Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Chàng kỵ sĩ trên bàn cờ tướng

    (VOH) - Có thể nói ngoài bóng đá, ở Việt Nam ít có môn chơi nào phổ biến sâu, rộng đến toàn dân như cờ tướng. Sức hấp dẫn, cuốn hút của nó đã lan tỏa tới từng ngóc ngách của xã hội, từ thành thị tới nông thôn, từ già tới trẻ. Và đó cũng là lý do khiến các cuộc thi đấu - biểu diễn cờ tướng từ lâu được xem là một sắc thái truyền thống rất riêng trong các lễ hội xuân khắp nơi.

    Chưa có thống kê chính xác môn cờ tướng du nhập vào Việt Nam từ bao giờ, chỉ biết rằng từ cách nay hơn 500 năm đã có một người mang tên Vũ Huyên được nhà vua Lê Hiến Tông sắc phong làm “Đấu kỳ Trạng nguyên” sau khi giúp ông chiến thắng sứ thần nhà Minh, cứu đất nước khỏi nạn can qua.

    Dịp tết cổ truyền hàng năm, trên khắp đất nước ta diễn ra hàng trăm lễ hội dân gian. Một tỷ lệ không nhỏ trong đó có tổ chức thi đấu hoặc biểu diễn cờ tướng.  Có rất nhiều hình thức thi đấu - biểu diễn cờ tướng tại các lễ hội. Miền Bắc phổ biến có các thể thức như cờ bàn (thi đấu trên bàn cờ bình thường), cờ bỏi (thi đấu ngoài sân rộng, quân cờ được gắn trên các cây cắm trên sân thi đấu), cờ người (32 người đóng vai các quân cờ, thi đấu trên một sân rộng)... Tại miền Trung và miền Nam, ngoài thi đấu cờ bàn còn có thêm một hình thức rất đặc sắc là cờ người võ thuật (do các võ sinh võ cổ truyền Việt Nam đóng vai quân cờ, mỗi một nước đi đều có biểu diễn thế võ, đấu đối luyện)... Xem đấu cờ người, khán giả thường bị cuốn hút với những pha võ cổ truyền điêu luyện do các võ sĩ thực hiện, rất sinh động và hấp dẫn.

    Năm 1987, từ ý tưởng mong muốn các ván đấu thật sự cuốn hút, hai vị đứng đầu làng cờ TP.HCM là Quách Anh Tú và Lê Thiên Vị đưa ra đề nghị, 32 quân cờ biểu diễn phải là 32 võ sinh có đẳng cấp, giỏi võ thuật. Ý tưởng này được 2 HLV võ cổ truyền Việt Nam Lê Văn Vân (môn phái Bình Định Sa Long Cương) và Hồ Tường (môn phái Võ lâm Tân Khánh Bà Trà) cùng bắt tay dàn dựng và thực hiện.

    Ngoài ra còn có thể kể đến hình thức chơi cờ thế (một hình cờ được sắp ra chờ người chơi hóa giải - tương tự như giải một bài “toán đố” phức tạp với chỉ một cách giải đúng duy nhất) rất phổ biến khắp cả 3 miền với sự lôi cuốn riêng, bởi mỗi thế cờ đều tiềm ẩn những cạm bẫy bất ngờ và những nước hóa giải vô cùng thú vị, hấp dẫn.

    Năm mới Giáp Ngọ, cũng xin bàn sâu thêm một chút về vai trò của quân Mã trên bàn cờ. Con Mã trong cờ tướng không thể di chuyển nếu phía trước có một quân cản trở. Và cũng do bị cản trở nên sức mạnh quân Mã trong cờ Tướng bị hạn chế như dân chơi cờ thường nói: Xe 10, Pháo 7, Ngựa 3. Tuy nhiên, ông Hoàng Đình Hồng, HLV đội tuyển cờ tướng Việt Nam cho rằng, Pháo và Mã là hai quân cờ ngang nhau:


    So sánh về cách đi của quân Mã trong trong cờ vua và cờ tướng cũng có ý kiến cho rằng sở dĩ quân Mã (kỵ binh dũng mãnh) trong cờ tướng bị cản trở là do địa hình đồi núi của khu vực châu Á - nơi xuất phát cờ tướng, trong lúc địa hình châu Âu với nhiều bình nguyên nên kỵ binh thường dàn hàng ngang xung trận.

    Ông Hoàng Đình Hồng, nói thêm:


    Đặc biệt, nếu quân Mã đứng ở trung tâm bàn cờ thì nó có thể kiểm soát đến 8 vị trí nên các kỳ thủ thường dành cho nó mỹ từ “Bát diện uy phong”. Với người chơi cờ cao thủ, không phải so sánh quân nào mạnh hơn mà là quân cờ nào phát huy được sức mạnh cao nhất, vận dụng linh hoạt để giành chiến thắng.

    Với riêng cờ người, bằng sức hấp dẫn tự thân môn thể thao đậm nét văn hóa này, cờ người đã và vẫn đang tạo ra sức hút lớn, mang đến cho người xem những phút giây hào hứng, phấn khởi mỗi dịp lễ hội, Tết cổ truyền. Còn với cờ tướng nói chung, có thể tin tưởng rằng, với những giá trị mang tính truyền thống với sức sống vững chắc, lâu bền, cờ tướng Việt Nam đã, đang và sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ, từ phong trào tới sân chơi đỉnh cao.

     

    Hồng Lĩnh