Tin tứcHội thảo nhằm góp phần trang bị kiến thức và kinh nghiệm trong việc xây dựng và thực thi các rào cản kỹ thuật trong thương mại –TBT trong hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trong việc thực thi các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam trong hoạt động nhập khẩu và vượt qua các quy định về TBT của các quốc gia nhập khẩu hàng hóa Việt Nam.
(Ảnh minh họa: Trung Hiếu/TTXVN)
Rào cản kỹ thuật trong thương mại - TBT đã trở thành thuật ngữ chính thức trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) từ năm 1980. Theo nghĩa hẹp, rào cản kỹ thuật trong thương mại chủ yếu chỉ lấy quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá sự phù hợp quy định WTO làm các biện pháp kỹ thuật nòng cốt. Theo nghĩa rộng, TBT bao gồm: Biện pháp kiểm nghiệm dịch tễ và kiểm dịch động thực vật và sản phẩm của chúng; Yêu cầu bao gói và ghi nhãn, ký hiệu; Hàng rào xanh liên quan đến vấn đề môi trường và xã hội; Hàng rào công nghệ thông tin.
Hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại của WTO được hình thành năm 1994 cùng một loạt các hiệp định khác. Mục đích của Hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại là thúc đẩy Hiệp định chung về thương mại và thuế quan - GATT, thừa nhận tầm quan trọng của tiêu chuẩn quốc tế và các hệ thống quốc tế về đánh giá sự phù hợp trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh thương mại; đảm bảo các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật và các quy trình đánh giá sự phù hợp không gây ra các trở ngại cho thương mại quốc tế; đồng thời không ngăn cản các nước áp dụng các biện pháp cần thiết để đảm bảo chất lượng hàng xuất khẩu, bảo vệ sức khỏe, an toàn cuộc sống của con người, động thực vật, bảo vệ môi trường, chống gian lận thương mại, đảm bảo an ninh quốc gia.
Thạc sĩ Nguyễn Cảnh Dũng – Trưởng Phòng Quản lý Khoa học và Hợp tác Quốc tế, Viện nghiên cứu chiến lược chính sách công nghiệp, Bộ Công Thương chia sẻ: "Hoa Kỳ có các hàng rào kỹ thuật để ngăn chặn các sản phẩm không đáp ứng được vào nước này, tất nhiên phải có các quy định liên quan đến chất lượng. Ở Hoa Kỳ chú ý tập trung vào các quy trình quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO, các sản phẩm đạt chứng chỉ, cũng như hệ thống phân tích mối nguy. Bên cạnh đó, Hoa Kỳ tập trung vào các trách nhiệm của sản phẩm đối với xã hội, như là fa 8000, các quy trình chứng nhận kiểm soát sản phẩm. Sản phẩm vào nước này cũng phải có chứng nhận đảm bảo môi trường, có nhãn mác cụ thể để thông tin với người tiêu dùng...".
Mặc dù mới gia nhập WTO đầu năm 2007, song Việt Nam cũng đã tiến hành một số nghiên cứu, chủ yếu nhằm vào việc đánh giá thực thi rào cản kỹ thuật trong thương mại với sự giúp đỡ của các dự án hỗ trợ kỹ thuật như STAR VN, MUTRAP,... tập trung cụ thể vào tác động của Rào cản kỹ thuật trong thương mại đối với một số lĩnh vực như dệt may, thủy sản,… chưa có nhiều nghiên cứu mang tính lý luận. Ngoài ra, với trách nhiệm là thành viên WTO, Chính phủ Việt Nam cũng quan tâm chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương thực hiện nghiêm chỉnh các nghĩa vụ mà hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại quy định, thông qua các đề án rào cản kỹ thuật trong thương mại giai đoạn 2005-2010 và giai đoạn 2011-2015. Việc thực hiện các đề án này đã giúp cho Việt Nam thực thi một cách cơ bản các nghĩa vụ mà hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại yêu cầu, đặc biệt liên quan đến nghĩa vụ công khai minh bạch các biện pháp rào cản kỹ thuật trong thương mại của Việt Nam, nâng cao một bước nhận thức về các cơ hội và thách thức của việc tuân thủ các điều khoản của hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại.
Ông Lê Quốc Bảo – nguyên Giám đốc Văn phòng TBT Việt Nam cho biết: "Cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO liên quan đến vấn đề thực thi hiệp định TBT, trong cam kết này đề cập 2 nội dung chính, nội dung thứ nhất khẳng định là chúng ta sẽ thực thi tất cả các nghĩa vụ của hiệp định TBT, yêu cầu đối với tất cả các nước thành viên, kể từ thời điểm chúng ta gia nhập tức là từ ngày 11/1/2007. Nội dung thứ hai đó chính là vấn đề hệ thống quy chuẩn kỹ thuật và hệ thống đánh giá sự phù hợp, là WTO và các nước thành viên yêu cầu việt nam phải công khai minh bạch trong quá trình xây dựng và phù hợp với các điều khoản của TBT liên quan đến hai đối tượng này, tức là quy chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn đánh giá sự phù hợp".
Trong bối cảnh toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế về kinh tế, khoa học và công nghệ ngày càng sâu rộng, vai trò tiêu chuẩn hoá nói chung và hàng rào kỹ thuật trong thương mại nói riêng ngày càng trở thành điểm nóng, thu hút mối quan tâm của chính phủ các nước đang phát triển có kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa ngày càng gia tăng, như Việt Nam. Vì vậy, mỗi nước thành viên của WTO đều thiết lập và duy trì một hệ thống các biện pháp kỹ thuật riêng đối với hàng hóa của mình, có thể tạo nên những rào cản tiềm ẩn đối với thương mại quốc tế và áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu.