Tin tứcĐặc biệt nhấn mạnh nhu cầu nâng cao năng lực phòng không – phòng thủ tên lửa, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức an ninh ngày càng phức tạp.
Theo ông Rutte, NATO cần tăng 400% năng lực phòng không và phòng thủ tên lửa để bảo vệ không phận châu Âu trước các nguy cơ mới. Đồng thời, ông vận động các nước thành viên nhất trí với đề xuất chi ít nhất 3,5% GDP cho quốc phòng trực tiếp và thêm 1,5% cho các khoản chi liên quan đến an ninh mở rộng – tổng cộng là 5% GDP.
Đây được xem là phương án thỏa hiệp với yêu cầu cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang gây áp lực buộc các đồng minh tăng chi mạnh hơn so với mức cam kết hiện nay là 2% GDP.
Ông Rutte cho rằng đề xuất này sẽ trở thành “cam kết mang tính toàn khối” nếu được thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh NATO vào ngày 24–25/6 tới, dự kiến tổ chức tại La Haye (Hà Lan). "Đây là thời điểm định hình tương lai NATO trong một thế giới ngày càng bất ổn," ông nhấn mạnh.
Trước đó cùng ngày, ông Rutte đã gặp Thủ tướng Anh Keir Starmer – người mới nhậm chức năm 2024. Chính phủ Anh hiện cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 2,5% GDP vào năm 2027 nhưng chưa công bố lộ trình cụ thể cho các giai đoạn tiếp theo.
Cũng trong ngày 9/6, Thủ tướng Canada Mark Carney bất ngờ tuyên bố Canada sẽ đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng 2% GDP ngay trong năm 2025 – sớm hơn 5 năm so với kế hoạch trước đó của chính phủ tiền nhiệm. Ông Carney cho biết khoản đầu tư này nhằm hiện đại hóa quân đội, giảm phụ thuộc vào Mỹ và tăng cường quan hệ an ninh với các đồng minh châu Âu.
Canada sẽ chi thêm 9 tỷ CAD (tương đương 6,58 tỷ USD) trong năm nay để tuyển quân, sửa chữa thiết bị, tăng lương binh sĩ và mua sắm loạt khí tài mới như tàu ngầm, máy bay, UAV và hệ thống radar. Ông Carney khẳng định: “Đây là lúc cần hành động quyết liệt và có trách nhiệm.”
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo việc tăng chi tiêu quân sự sẽ khiến ngân sách liên bang bị áp lực. Nhà kinh tế Randall Bartlett dự đoán thâm hụt ngân sách của Canada có thể vượt 60 tỷ CAD nếu các khoản đầu tư quốc phòng tiếp tục mở rộng.
Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, các nước đồng minh NATO đang dần tiến gần đến đồng thuận mới. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, một số quốc gia đã ủng hộ mức chi 5% GDP, cho thấy bước chuyển quan trọng trong chiến lược phòng thủ tập thể của NATO.
Đại sứ Mỹ tại Canada Pete Hoekstra cũng đánh giá cao cam kết mới của Ottawa, coi đó là minh chứng cho sức mạnh và sự gắn kết của liên minh trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu nhiều biến động.
