Tin tức
Trái cây nhập khẩu từ nước ngoài đang chiếm khá nhiều thị phần trong nước (Ảnh: Lan Hương)
Thuế nhập khẩu xuống 0%
Trước hết, công cụ thuế sẽ khó sử dụng để bảo vệ các ngành kinh tế trong nước bởi các cam kết trong FTA là thuế xuống 0% cho phần lớn hàng hóa.
Hiện chúng ta đã cam kết với khoảng 20 đối tác về việc thuế hạ đến 0%. Khi ký TPP với 11 nước, ký với EU là 28 nước thì sẽ có tổng cộng khoảng 50 đối tác cần cam kết loại bỏ thuế quan. Đây là những đối tác mà Việt Nam đang hoạt động thương mại thường xuyên, nên việc dở bỏ hàng rào thuế sẽ đem lại thách thức rất lớn.
Bà Nguyễn Hằng Nga, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương cho hay, doanh nghiệp Việt Nam luôn quan tâm đến chương trình hỗ trợ hay trợ cấp của Chính phủ mà chưa nhận thức được hệ quả về nguy cơ bị điều tra chống trợ cấp và tiêu tốn khá nhiều nguồn lực, nhân lực tham gia kháng kiện những vụ việc như vậy.
Số liệu của Tổng cục Hải quan, bốn tháng đầu năm 2015 xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong nước bằng cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, xuất khẩu giảm 8,6% còn nhập khẩu lại tăng 8%. Các doanh nghiệp trong nước chưa tận dụng được nhiều các FTA ở hướng xuất hàng đi mà chủ yếu là chờ thuế giảm để nhập khẩu từ các nước mà FTA bắt đầu có hiệu lực.
Với cách thức đàm phán theo kiểu FTA thế hệ mới là chọn bỏ chứ không phải chọn cho thì Chính phủ bị giới hạn rất nhiều trong việc đưa ra các biện pháp bảo vệ doanh nghiệp và hàng hóa trong nước. Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO – Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phân tích: “Nhà đầu tư nước ngoài khi vào, họ tính toán lợi ích ở tiêu chuẩn như thế này, đến khi tiêu chuẩn cao hơn họ sẽ nói là lợi nhuận dự kiến đã bị mất, và như thế Nhà nước đã không đối xử với họ công bằng và họ có thể kiện Nhà nước. Cho nên không gian chính sách của Nhà nước có thể bị hạn chế một cách vô hình chứ không phải hữu hình. Đó là những quy định được làm gì và không được làm gì ”.
Doanh nghiệp cần được tham vấn cụ thể
Ông Nguyễn Anh Dương, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho biết, điện tử là ngành có nhiều lợi thế, tập trung nhiều chính sách hỗ trợ so với các ngành khác bởi đây là mũi nhọn của nền kinh tế. Nhưng, các chính sách hỗ trợ đưa ra phần lớn là chung cho tất cả doanh nghiệp trong khi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong ngành chiếm đến 95%.
Ông Dương phân tích, chúng ta muốn công nghiệp điện tử phát triển, nhưng nói không rõ về sự đóng góp, phát triển của doanh nghiệp trong nước. Nếu chỉ nói ngành thì có thể bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Vì vậy dẫn đến trường hợp, doanh nghiệp nước ngoài có vị thế đàm phán, họ sang Việt Nam và kéo theo một loạt nhà cung ứng của nước ngoài. Doanh nghiệp Việt Nam mất cơ hội.
Thực tế, muốn có cơ hội phát triển thì phải hội nhập, tuy nhiên để hội nhập sâu rộng, rất cần những chính sách đầy đủ và kín kẽ để hỗ trợ doanh nghiệp. Luật sư Lê Minh Thắng chia sẻ: “Định hướng gắn kết giữa các hiệp hội với các cơ quan đàm phán nhà nước đó là phần tham vấn. Tham vấn này không đơn thuần chỉ là hỏi muốn gì và cần gì mà phải có chiều sâu. Nhà nước có vai trò hỗ trợ doanh nghiệp trên cơ sở hiểu rõ doanh nghiệp muốn gì, làm được gì ”.