Tin tứcTrong bối cảnh phần lớn thế giới đang chuẩn bị cho các kế hoạch của năm 2026, người dân Iran hiện sống trong những ngày cuối cùng của năm 1404. Đây không phải sự nhầm lẫn mà là minh chứng cho lịch Hijri Shamsi, còn được gọi là lịch mặt trời Ba Tư. Hệ thống đo lường thời gian này được đánh giá là một trong những phương pháp chính xác nhất lịch sử nhân loại.
Khác với lịch Gregory dựa trên các quy tắc tính toán có sai số, lịch Iran là hệ thống quan sát thiên văn thuần túy. Lễ hội năm mới Nowruz không được ấn định vào một ngày cố định một cách máy móc theo lịch pháp. Thay vào đó, năm mới chỉ bắt đầu vào đúng khoảnh khắc Xuân phân, khi mặt trời băng qua xích đạo thiên cầu.
Vào thời điểm này, độ dài ngày và đêm trở nên bằng nhau, tạo nên sự kết nối giữa con người và vũ trụ. Vì dựa trên hiện tượng thiên văn, thời điểm đón giao thừa của người Iran có thể thay đổi theo từng giờ, từng phút mỗi năm. Đặc điểm này biến việc tính toán thời gian thành một hoạt động mang tính thiêng liêng và trực tiếp với nhịp đập vũ trụ.
Hệ thống lịch Ba Tư hiện đại được hoàn thiện dựa trên các tính toán của nhà toán học Omar Khayyam từ thế kỷ 11. Nhóm của ông đã thiết lập một hệ thống có độ chính xác kinh ngạc, với sai số chỉ 1 ngày sau 3,8 triệu năm. Để so sánh, lịch Gregory đang phổ biến toàn cầu có sai số 1 ngày sau mỗi 3.226 năm.
Độ chuẩn xác này giúp người dân luôn giữ được sự đồng bộ tuyệt đối giữa các mùa và hoạt động canh tác nông nghiệp. Lịch được chia thành sáu tháng đầu có 31 ngày, năm tháng tiếp theo có 30 ngày và tháng cuối cùng có 29 hoặc 30 ngày. Cách phân chia này tương ứng với lộ trình mặt trời di chuyển qua các chòm sao hoàng đạo.
Tên các tháng trong lịch mang đậm màu sắc triết học và tôn giáo Zoroastrian cổ xưa, ca ngợi các yếu tố tự nhiên. Những tên gọi này tôn vinh các yếu tố như đất, nước, lửa và các vị thiên thần bảo hộ. Đối với người Iran, thời gian không chỉ là những con số vô hồn mà là sự tôn vinh đối với tạo hóa và di sản văn hóa.
Con số năm 1404 hiện tại cũng là một chi tiết gây tò mò cho nhiều người. Tương tự như âm lịch của các quốc gia Hồi giáo khác, lịch Ba Tư lấy mốc từ cuộc di cư của Thiên sứ Muhammad từ Mecca đến Medina vào năm 622 Dương lịch. Tuy nhiên, do Iran tính theo chu kỳ mặt trời thay vì chu kỳ mặt trăng, số năm của họ tăng chậm hơn.
Hiện nay, theo âm lịch Hồi giáo thế giới đang ở năm 1447, nhưng tại Iran mới chỉ là năm 1404. Sự chênh lệch này là minh chứng cho việc cùng một xuất phát điểm tôn giáo nhưng cách diễn giải khoa học khác nhau tạo ra các dòng chảy thời gian khác nhau. Việc duy trì hệ thống lịch riêng cũng tạo nên những đặc thù trong đời sống xã hội.
Mọi văn bản hành chính, kế hoạch sản xuất và lịch học tập tại Iran đều tuân thủ nghiêm ngặt lịch Hijri Shamsi. Điều này đôi khi gây thách thức trong giao thương quốc tế, buộc các doanh nghiệp phải sử dụng hệ thống quy đổi ngày tháng liên tục. Dù vậy, người Iran luôn tự hào về di sản này như một biểu tượng của trí tuệ tổ tiên để lại.
Vào ngày 21 tháng 3 năm 2026, người dân Iran sẽ chính thức chào đón năm mới 1405. Trong khi cả thế giới đã đi qua quý đầu tiên của năm, tại vùng đất này, một vòng tuần hoàn thiên nhiên mới mới bắt đầu. Sự tồn tại của lịch Ba Tư nhắc nhở rằng mỗi nền văn hóa đều có quyền định nghĩa nhịp sống riêng của mình.