Chuyển giá trốn thuế: Cần phải luật hóa biện pháp chế tài

(VOH) - Khai lỗ và chuyển giá trốn thuế của các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là thủ đoạn thường xảy ra ở các quốc gia trên thế giới. Hình thức này xuất hiện ở Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt là trong 2 năm 2007 và 2008, nhiều doanh nghiệp đầu tư nước ngoài ở TPHCM khai lỗ liên tục để trốn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp làm cho các cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan thuế lúng túng không biết xử lý như thế nào !?, trong khi đó đối với thủ đoạn này chưa có biện pháp chế tài hiệu quả.

Trong năm 2009, cơ quan thuế đã mời hơn 40 doanh nghiệp thuộc các ngành hàng và theo nhóm quốc tịch khác nhau, đưa tờ khai thuế cho từng doanh nghiệp giải thích tại sao lỗ liên tục, năm sau lại cao hơn năm trước và lỗ đến nỗi ăn vào vốn? Kết quả nhiều doanh nghiệp giải thích không thuyết phục, cá biệt có doanh nghiệp Đài Loan lỗ trong 10 năm liền, lỗ tới 9.600 tỉ đồng vẫn cố tình nói là làm ăn thua lỗ nặng mà doanh nghiệp vẫn phát triển sản xuất-kinh doanh. Bằng biện pháp vận động, phần lớn doanh nghiệp kê khai lại và công nhận là làm ăn có lãi, có doanh nghiệp chai lỳ cơ quan thuế chuyển qua cơ quan chức năng xử lý. Nhờ đó năm 2008 có 53,7% doanh nghiệp đầu tư nước ngoài khai lỗ đến năm 2009 giảm còn 52%, năm 2010 còn 46% và trong 8 tháng đầu năm 2011 số thuế thu được trong khu vực đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố đạt 85% so với kế hoạch cả năm, so với cùng kỳ tăng 70%, trong đó phải kể đến giải pháp vận động doanh nghiệp tự khai lại thuế. Song song đó cơ quan thuế còn tổ chức thanh tra, chủ yếu là kiểm tra những doanh nghiệp cố tình không khai lại đã phát hiện và cắt giảm lỗ hơn 1.000 tỉ đồng. Từ tổ chức vận động và kiểm tra ,Cục thuế TP cho rằng sở dĩ xảy ra tình hình trên là do có độ chênh lệch về sắc thuế ở các quốc gia mới xuất hiện tình trạng chuyển giá để trốn thuế.

Tuy nhiên theo chúng tôi còn có nguyên nhân chủ quan khác, chỉ riêng ở TPHCM có gần 50.000 cơ sở sản xuất- kinh doanh chưa đăng ký thuế, nói cách khác cơ quan thuế chưa quản lý thuế đối với những cơ sở này, và công tác thanh tra thuế chưa được tăng cường mới xảy ra tình hình kéo dài trên tạo môi trường kinh doanh bất bình đẳng. Ông Đinh Nam Dinh, Phó chủ tịch Hiệp hội vận tải hàng hóa thành phố cho đó là sự yếu kém quản lý thuế của cơ quan thuế chỉ biết nắm người có tóc, còn những đối tượng khai lỗ liên tục vẫn không phát hiện hoặc có sự thỏa thuận nào đó mới để tình trạng này xảy ra. Ông Dinh nói:

Vậy làm thế nào để ngăn chặn hẳn tình trạng này? Ông Nguyễn Trọng Hạnh, Cục phó Cục thuế TPHCM có ý kiến:

Một vị lãnh đạo TP cho biết: Giải pháp thỏa thuận giá trước đơn phương họăc song phương không chỉ là biện pháp chế tài cần luật hóa sớm mà trong ngành thuế cũng phải đẩy mạnh công tác khai thuế qua mạng mới kiểm soát chặt tình hình khai lỗ, chuyển giá.Bà Nguyễn Thị Cúc, chủ tịch Hội tư vấn thuế VN thì lại cho rằng, muốn chống chuyển giá, khai lỗ hiệu quả hơn nữa phải có sự hợp tác với cơ quan chuyên nghiệp có kinh nghiệm ở nước ngoài.

Cơ quan thuế TPHCM có nhiều cố gắng vận động, thuyết phục để các doanh nghiệp thay đổi nhận thức về nghĩa vụ nộp thuế đối với quốc gia đã giúp cho nhiều doanh nghiệp ăn nên làm ra, trong đó có các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài kê khai lại thuế đúng với năng lực sản xuất- kinh doanh của đơn vị- Cách làm này tuy chỉ là chống đỡ và có kết quả ban đầu nhưng không phải là không còn xảy ra những thủ đoạn này . Ví vậy cần sớm luật hóa về biện pháp thỏa thuận giá trước như các nước đã làm, tăng cường kê khai thuế qua mạng và theo Cục thuế thành phố cần thiết cũng nên có cơ quan chuyên nghiệp với nhiều kinh nghiệm cùng tham gia thì hiệu quả chống khai lỗ, chuyển giá trốn thuế trong thời gian ngắn sẽ không còn đất sống ./.