Tin tứcSáng 24/8, Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026 và được áp dụng trong 3 năm.
Theo nghị quyết, việc xử lý phải bảo đảm nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, đúng người, đúng hành vi vi phạm; đồng thời thể hiện tính nhân văn, khoan hồng và khuyến khích, bảo vệ người năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
Nghị quyết yêu cầu xem xét khách quan, toàn diện vai trò, động cơ, mục đích của người vi phạm; phân định rõ trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, dân sự; trách nhiệm của pháp nhân với cá nhân. Các hành vi tham nhũng phải được xử lý nghiêm.
Một điểm đáng chú ý là cơ chế không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 5. Trong đó, hành vi vi phạm không nhằm tham nhũng, vì lợi ích chung; hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả và không có khiếu nại, tố cáo hoặc đã được giải quyết dứt điểm.
Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì phải khắc phục toàn bộ hậu quả, thiệt hại.
Điều 6 quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gây thiệt hại do rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nếu đã tuân thủ đúng quy trình, quy định và áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa.
Nghị quyết cũng cho phép tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong thời hạn 2 năm để khắc phục hậu quả, nếu hành vi vì lợi ích chung, không có yếu tố tham nhũng và người vi phạm có khả năng khắc phục, mang lại hiệu quả. Sau thời gian này, căn cứ kết quả khắc phục để xem xét miễn trách nhiệm hình sự hoặc tiếp tục truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể miễn trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện theo nghị quyết.
Nghị quyết đồng thời quy định việc xử lý kỷ luật đối với người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, cán bộ, công chức, viên chức tương ứng với các chính sách xử lý hình sự.
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, đã báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo nghị quyết. Đáng chú ý, với Điều 5, cơ quan chủ trì soạn thảo đã bỏ quy định người vi phạm phải khai rõ sự việc, góp phần hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm mới là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Chính phủ, việc chỉnh lý nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29 của Quốc hội, đồng thời phù hợp với chủ trương, đường lối, quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật chuyên ngành.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc tách bạch giữa xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm với các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khắc phục hậu quả. Không áp dụng các quy định của nghị quyết để xem xét lại bản án hình sự hoặc quyết định xử lý kỷ luật đã có hiệu lực trước đó.
Các hành vi lợi dụng nghị quyết để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.