Tin tứcTrong khi Washington kỷ niệm 250 năm Quốc khánh với thông điệp khẳng định vị thế và sức mạnh nước Mỹ, Tehran tổ chức quốc tang quy mô lớn cho Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, đồng thời tiếp tục phát đi những cảnh báo cứng rắn đối với Mỹ và Israel.
Song song đó, 2 bên vẫn duy trì các cuộc đàm phán gián tiếp nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn đọng sau xung đột, dù các khác biệt cốt lõi vẫn chưa được thu hẹp.
Đàm phán tiếp diễn nhưng chưa có đột phá
Vòng đàm phán gián tiếp mới nhất giữa Mỹ và Iran tại Doha, Qatar vừa kết thúc hôm 1/7 mà chưa ghi nhận bước tiến đáng kể. Theo các nguồn tin, 2 bên chủ yếu tập trung vào việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và giải quyết vấn đề giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran - những nội dung đã được đề cập trong thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đạt được hồi tháng trước.
Giới chức Qatar đánh giá cuộc đối thoại đạt “tiến triển tích cực” trong việc triển khai các nội dung của bản ghi nhớ chấm dứt xung đột và sẽ tiếp tục sau khi Iran hoàn tất các nghi lễ quốc tang.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng khẳng định tiến trình đàm phán đang diễn ra thuận lợi và cho biết vấn đề phi hạt nhân hóa Iran “đang được xử lý tốt”.
Tuy nhiên, các nguồn tin tham gia đàm phán cho biết chương trình hạt nhân thực tế chưa được đưa ra thảo luận trong vòng đối thoại vừa qua. Phó Tổng thống JD Vance cũng xác nhận đây sẽ là nội dung của các cuộc thương lượng tiếp theo.
Hormuz và năng lượng vẫn là bài toán lớn
Bên cạnh chương trình hạt nhân, eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những điểm nóng của tiến trình đàm phán.
Dù hoạt động hàng hải đã được khôi phục một phần sau thỏa thuận ngừng bắn, Tehran vẫn khẳng định quyết tâm giành sự công nhận quốc tế đối với quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này và dự kiến bắt đầu thu phí tàu thương mại từ giữa tháng 8, sau khi thời gian miễn phí theo thỏa thuận tạm thời kết thúc.
Nhiều quốc gia châu Âu cũng đề xuất hỗ trợ rà phá thủy lôi nhằm bảo đảm an toàn hàng hải, nhưng Iran vẫn tỏ ra dè dặt với sự tham gia của lực lượng nước ngoài.
Phát biểu tương đối lạc quan của Tổng thống Trump về triển vọng quan hệ với Iran đã góp phần kéo giá dầu thế giới xuống mức thấp nhất trong 4 tháng, khi giới đầu tư kỳ vọng nguy cơ bùng phát trở lại một cuộc chiến quy mô lớn đang tạm thời giảm bớt.
Tuy nhiên, theo các tính toán dựa trên số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), OPEC và Bộ Năng lượng Mỹ, cuộc chiến vừa qua đã gây ra mức sụt giảm nguồn cung dầu vượt 14 triệu thùng/ngày ở thời điểm cao nhất, tương đương khoảng 13,6% nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Đây là mức gián đoạn lớn nhất từng được ghi nhận xét theo sản lượng mất đi mỗi ngày, đồng thời ảnh hưởng đến cả dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nhiên liệu tinh chế và phân bón.
Các vòng đàm phán sắp tới được kỳ vọng sẽ bắt đầu tiếp cận những vấn đề khó khăn hơn, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Iran và lộ trình dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đây sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng chuyển hóa thỏa thuận ngừng bắn hiện nay thành một khuôn khổ hòa bình lâu dài.
Mỹ kỷ niệm 250 năm Quốc khánh giữa nhiều tranh luận
Trong khi đối thoại với Iran vẫn tiếp diễn, nước Mỹ bước vào dịp Quốc khánh ngày 4/7 với lễ kỷ niệm 250 năm lập quốc diễn ra trên khắp cả nước.
Tại thủ đô Washington, tâm điểm là sự kiện tại Quảng trường Quốc gia, nơi Tổng thống Donald Trump chủ trì chương trình với các màn bay biểu diễn quân sự, pháo hoa quy mô lớn và hội chợ mang chủ đề “Freedom 250”.
Khác với thông lệ của nhiều đời tổng thống trước, ông Trump trực tiếp đứng ở vị trí trung tâm của lễ kỷ niệm và theo truyền thông thì đây là “cuộc mít tinh lớn nhất từ trước đến nay”. Cách tổ chức này làm dấy lên nhiều tranh luận khi ranh giới giữa một sự kiện kỷ niệm cấp quốc gia và hoạt động mang màu sắc chính trị được cho là ngày càng mờ nhạt.
Theo khảo sát của Reuters/Ipsos, đa số người Mỹ cho rằng các hoạt động kỷ niệm 250 năm lập quốc đã bị chính trị hóa quá mức. Một số bang do đảng Dân chủ lãnh đạo từ chối cử đoàn tham dự, trong khi nhiều nghệ sĩ cũng rút lui khỏi chương trình vì lo ngại tính đảng phái của sự kiện.
Có thể thấy, chia rẽ chính trị vẫn tiếp tục phủ bóng lên đời sống chính trị Mỹ ngay trong dịp lễ mang tính biểu tượng về tinh thần đoàn kết dân tộc.
Iran vừa tổ chức quốc tang vừa duy trì lập trường cứng rắn
Ở phía bên kia, Iran đang bước vào tuần quốc tang dành cho Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, người thiệt mạng trong cuộc không kích mở màn chiến tranh hồi đầu năm.
Lễ tang bắt đầu từ ngày 4/7 tại Tehran trước khi linh cữu được đưa tới các thánh địa của người Hồi giáo dòng Shiite ở Iran và Iraq, rồi an táng tại thành phố Mashhad quê hương của ông Khamenei.
Chính quyền Iran huy động lực lượng an ninh quy mô lớn, đồng thời áp dụng các biện pháp kiểm soát không phận trong suốt thời gian diễn ra các nghi lễ.
Nhân dịp này, các lãnh đạo quân sự và ngoại giao Iran liên tiếp cảnh báo Mỹ và Israel không được có bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào nước này. Tehran tuyên bố sẽ đáp trả “ngay lập tức và mạnh mẽ” nếu giới lãnh đạo hoặc chủ quyền quốc gia bị đe dọa, đặc biệt khi nước này đang trong giai đoạn chuyển giao quyền lực nhạy cảm sau khi ông Mojtaba Khamenei được lựa chọn kế nhiệm vị trí lãnh tụ tối cao.