Tin tứcÔng Vyacheslav Volodin, Chủ tịch Duma Quốc gia Nga, và Phó Thủ tướng Trung Quốc Zhang Guoqing (Trương Quốc Thanh), đã tham dự lễ tưởng niệm Tổng thống Ebrahim Raisi và Ngoại trưởng Hossein Amirabdollahian ở Tehran. Cả hai thiệt mạng trong một vụ tai nạn trực thăng hôm chủ nhật 19/5.
Ông Volodin và ông Zhang cũng gặp quyền Tổng thống Iran Mohammad Mokhber.
Tổng thống Nga Vladimir Putin thông qua ông Volodin bày tỏ sự cảm thông về cái chết của người đồng cấp Raisi. Tổng thống Putin nói ông Raisi là đối tác rất đáng tin cậy, người đề cao lợi ích quốc gia, và luôn tôn trọng các thỏa thuận.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gửi điện chia buồn tới quyền Tổng thống Mokhber, nói rằng cái chết của ông Raisi là mất mát lớn đối với người dân Iran. Người dân Trung Quốc cũng mất đi một người bạn tốt.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng mong muốn tăng cường hợp tác chiến lược với Iran, trong cuộc gặp một quan chức Bộ Ngoại giao Iran hôm 21/5.
Dưới thời Tổng thống Raisi, người được lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei bảo trợ, Iran có đường lối cứng rắn chống Mỹ, nhưng lại gắn kết với Trung Quốc, Nga và một số quốc gia thân thiện khác trong khu vực.
Tháng 7/2023, Iran gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, một nhóm do Trung Quốc và Nga lãnh đạo. Iran cũng ký với Liên minh kinh tế Á-Âu do Nga đứng đầu, một hiệp định thương mại tự do vào tháng 12/2023.
Iran đã tăng cường xuất khẩu dầu thô sang Trung Quốc, trong bối cảnh Mỹ trừng phạt kinh tế.
Nga và Trung Quốc cùng coi quan hệ chặt chẽ với Iran là ưu tiên.
Nga đã tăng cường hợp tác quân sự với Iran, sử dụng máy bay không người lái do Tehran cung cấp trong cuộc chiến ở Ukraine.
Trung Quốc môi giới thỏa thuận khôi phục quan hệ ngoại giao giữa Iran và Ả Rập Saudi vào năm 2023, chứng tỏ ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh ở Trung Đông.
Trong khi đó, ông Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, tiểu vương Qatar, cũng tham dự lễ tưởng niệm tổng thống Raisi.
Ả Rập Saudi và nhiều nước Ả Rập khác đã cắt quan hệ với Qatar từ 2017 đến 2021, một phần vì mối quan hệ chặt chẽ giữa Doha với Tehran. Tiểu vương Sheikh Tamim đã nêu bật sức mạnh của mối quan hệ, bằng cách đích thân tham dự tang lễ.
Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng tham dự.
Lãnh tụ tối cao Khamenei gọi Pakistan là quốc gia anh em, trong cuộc gặp với thủ tướng Sharif hôm 22/5, đồng thời kêu gọi tăng cường quan hệ song phương.
Trong khi đó, mối quan hệ của Iran với châu Âu gặp trục trặc dưới thời ông Raisi. Một số lãnh đạo như Thủ tướng Đức Olaf Scholz và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã gửi lời chia buồn về cái chết của ông Raisi, nhưng không cử quan chức dự lễ tang.
Phản ứng từ Washington rất thẳng thắn. Ông John Kirby, phát ngôn viên hội đồng an ninh quốc gia Nhà Trắng nói: “Tổng thống Raisi phải chịu trách nhiệm về tình hình nhân quyền ở Iran.”
Cuộc bầu cử để chọn người kế nhiệm ông Raisi sẽ được tổ chức vào ngày 28/6.
Tất cả ứng viên sẽ được xem xét bởi Hội đồng Hiến pháp, cơ quan liên kết chặt chẽ với nhà lãnh đạo tối cao. Điều này nghĩa là, cuộc đua sẽ tập trung vào những người bảo thủ theo đường lối cứng rắn. Nhiều nhà phân tích không mong đợi sự thay đổi mạnh mẽ, trong chính sách ngoại giao của Iran dưới thời chính phủ mới.
Bà Barbara Slavin, thành viên trung tâm Stimson ở Washington nói: “Cấp phó của Ngoại trưởng Abdollahian và hiện là người kế nhiệm, tức ông Ali Bagheri Kani, có liên quan đến chương trình hạt nhân. Tôi không nghĩ sự ra đi của Ngoại trưởng và Tổng thống, sẽ dẫn tới thay đổi của Iran về đối ngoại trong khu vực lẫn toàn cầu.”