hiện tại Trung Quốc. Một số công ty cho biết phần lớn mã nguồn mới hiện do AI tạo ra, cho thấy chu trình phát triển đang ngày càng tự động hóa.
Nhà sáng lập Matt Shumer gọi đây là “vụ nổ trí tuệ” - một bước ngoặt có thể thay đổi toàn bộ nền kinh tế, nhưng vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
Theo các chuyên gia phân tích, những hạn chế thực tế như rủi ro an ninh, chi phí triển khai và khó khăn vận hành có thể làm chậm tốc độ AI phá vỡ các ngành truyền thống. Doanh nghiệp có thể không bị thay thế nhanh như nhà đầu tư lo ngại, miễn là tiến bộ AI diễn ra theo hướng từng bước, thay vì tăng tốc đột ngột.