Tin tứcCuộc gặp giữa Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bên lề Hội nghị An ninh Munich hôm 13/2 cho thấy hai cường quốc đang nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng, trong khi chuẩn bị cho chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh vào tháng 4 tới.
Trong cuộc tiếp xúc trực tiếp lần thứ hai giữa hai nhà ngoại giao hàng đầu, phía Trung Quốc mô tả trao đổi là “tích cực và mang tính xây dựng”.
Tín hiệu hạ nhiệt
Cuộc gặp tại Munich diễn ra trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh tìm cách giảm căng thẳng sau nhiều tháng đối đầu về thuế quan, thương mại và vấn đề Đài Loan.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã có cuộc điện đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, mà ông mô tả là “rất tích cực”. Hai nhà lãnh đạo từng đạt được một khuôn khổ thỏa thuận thương mại tại Hàn Quốc hồi tháng 10 năm ngoái, sau giai đoạn căng thẳng do các biện pháp thuế quan của Mỹ.
Theo khuôn khổ này, Washington đồng ý không áp mức thuế 100% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh tạm hoãn cơ chế cấp phép xuất khẩu đối với các khoáng sản đất hiếm và nam châm - những vật liệu quan trọng đối với chuỗi cung ứng công nghệ.
Như một cử chỉ thiện chí trước chuyến thăm dự kiến của ông Trump, Trung Quốc được cho là đang cân nhắc tăng lượng đậu nành nhập khẩu từ Mỹ lên khoảng 20 triệu tấn trong niên vụ hiện tại, so với mức khoảng 12 triệu tấn trước đó.
Hai bên cũng được cho là đã thảo luận khả năng Trung Quốc mua thêm dầu và khí đốt của Mỹ, đồng thời chuẩn bị cho vòng đàm phán thương mại cấp cao tiếp theo.
Thông điệp “cùng thắng”
Trong cuộc gặp với người đồng cấp Mỹ Marco Rubio, Ngoại trưởng Vương Nghị nhấn mạnh hai bên cần thực hiện đầy đủ các nhận thức chung mà lãnh đạo hai nước đã đạt được, hướng tới biến năm 2026 thành năm tiến triển về tôn trọng lẫn nhau và cùng tồn tại hòa bình.
Ông cho rằng với cách tiếp cận bình đẳng, tôn trọng và cùng có lợi, Washington và Bắc Kinh có thể xử lý các quan ngại của nhau, đồng thời quản lý bất đồng một cách phù hợp.
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Vương nhấn mạnh thông điệp quen thuộc của Bắc Kinh là “đối thoại tốt hơn đối đầu, hợp tác tốt hơn xung đột, và cùng thắng tốt hơn trò chơi được-mất”.
Thông điệp này phản ánh cách tiếp cận mà Trung Quốc muốn thúc đẩy trong quan hệ với Mỹ, rằng cạnh tranh là điều khó tránh, nhưng không nên bị đẩy sang logic đối đầu “tổng bằng không”, hay zero-sum trong quan hệ quốc tế.
Hai bên được cho là đã cam kết duy trì các kênh chính trị và ngoại giao, tăng cường tiếp xúc cấp cao, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, nhằm đưa quan hệ song phương trở lại quỹ đạo ổn định và bền vững.
Nói cách khác, “cùng thắng” trong cách diễn đạt của Trung Quốc không nhất thiết hàm ý xóa bỏ cạnh tranh, mà là tìm cách quản lý cạnh tranh trong khuôn khổ có thể kiểm soát, nơi cả hai bên vẫn duy trì được các lợi ích chiến lược cốt lõi của mình.
Vấn đề Đài Loan vẫn là điểm nóng
Dù xuất hiện một số tín hiệu tích cực về thương mại, nhiều nhà phân tích cho rằng vấn đề Đài Loan sẽ là chủ đề nhạy cảm và gây tranh cãi nhất tại cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vào tháng 4 tới.
