“Phập phồng” thưởng Tết

(VOH) - Thời điểm này, đi đến đâu cũng nghe bàn tán rôm rả về chuyện thưởng tết. Câu chuyện này tưởng như quá cũ nhưng lại luôn được hâm nóng vào dịp cuối năm.

Thưởng Tết có ý nghĩa rất lớn, nó vừa tạo sự hưng phấn cho người lao động trong công việc, vừa tạo ra mối quan hệ lao động hài hòa, bền vững trong doanh nghiệp. 

Nhưng thực tế những năm qua, không ít doanh nghiệp đã cố tình “quên” hoặc coi nhẹ việc thưởng Tết. Dĩ nhiên, người công nhân chịu thiệt nhưng doanh nghiệp cũng không tránh được hậu quả. Ngay sau Tết, nhiều doanh nghiệp đã không đủ lao động để sản xuất vì người lao động không trở lại làm việc. Vậy thì nói không quá, chuyện thưởng Tết có ý nghĩa rất lớn, nó vừa tạo sự hưng phấn cho người lao động trong công việc, vừa tạo ra mối quan hệ lao động hài hòa, bền vững trong doanh nghiệp.

Còn nhớ, Tết năm ngoái, mức thưởng Tết cao nhất là gần 400 triệu đồng thuộc về một doanh nghiệp có vốn nước ngoài tại TP.HCM. Nhưng con số ấy không làm người nghe “hết hồn” bằng mức thưởng 30 nghìn đồng của một doanh nghiệp tư nhân. Hai mức thưởng ấy đều khiến người được nhận nhiều thì cười lớn, nhưng nụ cười của người nhận 30 nghìn đồng thì đôi khi là ra cả nước mắt. Biết rằng sự chênh lệch ấy là quy luật tất yếu của kinh tế thị trường. Thế nhưng, theo nhiều chuyên gia kinh tế thì việc doanh nghiệp san sẻ lợi nhuận với người lao động vào dịp năm hết tết đến là điều cần thiết và khôn ngoan. Bởi doanh nghiệp sẽ là người hưởng lợi từ sự cố gắng trong những năm sau của người lao động. Như lời bà Nguyễn Thị Dân (Trưởng Phòng Lao động- Tiền lương- Tiền công, Sở LĐ-TB-XH TP.HCM):

Bà Dân cũng cho biết thêm: Hiện chưa có nhiều doanh nghiệp báo cáo tiền thưởng tết về Sở. Tuy nhiên qua 1 năm hoạt động, đặc biệt 1 năm các Doanh nghiệp phục hồi được sản xuất… chắc chắn sẽ quan tâm đến tiền thưởng. Như vậy, mức tiền thưởng năm nay sẽ bằng hoặc cao hơn năm ngoái. Mặc dù công ty chưa gút lại mức thưởng cuối cùng song lúc này gần 70.000 lao động tại công ty PouYeun (Q.Bình Tân) phần nào được yên tâm vì cơ bản thưởng đã được định. Một đại diện công ty tiết lộ: Căn cứ vào thời gian gắn bó của công nhân với công ty mà mức thưởng Tết đưa ra tương xứng. Cụ thể, với LĐ làm việc 1 năm thì thưởng 1 tháng lương; từ 2 - 3 năm tính thưởng bằng cách lấy lương căn bản nhân với hệ số là 1.1, từ 3 - 5 năm có hệ số 1.4”. Do đó, với cách tính của đơn vị thì thời gian làm việc càng lâu đồng nghĩa với mức thưởng càng cao. Nếu tính cụ thể thì mức thưởng cuối năm của một công nhân nhiều nhất chỉ dừng lại ở mức khoảng vài triệu đồng. Tuy nhiên, với nhiều công nhân của công ty thì “Bấy nhiêu đó cũng bằng 1 tháng cày vắt sức. Cao hơn nhiều đứa bạn làm nơi khác mà lại sớm biết để có kế hoạch”. Cùng đó, nhiều công ty khác trên địa bàn TP.HCM hiện cũng đã thông qua kế hoạch về mức thưởng Tết. Như tại công ty may mặc Đại Việt, năm nay mức thưởng sẽ cao hơn năm ngoái gần gấp đôi, Chị Túy Hoa - Trưởng Phòng nhân sự công ty cho biết:

Chưa hết, ngoài thưởng chính thức, Lao động tại công ty còn được nhận thêm 600 ngàn đồng dùng mua quà Tết. Qua đó, nhiều công nhân đùa: “Tết ấm rồi, chắc xuân này con sẽ về”.

