Nhiều đập thời vụ được đắp để ngăn nước mặn xâm nhập sâu (Ảnh: baohaugiang).
Tại tỉnh Tiền Giang, mùa khô năm nay diễn ra khá khắc nghiệt, nhất là đối với các huyện nằm trong vùng dự án ngọt hóa Gò Công ở phía Đông của tỉnh như huyện Chợ Gạo, Gò Công Tây, Gò Công Đông, thị xã Gò Công. Mặn xâm nhập sâu vào phía thượng lưu sớm hơn cùng kỳ năm trước hơn một tháng và có diễn biến rất phức tạp. Đến thời điểm hiện nay, toàn bộ các cống trong vùng dự án đã đóng để ngăn mặn triệt để.
Như vậy, trên 30.000 ha đất canh tác vụ Đông Xuân tại đây đang nằm trong vòng vây nước mặn mà nếu không có giải pháp đối phó kịp thời và hữu hiệu thì thiệt hại cho sản xuất, đời sống hoàn toàn có thể xảy ra.
Ông Trần Hoàng Nhật Nam, Phó Chủ tịch UBND huyện Gò Công Tây cho biết, UBND huyện cũng như chính quyền các xã đang tập trung công tác phòng chống hạn mặn, tuyên truyền cho bà con tích cực bơm trữ nước trên ruộng. Bên cạnh đó, huyện cũng chỉ đạo các ngành các cấp trong huyện vận động bà con khơi thông dòng chảy, trục vớt lục bình trên các tuyến để tạo sự dẫn dòng cho tốt.
Rút kinh nghiệm đối phó với thiên tai hàng năm, tỉnh Tiền Giang đã xây dựng lịch thời vụ sản xuất đồng loạt theo hướng né hạn mặn cho toàn vùng dự án. Nhờ vậy, đến thời điểm đóng toàn bộ các cống ngăn mặn, phần lớn diện tích lúa đông xuân trong nội đồng đang vào giai đoạn chín hoặc trổ đều, đã cắt nước nên giảm thiểu được nguy cơ thiệt hại do thiên tai.
Gia đình bà Lê Thị Nhân, ở ấp Khương Thọ, xã Đồng Sơn, Gò Công Tây đang tất bật lắp đặt hệ thống máy bơm chuyền hai cấp để bơm nước từ kênh lên ruộng cho biết, diễn biến mặn năm nay phức tạp nên bà con rất lo lắng. Nhờ ngành chức năng trong các ngày qua tích cực lấy nước vào kênh mương qua các cống, vận hành hệ thống cống đập hợp lý và tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nên nông dân cũng đỡ lo và có biện pháp đối phó kịp thời.
Để giảm bớt khó khăn cho nông dân và chủ động trong phòng chống thiên tai, trong mùa khô 2015, tỉnh Tiền Giang có kế hoạch đầu tư trên 22 tỉ đồng nạo vét 138 tuyến kênh nội đồng bị cạn với chiều dài trên 126.000 mét, khối lượng đất đào đắp trên 885.000 m3, đồng thời còn đầu tư thêm trên 2,8 tỉ đồng đắp 166 đập giữ nước và tổ chức 184 điểm bơm chuyền tiếp nước tại các địa bàn sản xuất khó khăn.
Tình trạng khô hạn và mặn xâm nhập sớm cũng đang diễn ra tại tỉnh Hậu Giang. Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh, nước mặn đã tràn về một số địa phương trên địa bàn, nhiều nơi độ mặn đo được lên đến 2/1000. Trong khi đó, thời tiết nắng nóng gay gắt vào những ngày gần đây đã khiến mực nước trên đồng rút xuống nhanh. Nhiều nơi đã xảy ra thiếu nước cục bộ khiến nước nặm xâm nhập sâu vào nội đồng, gây nhiễm mặn trên diện rộng.
Theo ngành nông nghiệp tỉnh, với đà nắng nóng và mặn xâm nhập nhanh như hiện nay đã đe dọa hơn 25.000 ha lúa vụ đông xuân tại các huyện Phụng Hiệp, Châu Thành A, Long Mỹ, Vị Thủy và thành phố Vị Thanh. Không chỉ Tiền Giang hay Hậu Giang, nhiều tỉnh như Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang… cũng đang trong tình trạng tương tự.
Tại Trà Vinh, nước mặn đã lấn sâu vào nội đồng hơn 50 km. Nếu so với cùng kỳ năm ngoái, độ mặn đã tăng hơn từ 5,6 - 7,7%, ảnh hưởng đến hàng ngàn ha lúa vụ đông xuân đang trong giai đoạn đẻ nhánh.
Trong khi đó, tình trạng xâm nhập mặn tại Bạc Liêu cũng đang ở mức báo động khi độ mặn đo được trên nhiều tuyến sông cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Điều này đã uy hiếp nghiêm trọng hơn 20.000 ha lúa Đông xuân của tỉnh, đặc biệt là hai huyện Phước Long và Hồng Dân.
Còn tại các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, tình trạng hạn hán cũng diễn biến khốc liệt hơn. Hàng trăm ngàn ha cây trồng như lúa, cà phê, tiêu, cao su, điều, rau màu… ở khu vực này đang bị thiếu nước. Các địa phương cũng đã chủ động ứng phó với tình hình hạn hạn phức tạp này.
Bộ Trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát cũng đã chỉ đạo các địa phương quyết liệt ứng phó với tình hình hạn hán này: “Nước ta đang ở trong một đợt Annino yếu nhưng cũng gây hạn hán nghiêm trọng ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang bàn với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các tỉnh gấp rút triển khai các biện pháp ứng phó với hạn hán. Năm nay tình hình thiên tai diễn ra khá nghiêm trọng, chúng ta cần phải khẩn trương ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn.
Nhận định tình hình khô hạn và xâm nhập mặn tại các vùng ở Nam Bộ, Kỹ sư Bùi Thị Hạnh Phúc, Chuyên viên dự báo, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ cho biết thêm, trong thời gian tới có thể xuất hiện mưa giông cục bộ nhưng không nhiều cho nên chưa thể cải thiện tình hình thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp cũng như chưa cải thiện tình hình xâm nhập mặn ở các địa phương bị ảnh hưởng mặn tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong những ngày sắp tới. Bên cạnh đó, 3 đến 5 ngày tới, độ mặn có thể tăng nhẹ và xâm nhập sâu vào nội đồng.
Có thể nói, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn được đánh giá là diễn ra sớm hơn mọi năm ở Đồng bằng sông Cửu Long do sự ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu. Trước tình hình trên, các tỉnh cần triển khai khẩn cấp các giải pháp để chống và ngăn ngừa nhiễm mặn lan rộng bằng cách hạn chế xâm nhập mặn tại các vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng và bơm nước ngọt nhằm giảm nhiễm mặn cho các khu vực bị nước mặn xâm nhập, cũng như chống hạn, không để hạn và mặn gây thiệt hại, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống nhân dân.

