Tin tứcNgày 4/6, chính quyền Trump chính thức tăng gấp đôi thuế nhập khẩu thép và nhôm từ 25% lên 50%, với mục tiêu hồi sinh ngành luyện kim nội địa vốn từng được xem là "xương sống" của nền sản xuất Mỹ.
Liệu biện pháp bảo hộ này có thực sự giúp nước Mỹ mạnh hơn hay chỉ làm dày thêm hóa đơn của người tiêu dùng và đẩy đồng minh vào thế đối đầu?
"Tấm khiên" cho ngành thép...
Tổng thống Trump công bố mức thuế mới ngay trong chuyến thăm nhà máy U.S. Steel tại bang Pennsylvania một “bang chiến địa” quan trọng cho chiến dịch tái tranh cử. Phát biểu tại đây, ông mô tả mức thuế 50% là “lá chắn” giúp bảo vệ ngành thép trong nước khỏi “những hành vi thương mại không công bằng đe dọa đến an ninh quốc gia”.
Các nhà sản xuất thép lớn như Cleveland-Cliffs và U.S. Steel với mạng lưới vận động hành lang mạnh mẽ nhiệt liệt ủng hộ chính sách này.
Chủ tịch Viện Sắt thép Mỹ Kevin Dempsey cho rằng đây là bước đi cần thiết để ngăn chặn làn sóng thép nhập khẩu giá rẻ, chủ yếu đến từ Trung Quốc và các nước đang phát triển. “Các nhà sản xuất Mỹ đang chịu sức ép rất lớn từ sự dư thừa công suất toàn cầu. Nếu không có biện pháp quyết liệt, ngành thép Mỹ sẽ bị cuốn phăng,” ông Dempsey cảnh báo.
Ngay trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng áp thuế 25% lên thép và nhôm, giúp một số nhà máy nội địa hồi sinh. Giờ đây việc tăng lên 50% cho thấy ông tiếp tục theo đuổi chính sách thương mại “Nước Mỹ trên hết”, dù phải trả giá bằng các rạn nứt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Gươm hai lưỡi” cho nền kinh tế?
Trái ngược với sự hoan nghênh từ ngành thép, các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào này như ô tô, hàng không, sản xuất bao bì, xây dựng… lại bày tỏ lo ngại sâu sắc.
Chủ tịch Viện các nhà sản xuất lon Mỹ, ông Robert Budway, cho biết mức thuế mới sẽ làm tăng chi phí sản xuất lon thực phẩm, đẩy giá tiêu dùng lên cao và ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu gia đình.
“Chính sách bảo hộ thép đồng nghĩa với việc mỗi bữa ăn đóng hộp của người Mỹ sẽ thêm vài xu. Nhưng cộng dồn trên quy mô hàng triệu sản phẩm, đó là gánh nặng lớn,” ông nói.
Không chỉ các doanh nghiệp nội địa, các đồng minh lâu năm của Mỹ như Canada, Đức, Hàn Quốc cũng bức xúc trước việc bị áp thuế nặng tay.
Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất thép Canada, bà Catherine Cobden, gọi quyết định của Mỹ là "đòn giáng đóng cửa thị trường".
Từ khi mức thuế 25% được áp dụng vào năm 2018, xuất khẩu thép Canada sang Mỹ đã giảm tới 30%. Nay với thuế tăng lên 50%, nhiều nhà sản xuất Canada có nguy cơ rút khỏi thị trường Mỹ hoàn toàn.
Hiệu ứng domino khó lường
Dưới góc nhìn kinh tế vĩ mô, nhiều chuyên gia cảnh báo chính sách thuế mới có thể phản tác dụng.
Theo Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ, các mức thuế trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump tuy có lợi cục bộ cho ngành luyện kim nhưng lại làm tăng chi phí sản xuất cho toàn bộ chuỗi giá trị, từ ô tô, máy móc công nghiệp cho đến các trung tâm dữ liệu và năng lượng.
“Việc làm ở một ngành có thể tăng lên, nhưng lại gây mất việc ở các ngành khác. Cuối cùng, người tiêu dùng Mỹ là bên chịu thiệt,” một nhà phân tích tại Viện Brookings nhận định.
Hơn nữa, dù Mỹ đã hạn chế nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc từ trước, các công ty Mỹ vẫn bị ảnh hưởng gián tiếp bởi sản lượng thép khổng lồ của Bắc Kinh yếu tố đang kéo giá thép toàn cầu xuống thấp, tạo sức ép cạnh tranh lên các nhà máy Mỹ.
Chính sách thuế thép 50% của ông Trump phản ánh rõ nét định hướng thương mại cứng rắn mà ông theo đuổi trong nỗ lực tái đắc cử. Động thái này cũng cho thấy cuộc chơi thương mại đang ngày càng phức tạp: các lợi ích trong nước được đặt lên bàn cân với những hậu quả dài hạn đối với kinh tế vĩ mô và quan hệ quốc tế.
Nếu xu hướng "chủ nghĩa bảo hộ" gia tăng trong thời gian tới, không chỉ ngành thép mà nhiều lĩnh vực khác cũng sẽ phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng với không ít xáo trộn. Câu hỏi đặt ra: Liệu nước Mỹ có thể vừa bảo vệ công nhân thép trong nước, vừa không đánh đổi sự ổn định của thị trường và lòng tin từ các đối tác?
