Tin tứcXung đột với Iran không chỉ làm Trung Đông thêm bất ổn mà còn gia tăng sức ép kinh tế trong nước đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, khiến Washington phải thúc đẩy giải pháp ngoại giao.
Tổng thống Donald Trump phát biểu với báo chí tại Nhà Trắng, ngày 20/3/2026 - Ảnh: AP
Sau 7 tuần giao tranh, chiến dịch quân sự của Mỹ chưa làm suy yếu chính quyền Iran như kỳ vọng, cũng chưa buộc Tehran chấp nhận toàn bộ yêu cầu của ông Trump.
Theo nhận định của các nhà phân tích, dù chịu tổn thất về quân sự, Iran vẫn cho thấy khả năng gây thiệt hại kinh tế lớn hơn dự đoán của Washington khi tạo ra cú sốc năng lượng toàn cầu nghiêm trọng.
Trong bối cảnh giá xăng tại Mỹ leo thang, lạm phát tăng và tỷ lệ ủng hộ suy giảm, ông Trump phải đẩy nhanh các nỗ lực đàm phán để hạn chế tác động trong nước.
Các nguồn tin cho biết vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran sẽ diễn ra tại Pakistan ngày 20/4, trong khi ông Trump nói nội dung thương lượng gần như đã hoàn tất.
Tổng thống Trump nhiều lần thể hiện không quá lo ngại về hệ quả kinh tế từ cuộc xung đột.
Tuy nhiên, việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, đã đẩy chi phí năng lượng tăng mạnh và tác động trực tiếp tới người tiêu dùng Mỹ, dù nước này không hoàn toàn phụ thuộc vào tuyến đường này.
Cảnh báo từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế về nguy cơ suy thoái toàn cầu càng làm lo ngại gia tăng.
Sức ép tìm lối thoát cho cuộc chiến ngày càng lớn khi đảng Cộng hòa của ông Trump chỉ nắm thế đa số mong manh tại Quốc hội trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 năm nay.
Iran được cho là đã tận dụng lợi thế kiểm soát eo biển Hormuz để gây sức ép, buộc Mỹ trở lại bàn đàm phán.
Các chuyên gia cho rằng đối thủ của Mỹ có thể rút ra bài học rằng dù ông Trump sẵn sàng dùng sức mạnh quân sự trong nhiệm kỳ hai, ông cũng sẽ nhanh chóng tìm đến ngoại giao khi áp lực kinh tế trong nước tăng lên.
Ông Brett Bruen, cựu cố vấn chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama và hiện đứng đầu công ty tư vấn chiến lược Global Situation Room, nhận định: "Ông Trump đang chịu sức ép kinh tế, và đó chính là ‘tử huyệt’ trong cuộc chiến này".
Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định chính quyền vẫn đồng thời theo đuổi thỏa thuận với Iran và mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nước.
Quyết định chuyển từ không kích sang ngoại giao của ông Trump ngày 8/4 được cho là bắt nguồn từ áp lực của thị trường tài chính và một bộ phận cử tri ủng hộ ông.
Tác động kinh tế cũng lan tới các nhóm cử tri quan trọng, gồm nông dân Mỹ chịu ảnh hưởng bởi gián đoạn nguồn cung phân bón và người dân nói chung khi giá vé máy bay tăng do chi phí nhiên liệu cao.
Khi lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần sắp hết hạn, vẫn chưa rõ ông Trump sẽ đạt được thỏa thuận đáp ứng các mục tiêu đặt ra, gia hạn lệnh ngừng bắn sau ngày 21/4 hay khôi phục hoạt động quân sự.
Giá dầu thế giới đã giảm mạnh và thị trường tài chính khởi sắc sau khi Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn với Mỹ.
Ông Trump sau đó khẳng định tuyến hàng hải này an toàn, đồng thời cho biết một thỏa thuận với Iran có thể sớm hoàn tất, chủ yếu theo các điều kiện của Mỹ.
Tuy nhiên, các nguồn tin Iran cho rằng vẫn còn nhiều khác biệt cần xử lý. Các chuyên gia cảnh báo ngay cả khi xung đột sớm chấm dứt, thiệt hại kinh tế vẫn có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Một vấn đề then chốt là liệu thỏa thuận có đạt được mục tiêu của Mỹ, trong đó có việc ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân, điều mà Tehran từ lâu bác bỏ.
Iran hiện được cho là vẫn nắm giữ một lượng urani làm giàu cao, phần lớn cất tại các cơ sở bị tấn công hồi tháng 6/2025.
Ông Trump cho biết một thỏa thuận tiềm năng có thể bao gồm việc Mỹ phối hợp với Iran thu hồi số vật liệu này và đưa về Mỹ, nhưng Tehran đã bác bỏ khả năng chuyển urani ra nước ngoài.
Một quan chức cấp cao Mỹ nói Washington vẫn giữ "nhiều lằn ranh đỏ" trong đàm phán với Iran.
Việc phát động chiến dịch quân sự mà không tham vấn đầy đủ đồng minh đã khiến nhiều nước từ châu Âu tới châu Á bất ngờ, nhất là khi Washington dường như không tính hết rủi ro Iran đóng eo biển Hormuz.
Ông Gregory Poling, chuyên gia về châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng cuộc xung đột đã làm dấy lên lo ngại về tính khó đoán trong chính sách của Mỹ.
So với cách tiếp cận thận trọng của Tổng thống tiền nhiệm Joe Biden trong việc hạn chế tác động của các lệnh trừng phạt năng lượng đối với Nga, ông Trump được cho là nhạy cảm hơn trước các chỉ trích liên quan đến giá cả trong nước.
Các nhà phân tích nhận định Washington đã đánh giá chưa đầy đủ khả năng đáp trả về kinh tế của Iran, nhất là thông qua việc gây gián đoạn hạ tầng năng lượng tại Vùng Vịnh và kiểm soát eo biển Hormuz.
Thông điệp gửi tới các đồng minh châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc có thể là Mỹ sẽ theo đuổi các mục tiêu chiến lược với mức độ cân nhắc hạn chế hơn đối với an ninh và lợi ích kinh tế của họ.
Trong khi đó, các nước châu Âu, vốn chịu tác động kinh tế đáng kể từ xung đột, cũng có thể lo ngại về cam kết lâu dài của Washington với những vấn đề an ninh khác như hỗ trợ Ukraine.
Các quốc gia Arab vùng Vịnh mong muốn xung đột sớm khép lại, nhưng không hài lòng nếu một thỏa thuận được thiết lập mà thiếu các bảo đảm an ninh cho khu vực.
Cố vấn ngoại giao của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), ông Anwar Gargash, nhấn mạnh việc chấm dứt cuộc xung đột hiện nay không nên dẫn tới bất ổn kéo dài.
Trong nước, dù phần lớn cử tri ủng hộ phong trào MAGA vẫn đứng về phía ông Trump, đã xuất hiện nghi ngại về khả năng ông giúp đảng Cộng hòa cải thiện vị thế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhất là trong nhóm cử tri độc lập.
Giới quan sát cho rằng những hệ lụy kinh tế từ cuộc xung đột có thể tiếp tục tác động đến triển vọng chính trị của ông Trump trong thời gian tới.
