Tin tứcMưa bão, động đất từ châu Á sang châu Mỹ…
Tại Nhật Bản, tỉnh Chiba, phía đông Tokyo, vừa trải qua lượng mưa được giới chức mô tả là chưa từng có. Hơn 360 mm mưa trút xuống một số khu vực trong vòng 24 giờ, gây ngập đường sá, sạt lở và gián đoạn giao thông nghiêm trọng.
Sân bay quốc tế Narita chịu ảnh hưởng nặng khi các tuyến đường bộ và đường sắt bị gián đoạn, khiến hàng ngàn hành khách mắc kẹt. Mưa lớn cũng gây mất điện trên diện rộng và buộc lực lượng chức năng phải triển khai các hoạt động cứu hộ.
Cùng thời điểm, Trung Quốc tiếp tục khắc phục hậu quả của bão Dolphin, một trong những hệ thống bão đáng chú ý trong mùa hè năm nay. Sau khi đổ bộ khu vực ven biển, bão đi sâu vào đất liền và mang theo lượng mưa lớn tới nhiều tỉnh miền trung.
Tại Hồ Bắc, hàng ngàn người phải sơ tán, hàng chục hồ chứa vượt ngưỡng kiểm soát lũ, nhiều dự án giao thông phải tạm dừng. Thủ đô Bắc Kinh cũng nâng mức ứng phó với nguy cơ lũ lụt tại một số khu vực khi mưa lớn tiếp tục ảnh hưởng miền bắc Trung Quốc.
Ở phía bên kia Thái Bình Dương, miền Trung Tây nước Mỹ cũng trải qua những ngày thời tiết dữ dội. Một hệ thống giông bão mạnh quét qua khu vực ngày 11/8, mang theo gió mạnh, mưa lớn và lốc xoáy. Ở thời điểm nghiêm trọng nhất, hơn 729.000 hộ gia đình và cơ sở kinh doanh tại Indiana, Ohio, Illinois, Kentucky và West Virginia bị mất điện, trong đó Indiana chịu ảnh hưởng nặng nhất.
Trong khi đó, Colombia vừa trải qua trận động đất độ lớn 7,4 vào ngày 10/8, với tâm chấn gần San José del Palmar thuộc tỉnh Chocó ở miền tây nước này.
Động đất mạnh làm sập hoặc hư hại nhà ở, trường học và bệnh viện trên một khu vực rộng lớn. Đến ngày 14/8, giới chức Colombia cho biết khoảng 285 người thiệt mạng, gần 4.000 người bị thương và hàng trăm người vẫn mất tích.
Lực lượng cứu hộ tiếp tục chạy đua với thời gian sau khi phát hiện dấu hiệu cho thấy có thể còn người sống dưới những công trình bị sập.
Cũng trong ngày 14/8, một trận động đất độ lớn 6,9 xảy ra ngoài khơi Indonesia. Tâm chấn nằm ở độ sâu lớn, rung chấn được cảm nhận tới đảo Bali nhưng không có báo cáo về thiệt hại đáng kể và không gây nguy cơ sóng thần.
Trước đó hồi tháng 6, Venezuela cũng hứng chịu thảm họa động đất lịch sử mạnh 7,2 và 7,5 độ, khiến khoảng 5.000 người thiệt mạng. Ngân hàng Thế giới ước tính thiệt hại vật chất trực tiếp lên tới 19,6 tỷ USD, trong khi chi phí tái thiết có thể cao hơn nhiều.
Colombia và Venezuela đều nằm trong khu vực có hoạt động kiến tạo phức tạp, nơi nhiều mảng kiến tạo tương tác với nhau; Indonesia lại nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, một trong những khu vực có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới.
Có thể thấy tại những khu vực có nguy cơ địa chấn cao, việc siết chặt tiêu chuẩn xây dựng, chuẩn bị phương án cứu nạn và bảo đảm khả năng tiếp cận các cộng đồng bị cô lập có thể quyết định số phận của hàng ngàn người sau động đất.
