Mô hình cánh đồng mẫu lớn: Thành công từ chủ trương tới thực tiễn

(VOH) - Hơn 40 năm về trước, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chỉ trồng một vụ lúa mùa trong mùa mưa, không bón phân hay phun thuốc, năng suất lúa rất thấp, chỉ vào khoảng 2-3 tấn/ha.

Sau ngày giải phóng, do áp lực gia tăng dân số và tình trạng thiếu lương thực trầm trọng nên cuộc “Cách mạng xanh” đã cho ra đời những giống lúa ngắn ngày, năng suất cao, cùng với hệ thống thủy lợi, thủy nông nội đồng cho phép ĐBSCL chuyển sang trồng 2 đến 3 vụ lúa trong mùa nắng, năng suất lên đến 10-12 tấn/ha.

Thành công này đã giải quyết được vấn đề lương thực trong nước và góp phần an ninh lương thực cho thế giới. Cũng từ đó, lúa gạo nước ta đã ngày càng vươn xa và có vị thế cao trên trường quốc tế. Tuy nhiên, chính sự gia tăng không ngừng mà có những lúc chúng ta bị khủng hoảng thừa lúa gạo. Người nông dân làm ra hạt lúa, hạt gạo lại bán không được, bị thương lái chèn ép và cảnh được mùa rớt giá cứ liên tiếp xảy ra.

Mô hình cánh đồng mẫu lớn đã giúp người nông dân nâng cao chuỗi giá trị lúa gạo (Ảnh: Bé Năm)

Hiệu quả từ cánh đồng mẫu lớn

Ra đời từ những năm 2006 đến nay, mô hình cánh đồng mẫu lớn đã thu được hiệu quả đáng tự hào. Hàng trăm điểm trình diễn mô hình với 1.400 cán bộ "3 cùng" và các nhà khoa học đã sát cánh cùng nhà nông từ khâu sản xuất đến bàn ăn. Không chỉ vậy, mô hình này còn là điểm sáng văn hóa ở các vùng quê với các phong trào văn nghệ ngày càng khởi sắc. Rõ ràng đây là mô hình hay, phát huy tốt từ chủ trương, chính sách đến thực tiễn. Nhà nông Lê Văn Hay tham gia mô hình cánh đồng mẫu lớn ở tỉnh An Giang bày tỏ: "Hiện giờ cuộc sống thoải mái hơn, bên cạnh tôi biết đờn ca tài tử nên tập hợp anh em góp vui, tham gia truyền đạt kiến thức thông tin, tiến bộ kỹ thuật để cùng tiến bộ, nông dân làm giàu".

Ông Nguyễn Văn Tắc một nông dân khác chia sẻ thêm: "Nhờ tham gia cánh đồng mẫu làm ăn theo qui trình khép kín, nông dân chủ động đầu vào, đầu ra, năng suất vượt trội năm sau cao hơn năm trước. Giúp cho cánh đồng mẫu có thương hiệu quốc gia, xuất ra nước ngoài nông dân sẽ được lợi nhuận cao hơn so với đơn lẻ trước đây".

Cánh đồng mẫu lớn là một mô hình chiến lược được Công ty Cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang thực hiện thành công và được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn triển khai áp dụng trên toàn quốc với mục tiêu đem lại giải pháp toàn diện cho người nông dân và nền nông nghiệp Việt Nam một cách bền vững.

Ông Huỳnh Văn Thòn, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang nhớ lại: "Mấy chục năm làm nghề nông nghiệp tôi đã suy nghĩ tới khó khăn của bà con. Cứ nghe chuyện trúng mùa mất giá, bị chèn ép, những khó khăn bất trắc trong sản xuất luôn luôn không ổn định. Giờ đã tìm ra lời giải mua bán, giá cả không sợ, việc phơi sấy giờ cũng làm được. Cuộc sống tinh thần có sự thay đổi, khi giá trị hạt gạo tăng, khi quyền thương lượng cao thay đổi vị thế thì cái mà bà con mình quan tâm hướng tới là thay đổi cuộc sống, diện mạo của nông thôn mình".

Sẽ xây dựng 1 triệu ha cánh đồng mẫu lớn

Với mục tiêu xây dựng 1 triệu ha cánh đồng mẫu lớn và khẳng định đây là việc có thể làm được, PGS – TS Phạm Văn Dư – Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho rằng, việc xây dựng cánh đồng mẫu lớn đang thực sự trở nên bức thiết hiện nay.

Nói về lợi thế và hướng ra bền vững cho cánh đồng mẫu lớn, PGS-TS Phạm Văn Dư cho biết thêm, về cánh đồng mẫu lớn mà Công ty cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang đã cụ thể quá trình trung gian trong chuỗi giá trị mà công ty thực hiện và mang lại rất nhiều lợi ích cho bà con. Trong tương lai gần, Hiệp hội Lương thực Việt Nam cũng sẽ tổ chức lại hệ thống thương lái trong cánh đồng mẫu lớn và như vậy thì sẽ đơn giản hóa việc thu mua của bà con và lợi nhuận cũng sẽ tăng lên.

Từ chỗ là mô hình thí điểm, sau gần 2 năm triển khai tại ĐBSCL, mô hình cánh đồng mẫu lớn có diện tích, số lượng nông dân, doanh nghiệp tham gia ngày càng lớn, đạt kết quả bước đầu khả quan khi người trồng lúa giảm được giá thành sản xuất, năng suất cao; tăng lợi nhuận; còn doanh nghiệp có sản lượng lúa gạo lớn, chất lượng cao, bán được giá.

Hiện nay, gạo của nước ta đã xuất khẩu tới nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt gạo của Công ty Cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang đã vào các thị trường cao cấp như Mỹ, Australia, Singapore, Nhật Bản… Khi về thăm mô hình này, ông Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ chính trị, Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam đánh giá cao vai trò của cánh đồng mẫu lớn với đời sống người nông dân, đồng thời nâng cao chất lượng và thương hiệu lúa gạo Việt Nam.

Có thể nói, cánh đồng lớn đã thực sự là mô hình phát triển bền vững trong quá trình sản xuất của nền nông nghiệp nước ta sau 40 năm giải phóng. Đây là cách làm mới và hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho hạt gạo nước nhà. Hy vọng, Việt Nam sẽ thành công trong việc định vị xuất khẩu gạo từ số lượng sang chất lượng, nâng cao chuỗi giá trị hạt gạo, nâng cao đời sống của nông dân trồng lúa một cách căn cơ, bền vững.