Tin tứcTheo tờ New York Times (Mỹ) ngày 31/5, dẫn nguồn từ các quan chức nước này, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã hỗ trợ và hướng dẫn khoảng 70 tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz theo cả hai chiều ra vào Vịnh Ba Tư trong vòng 3 tuần qua. Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ an ninh, đặc biệt là nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái từ phía Iran.
Người phát ngôn CENTCOM, ông Tim Hawkins, xác nhận rằng dù lực lượng Mỹ không trực tiếp tiến hành hộ tống tàu thuyền, họ vẫn duy trì việc liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại có nhu cầu đi qua khu vực chiến lược này nhằm bảo đảm hành trình “tự do và an toàn”.
Theo các nguồn tin hàng hải, phần lớn các tàu tham gia hành trình do phía Mỹ hướng dẫn đã tắt hệ thống phát tín hiệu nhận dạng tự động (AIS) khi đi qua eo biển Hormuz. Động thái này được cho là nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện hoặc theo dõi trong khu vực có mức độ nhạy cảm an ninh cao.
Một số chuyên gia hàng hải nhận định các tuyến di chuyển được điều phối có xu hướng ưu tiên đi gần vùng biển Oman hơn, thay vì tiến sát khu vực bờ biển Iran, nhằm hạn chế rủi ro đối đầu hoặc sự cố an ninh trên biển.
Trước đó, hãng tin Bloomberg cho biết tâm lý của các chủ tàu đang dần cải thiện, khi nhiều doanh nghiệp vận tải biển bày tỏ kỳ vọng lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ tăng trở lại trong thời gian tới. Ít nhất hai chủ tàu đã xác nhận việc liên hệ với lực lượng quân sự Mỹ và được tư vấn về lộ trình cũng như phương án an toàn khi đi qua khu vực này.
Vào đầu tháng 5, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công bố sáng kiến mang tên “Dự án Tự do” (Project Freedom), nhằm hỗ trợ hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chiến dịch này được cho là nhanh chóng chấm dứt, một phần do vấp phải sự phản đối từ Saudi Arabia. Sau đó, CENTCOM tiếp tục duy trì vai trò khuyến khích và hỗ trợ kỹ thuật cho các tàu thương mại, nhưng không triển khai lực lượng hải quân hộ tống trực tiếp.
Trước khi xảy ra các diễn biến quân sự liên quan đến Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, trung bình mỗi ngày có hơn 100 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với các thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo công ty dữ liệu hàng hải Kpler, trong giai đoạn từ ngày 1-3 đến 19-5, có tổng cộng 895 lượt tàu di chuyển qua khu vực này. Trong đó, hơn một nửa số tàu lựa chọn tuyến đường gần bờ biển Iran, khoảng 40% sử dụng các tuyến không xác định, cho thấy sự biến động đáng kể trong hành vi di chuyển của các hãng vận tải biển giữa bối cảnh căng thẳng khu vực.
Đáng chú ý, tuyến đường do phía Mỹ điều phối được đánh giá như một phương án thay thế dành cho các chủ tàu không muốn phải xin phép hoặc trả phí cho Iran khi đi qua eo biển Hormuz, qua đó phản ánh sự cạnh tranh ảnh hưởng trên tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới này.