…đến một châu Âu khô nóng, liên tiếp cháy rừng
Trong khi đó, nhiều khu vực tại châu Âu lại phải vật lộn với một thái cực khác, đó là nắng nóng, hạn hán và cháy rừng kéo dài.
Các vụ cháy xuất hiện tại Croatia, Đức và Anh trong tuần này thực chất là sự tiếp nối của một mùa cháy rừng đặc biệt nghiêm trọng đã kéo dài nhiều tuần trên khắp châu Âu. Pháp, Tây Ban Nha và Hy Lạp nằm trong số những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Tại Tây Ban Nha, hơn 244.000 ha đã bị thiêu rụi trong khoảng 400 vụ cháy tính đến ngày 10/8, theo ước tính của Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu. Pháp cũng liên tục đối phó với các đám cháy tái bùng phát ở miền nam và tây nam. Còn Hy Lạp nhiều lần phải sơ tán các khu dân cư và điểm du lịch khi lửa lan nhanh dưới tác động của gió mạnh.
Đến ngày 14/8, khoảng 1.200 người phải sơ tán khỏi khu vực Omis của Croatia, hàng trăm người rời một khu nghỉ dưỡng ở miền bắc Hy Lạp, trong khi các vụ cháy mới cũng xuất hiện tại Pháp, Đức và Anh.
Cơ quan khí hậu Copernicus của EU cảnh báo nguy cơ cháy rừng ở mức “rất cực đoan” tại nhiều khu vực ở Trung và Đông Âu.
Nhiệt độ cao và thiếu mưa làm thảm thực vật mất độ ẩm, tạo nguồn nhiên liệu dễ bắt lửa; khi kết hợp với gió mạnh, các đám cháy có thể lan nhanh và khó kiểm soát hơn.
El Nino và rủi ro phía trước
Trong bối cảnh đó, giới khoa học và doanh nghiệp đang theo dõi một biến số khác, đó là El Nino.
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên gắn với sự nóng lên bất thường của vùng biển nhiệt đới trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Một El Nino mạnh có thể làm thay đổi lượng mưa và nhiệt độ trên phạm vi rộng, gây khô hạn ở một số nơi nhưng làm gia tăng mưa lớn ở những khu vực khác.
Điều đáng chú ý là nếu El Nino phát triển mạnh, hiện tượng này sẽ diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã ở mức cao do biến đổi khí hậu, làm gia tăng những bất định đối với thời tiết trong những tháng tới.
Sự quan tâm đặc biệt lớn tại những nền kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp và mùa mưa. Một số doanh nghiệp đã tăng chi phí phòng ngừa lũ lụt, kiểm tra khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng hoặc tính toán rủi ro đối với sản lượng nông nghiệp.
Từ châu Á sang châu Âu và châu Mỹ, bức tranh thiên tai trong tuần qua rất đa dạng. Tuy nhiên, việc nhiều thiên tai xảy ra dồn dập trong cùng một thời điểm không đồng nghĩa chúng có chung nguyên nhân. Nhưng nếu nhìn trong dài hạn, mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và nhiều dạng thời tiết cực đoan ngày càng rõ nét.
Vì vậy, câu hỏi không chỉ là thiên tai tiếp theo sẽ xảy ra ở đâu, mà còn là các quốc gia có thể dự báo sớm đến đâu, hạ tầng có đủ sức chống chịu hay không và chính quyền có thể duy trì những dịch vụ thiết yếu như điện, nước, giao thông và thông tin liên lạc như thế nào khi thảm họa xảy ra.
Một tuần thiên tai dồn dập trên nhiều châu lục cho thấy con người không thể ngăn mọi hiểm họa tự nhiên. Nhưng mức độ một hiểm họa trở thành thảm họa vẫn phụ thuộc rất lớn vào khả năng chuẩn bị, thích ứng và chống chịu của mỗi xã hội.