Theo các chuyên gia, Bắc Kinh có thể gây sức ép để Washington thể hiện lập trường rõ ràng hơn, thậm chí chuyển từ cách nói “không ủng hộ” sang tuyên bố “phản đối” hòn đảo này độc lập.
Tuy nhiên, khả năng Mỹ chấp nhận thay đổi chính sách như vậy được đánh giá là rất thấp.
Một số ý kiến cũng dự báo các động thái chiến lược liên quan đến Đài Loan giữa hai nước sẽ “đặc biệt căng thẳng” trong giai đoạn trước và sau chuyến thăm của ông Trump.
Căng thẳng gia tăng sau khi Washington phê duyệt gói bán vũ khí cho Đài Loan trị giá hơn 11 tỷ USD vào tháng 12 năm ngoái. Trung Quốc đã đáp trả bằng các biện pháp trừng phạt đối với các công ty quốc phòng Mỹ, đồng thời tổ chức tập trận quanh hòn đảo.
Theo một số nguồn tin, Mỹ còn đang cân nhắc thêm gói vũ khí mới có thể lên tới 20 tỷ USD.
Trong khi đó, Quốc hội Mỹ vẫn thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Đài Loan. Hạ viện Mỹ mới đây đã thông qua dự luật lưỡng đảng nhằm tăng sức ép quốc tế đối với Trung Quốc nếu Bắc Kinh có hành động đe dọa hòn đảo.
Bên cạnh Đài Loan, các nội dung liên quan đến thương mại được dự báo là một trong những nội dung trọng tâm của chuyến thăm Bắc Kinh.
Một số nhà phân tích cho rằng hai bên có thể tìm cách “lật sang trang mới” trong cuộc đối đầu kinh tế, ít nhất là ở mức độ kiểm soát căng thẳng.
Ngoài ra, kiểm soát vũ khí hạt nhân cũng đang nổi lên như một điểm bất đồng mới. Mỹ muốn Trung Quốc tham gia các cơ chế đàm phán hạt nhân, trong bối cảnh hiệp ước kiểm soát vũ khí giữa Mỹ và Nga đã hết hiệu lực.
Tuy nhiên, Bắc Kinh từ lâu cho rằng kho vũ khí hạt nhân của mình nhỏ hơn nhiều so với hai cường quốc hạt nhân kia, nên không sẵn sàng tham gia các khuôn khổ ba bên.
“Phụ thuộc vào lựa chọn của Washington”
Nhìn tổng thể, các tín hiệu thiện chí về thương mại, nông sản hay hợp tác kinh tế cho thấy Washington và Bắc Kinh vẫn có động lực duy trì ổn định quan hệ, ít nhất trong ngắn hạn.
Ngoại trưởng Vương Nghị cũng nhấn mạnh tại Hội nghị An ninh Munich rằng tương lai quan hệ Mỹ - Trung “cuối cùng phụ thuộc vào lựa chọn của Washington”.
Theo ông, Bắc Kinh mong muốn tìm ra cách để hai cường quốc có thể chung sống thông qua đối thoại và tham vấn, phù hợp với lợi ích của người dân hai nước cũng như kỳ vọng của cộng đồng quốc tế.
Ngoại trưởng Vương Nghị cũng phác họa hai kịch bản trái ngược. Nếu Mỹ theo đuổi cách tiếp cận thực dụng, tôn trọng và hợp tác, quan hệ song phương có thể mở rộng lợi ích chung. Ngược lại, nếu Washington thúc đẩy tách rời chuỗi cung ứng, gia tăng đối đầu và vượt qua “lằn ranh đỏ” về Đài Loan, nguy cơ xung đột sẽ tăng lên.
Thông điệp này cho thấy lập trường nhất quán của Bắc Kinh, đó là sẵn sàng duy trì đối thoại và hợp tác, nhưng đồng thời đặt trách nhiệm chính về hướng đi của quan hệ song phương vào các lựa chọn chiến lược của Mỹ.
Trong bối cảnh chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh, đây vừa là tín hiệu thiện chí, vừa là lời cảnh báo về những giới hạn mà Trung Quốc cho là không thể vượt qua.