Bên cạnh những Lao động yên tâm với thưởng cuối năm thì rất nhiều người khác đang phải trông ngóng từng ngày. Anh Nguyễn Hữu Tùng- công nhân một công ty chuyên sữa chữa các thiết bị văn phòng buồn rầu:

Trong khi Lao động từng phút trông chờ công ty công bố thưởng Tết thì một số nơi, các ông chủ cũng lo không kém. Chủ một công ty in tha thiết:

Vì vậy, tình thế của lãnh đạo lúc này là: “Cân nhắc kỹ trước khi thông báo, hy vọng nhận được chia sẻ từ người LĐ”. Không biết khi biết được thông tin, công nhân sẽ xoay sở ra sao với món tiền, mà có người nhận vỏn vẹn chỉ hơn 1 triệu đồng. Cũng tình cảnh đó, một đại diện Công ty TNHH Thuận Hưng nói:

Bên cạnh đó, theo khảo sát của chúng tôi tại một số doanh nghiệp, đa phần đều đưa ra mức thưởng tết chung là bình quân 1 tháng lương cộng thêm khoản thưởng hoàn thành, vượt mức kế hoạch và thâm niên. Ở các khu chế xuất, khu công nghiệp, mức thưởng được duy trì nhiều năm qua là 1 tháng lương. Mức thưởng được gọi là “tháng lương thứ 13” này hầu như được áp dụng ở hầu hết các Doanh nghiệp vừa và nhỏ, khu vực kinh tế tư nhân. Còn ở khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, mức thưởng dự kiến bằng năm ngoái, khoảng 1 - 2 tháng lương, trong đó sự chênh lệch về mức thưởng khá cao. Cụ thể, nhóm quản lý trung, cao cấp, chuyên gia có mức thưởng cao ngất ngưởng từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng/người, còn người lao động trực tiếp sản xuất, mức thưởng thấp - bình quân 1 tháng lương bình quân khoảng 2 - 3 triệu đồng/người. Coi đây là vấn đề nhạy cảm, hiện nhiều Doanh nghiệp, công ty còn lập lờ, chưa muốn công bố mức thưởng tết cao hay thấp. Trong khi câu chuyện thưởng tết đang “sôi nổi” ở các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thì khu vực hành chính sự nghiệp, nhất là ngành giáo dục có vẻ yên ắng hơn. Để có thêm thu nhập - quà tết cho giáo viên, nhiều trường vẫn trông chờ vào lòng hảo tâm của hội phụ huynh học sinh, sự quan tâm của chính quyền địa phương, khoản tiền phúc lợi nho nhỏ của công đoàn cơ sở. Cho rằng đây là chuyện tế nhị, phần lớn những thầy cô giáo được chúng tôi hỏi đều từ chối trả lời, nhưng trong ánh mắt họ, tất cả đều ánh lên niềm hi vọng.

Bộ LĐTB & XH cũng đã có văn bản gửi Sở LĐ-TB&XH các tỉnh, thành phố yêu cầu báo cáo kế hoạch thưởng Tết năm 2011 trước ngày 20/12. Chỉ còn ít ngày nữa là đến “giờ G”, chắc chắn câu chuyện về tiền thưởng tết vẫn còn được nói đến nhiều sau thời điểm đó. Tuy nhiên, theo một số chủ doanh nghiệp thì: Việc trả lương, trả thưởng đúng với năng lực, sự cống hiến của người lao động là bí quyết giữ chân người tài, người giỏi thời cạnh tranh gay gắt về nhân sự. Sự tính toán chi li, thua thiệt với người lao động khiến họ quay lưng hoặc làm việc cầm chừng sẽ là tai họa, dẫn doanh nghiệp đi xuống thay vì tăng trưởng nhanh hơn.