Tin tứcĐộng thái này được đánh giá là sẽ khiến Trung Quốc phản ứng gay gắt trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực ngày càng căng thẳng.
Hệ thống được đề cập là tên lửa đất đối không tầm trung Type 03 – loại vũ khí Nhật Bản dự kiến triển khai đến đảo Yonaguni, nằm cách Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 110km. Đây là hệ thống phòng không di động đặt trên xe tải với tầm bắn 50km, sử dụng radar để dẫn đường và có khả năng bắn hạ máy bay cũng như tên lửa hành trình.
Bắc Kinh đã lên tiếng chỉ trích kế hoạch triển khai Type 03 tại Yonaguni, cho rằng đây là động thái “cực kỳ nguy hiểm,” làm gia tăng nguy cơ xung đột và đe dọa an ninh khu vực.
Ngày 30/11, Kyodo News đưa tin Nhật Bản đã tiến hành các cuộc họp không chính thức với Philippines nhằm thảo luận khả năng xuất khẩu hệ thống tên lửa do Tokyo tự phát triển. Nghiên cứu chuyên sâu về kế hoạch này dự kiến bắt đầu sau khi Nhật Bản chính thức dỡ bỏ quy định hạn chế xuất khẩu thiết bị quốc phòng, có thể trong năm 2026.
Theo Kyodo, Philippines thể hiện sự quan tâm rõ rệt tới Type 03 trong bối cảnh Manila và Tokyo đều đang đối mặt căng thẳng gia tăng với Trung Quốc tại các vùng biển tranh chấp. Philippines nằm trong “chuỗi đảo thứ nhất” có vị trí chiến lược ở Thái Bình Dương, với khu vực gần Đài Loan (Đài Loan) nhất cách khoảng 140km – điều khiến hệ thống phòng thủ tên lửa trở thành ưu tiên cấp thiết.
Chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi hiện thúc đẩy sửa đổi Ba nguyên tắc về chuyển giao trang thiết bị và công nghệ quốc phòng – bộ nguyên tắc được thiết lập từ năm 1967 và mở rộng năm 1976, vốn gần như cấm hoàn toàn việc xuất khẩu vũ khí. Theo quy định hiện hành, Nhật Bản chỉ được phép xuất khẩu 5 loại thiết bị, gồm cứu hộ, vận tải, cảnh báo, giám sát và rà phá bom mìn.
Trong những năm gần đây, Tokyo nhiều lần tìm cách điều chỉnh các nguyên tắc này nhằm phù hợp hơn với chiến lược an ninh mới, khi khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương xuất hiện nhiều thách thức.
Nhật Bản và Philippines đồng thời tăng cường hợp tác quốc phòng. Tháng 9, hai bên ký hiệp ước quốc phòng mới cho phép quân đội Nhật Bản được triển khai tại Philippines – lần đầu tiên kể từ Thế chiến II. Chỉ chưa đầy một tháng sau, hai nước tổ chức cuộc tập trận chung kéo dài 5 ngày, diễn ra ngay trước thời điểm Trung Quốc tập trận thường niên với Malaysia. Hai ngày sau đó, Nhật Bản tiếp tục tham gia một cuộc diễn tập khác do Philippines và Mỹ dẫn dắt.
Tháng trước, Tokyo đã xuất khẩu hệ thống đánh chặn tên lửa phòng không Patriot sản xuất trong nước sang Mỹ. Truyền thông Trung Quốc mô tả đây là “tín hiệu cực kỳ nguy hiểm,” cho rằng Nhật Bản đang từng bước mở rộng năng lực quân sự vượt ra ngoài phạm vi phòng thủ thuần túy.
Trong tháng 10, Thủ tướng Takaichi cũng bày tỏ mong muốn tăng chi tiêu quốc phòng của Nhật Bản lên mức 2% GDP vào cuối tháng 3 năm sau, sớm hơn hai năm so với kế hoạch ban đầu, nhằm củng cố khả năng phòng vệ trước những biến động chiến lược trong khu vực./.
