Người Trung Quốc đầu tiên đoạt giải Nobel - Giáo sư Lý Chính Đạo qua đời

Trước sự ra đi của giáo sư Lý Chính Đạo, giáo sư Phan Kiến Vĩ đăng bài viết lên WeChat, bày tỏ rằng những đóng góp của giáo sư Lý cho nền vật lý sẽ tồn tại mãi mãi. Cùng ngày, Viện Lý Chính Đạo thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải đăng cáo phó trên trang mạng xã hội chính thức, nhấn mạnh rằng giáo sư Lý đã viết nên một huyền thoại bất hủ với gần trăm năm lịch sử, đóng góp to lớn cho nền khoa học của Trung Quốc.

“Tinh thần khoa học của ông sẽ mãi mãi truyền cảm hứng cho các thế hệ nhà khoa học và sinh viên Trung Quốc,” Viện Lý Chính Đạo nêu.

Giáo sư Lý Chính Đạo sinh ngày 24/11/1926 tại Thượng Hải, Trung Quốc. Khi còn nhỏ, ông đã phải sống xa cha mẹ và trải qua nhiều khó khăn do chiến tranh. Năm 17 tuổi, từ 1943 đến 1945, ông học tại Đại học Chiết Giang và Đại học Liên kết Tây Nam. Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục học cao học tại Đại học Chicago, Mỹ, và nhận bằng tiến sĩ vào tháng 6/1950.

Từ năm 1950 đến 1953, giáo sư Lý tham gia nghiên cứu tại Đại học Chicago, Đại học California (Berkeley), và Viện nghiên cứu cao cấp Princeton. Ông trở thành giáo sư tại Đại học Columbia từ 1953 đến 1960, sau đó tại Viện nghiên cứu cao cấp Princeton (1960-1963) và lại tại Đại học Columbia.

Năm 1957, giáo sư Lý đoạt giải Nobel Vật lý. Ông cũng nhận giải thưởng Albert Einstein, huy chương G. Bude (1969), huy chương Galileo Galilei (1979), Huân chương Hiệp sĩ Italy (1986), và giải thưởng Hợp tác Khoa học và Công nghệ quốc tế Trung Quốc (1995). Ông được bầu làm thành viên của nhiều viện hàn lâm và vào năm 1994, được bầu làm thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.

Dù định cư tại Mỹ, giáo sư Lý vẫn quan tâm đến nền giáo dục khoa học của Trung Quốc. Kể từ năm 1972, ông nhiều lần trở lại Trung Quốc để dạy học và đưa ra lời khuyên cho thế hệ trẻ.

Ông đã thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học Trung Quốc, từ đào tạo nhân tài đến thành lập các trung tâm nghiên cứu. Đề xuất bồi dưỡng tài năng khoa học cho học sinh từ nhỏ của ông đã đặt nền móng cho việc thành lập lớp tài năng trẻ tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc.

Năm 1985, ông thành lập hệ thống nghiên cứu sau tiến sĩ và quỹ khoa học sau tiến sĩ tại Trung Quốc, tiếp tục đào tạo hàng trăm, hàng ngàn nhân lực cho công tác đổi mới khoa học và công nghệ trong nước.

Vào năm 1998, ông khởi xướng thành lập quỹ thực tập và giáo dục thường xuyên để bồi dưỡng nhân lực cho nền khoa học.