EU chuẩn bị “ra đòn” với mạng X của Elon Musk

Liên minh châu Âu (EU) đang bước vào giai đoạn cuối cùng trước khi ban hành án phạt đầu tiên đối với mạng xã hội X của tỷ phú Elon Musk, sau hai năm điều tra theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA).

Nếu không có biến động chính trị quốc tế lớn hoặc các ưu tiên khẩn cấp khác, quyết định có thể được công bố trong những tuần cuối năm nay.

Cuộc điều tra đối với X bắt đầu từ tháng 12/2023, khi nền tảng này trở thành trường hợp đầu tiên bị EU áp dụng khung quy định nghiêm ngặt của DSA. Luật mới yêu cầu các nền tảng rất lớn phải kiểm soát tốt hơn nội dung độc hại, tăng minh bạch quảng cáo và chịu trách nhiệm rõ ràng hơn với người dùng, đặc biệt là về quyền tiếp cận thông tin và an toàn trực tuyến.

Đến tháng 7/2024, Ủy ban châu Âu (EC) công bố kết luận sơ bộ, xác định X đã vi phạm nhiều nghĩa vụ theo DSA và đối mặt nguy cơ bị phạt tiền. Thời điểm kết thúc điều tra và ban hành án phạt vẫn được giữ kín, một phần do bối cảnh chính trị và đối ngoại phức tạp.

mang-xa-hoi-x-1103
Biểu tượng mạng xã hội X - Ảnh: AFP

Trên bình diện quốc tế, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần cáo buộc EU “chơi không đẹp” với các doanh nghiệp công nghệ Mỹ thông qua các đạo luật số và các mức phạt khổng lồ. Washington liên tục chỉ trích việc Brussels nhắm vào các “ông lớn” như Google, Meta hay Apple, trong đó có khoản phạt gần 3 tỉ euro (khoảng 3,5 tỉ USD) với Google hồi tháng 9 vừa qua.

Mới đây, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick còn công khai kêu gọi EU “cân nhắc lại” bộ luật kỹ thuật số nếu muốn Mỹ xem xét giảm thuế thép, đồng thời thúc giục Brussels sớm xử lý dứt điểm các cuộc điều tra còn tồn đọng.

Lãnh đạo EU khẳng định những phát ngôn từ phía Mỹ sẽ không làm thay đổi cách họ áp dụng luật châu Âu trên lãnh thổ mình.

Theo giới phân tích, EU có xu hướng “khép hồ sơ” X và đưa ra quyết định trong năm 2025, trừ khi tình hình Ukraine hoặc các sự kiện địa chính trị khác buộc khối này cân nhắc trì hoãn để tránh căng thẳng ngoại giao leo thang.

Mức phạt dành cho X đến nay vẫn chưa được xác định. Theo DSA, một nền tảng vi phạm có thể bị phạt tối đa tới 6% doanh thu toàn cầu hằng năm. Vấn đề phức tạp nằm ở chỗ EU còn phải xác định rõ “nhà cung cấp dịch vụ” trong trường hợp này: chỉ riêng X hay là cả “hệ sinh thái doanh nghiệp” mà Elon Musk kiểm soát, bao gồm cả hãng xe điện Tesla và các công ty khác. Nếu phạm vi tính toán được mở rộng, con số tiền phạt sẽ tăng lên đáng kể.