Tin tứcKhông có ý định. Nhưng rồi một hôm, người bạn thân ngồi trước mặt tôi, nói như dằn mặt:
“Ông làm nghề hơn 30 năm, trải qua đủ chuyện, biết bao chương trình để đời…Nhân dịp 100 năm báo chí, ông nên viết một cái gì đó đi. Tôi thấy người ta in cả sách kìa!...”.
Tôi im lặng. Một tuần trôi qua, nhiều chuyện đời, chuyện nghề dồn dập xảy đến, và tôi nhận ra… bạn tôi nói có lý.
Hành trình cá nhân – Dòng chảy nghề báo Nói
Từ nhỏ, tôi đã thường nghe chương trình tiếng Việt của các đài lớn cùng Ba. Tôi mê giọng các nhà báo nói – đặc biệt cái cách họ bình luận, nhấn nhá, ngắt quãng… như đang kể chuyện đời. Nhưng khi đó, tôi chưa từng nghĩ mình sẽ thành một nhà báo – càng không nghĩ đến chuyện một ngày giọng mình sẽ “oang oang” mỗi sáng trên sóng phát thanh hàng đầu quốc gia – VOH FM99.9.
Đầu thập niên 1990, tôi làm phóng viên giáo dục – nhưng trong lòng luôn âm ỉ một “ý đồ”: phải được nói trên đài. Ngày đó khó lắm. Chỉ có phát thanh viên mới được cất giọng. Nhưng cơ hội đến với tôi vào mùa hè 1994, khi được giao vào nhóm làm tin – bình luận World Cup USA 94. Lúc đầu, tôi viết tay nhận định bóng đá rạng sáng, rồi tự thu giọng mình vào “băng cối” để phát lúc gần 6 giờ sáng sau chương trình thời sự. Mấy buổi đầu còn bỡ ngỡ. Sau quen, tôi nảy ra ý định liều – phải đọc trực tiếp mới có hồn, mới đã! Vậy là tôi cố tình "viết chậm" để không kịp thu âm. Cuối cùng, lãnh đạo… đành để tôi đọc trực tiếp từ phòng đọc thời tiết trên tầng cao nhất phòng truyền âm. Và vì đã chuẩn bị trước, mọi việc suôn sẻ. Và từ đó, tôi được "duyệt" đọc trực tiếp trên sóng – một bước ngoặt!
Chương trình phát thanh trực tiếp đầu tiên tôi tham gia là dịp tường thuật hiện tượng “Nhật thực toàn phần” năm 1995, từ…nóc Toà nhà Bưu điện Phan Thiết. Tôi, Đông Quân và Hoàng Dũng ngồi trên sân thượng, chờ cho mặt trăng liếm dần và che khuất mặt trời, cất tiếng cho hàng triệu người nghe. Với tôi, đó là ký ức ấn tượng nghề đầu tiên khó thể nào quên.
Tôi và Sài Gòn buổi sáng
Dấu mốc thực sự mở ra đời sống phát thanh hiện đại chuyên nghiệp là ngày 14/10/1996, khi chương trình “Sài Gòn buổi sáng” ra đời trên AM855 (1/9/1997 chuyển qua FM99.9). Lần đầu tiên, một người được “Nói mỗi ngày” trên sóng radio. Chưa ai có tiền lệ. Tôi và một hai anh em là người được trao cơ hội đó. Cũng may khi đó tôi vừa học xong khóa nghiệp vụ phát thanh hiện đại do Pháp đào tạo và như “cá gặp nước” có cơ hội được ứng dụng, thỏa chí "máu lửa" của một nhà báo trẻ.
Máu nghề bùng cháy. Tôi dấn thân, sáng tạo pha chút liều lĩnh – trong khuôn khổ truyền thống – nhưng luôn tìm cách hiện đại hóa phát thanh. Tôi thử nghiệm phóng sự ngắn mang nhịp điệu đời thường, phỏng vấn nhanh, chuyên mục mới mang hơi thở cuộc sống. "Sài Gòn buổi sáng" trở thành một hiện tượng phát thanh thời kỳ đổi mới báo chí – không chỉ được thính giả đón nhận mà còn được đồng nghiệp để mắt đến.
Phía sau micro – là những mảnh đời thật, chuyện thật, cảm xúc thật
Tôi nhớ rất rõ…
Những lần lên sóng đầu tiên, vui đến cảm xúc lâng lâng khó tả, hạnh phúc, tự hào pha chút hồi hộp của sự trải nghiệm thích thú.
Những bức thư viết tay run run của thính giả gửi về chương trình Tư vấn tâm lý “Trò chuyện đêm khuya”, có những tâm sự mà chính tôi – người đọc – không thể không nghẹn lòng.
Phỏng vấn nhà báo Nguyên Du (Đài Huế) giữa trận lụt lịch sử năm 1999 – khi anh đang ngồi trên gác, còn nước ngập gần đến sàn.
Tôi nhớ…
Cảm giác hạnh phúc khi “Bạn hữu đường xa” – radio show đầu tiên dành cho bác tài Việt Nam – lên sóng năm 2009; rồi chỉ 1 tháng sau đó Chương trình “Thông tin giao thông 24h” ra đời tạo tiếng vang khi tình hình kẹt xe là 1 trong 8 vấn nạn đặt ra của TPHCM khi đó.
Cảm giác nghẹn ngào nhưng mạnh mẽ khi được "bật đèn xanh" talk trực tiếp với Trung tướng Phan Văn Dĩ trên “Cafe sáng - Sài Gòn FM” về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển Đông, giữa lúc căng thẳng giàn khoan HD 981 năm 2014 - khi đó phỏng vấn trực tiếp những vấn đề nhạy cảm trên sóng phát thanh là chưa có tiền lệ (đều phải thu trước, duyệt, mới phát sóng).
Và xúc động đến khó tả khi đầu năm 2019, giọng nói Nam bộ của các Host trẻ đoạt “Giải Micro vàng - Tôn vinh Giọng nói” - được xuất hiện trên sóng FM90 với thính giả Thủ đô Hà Nội qua chương trình “Hà Nội Sáng – Trưa – Chiều”…
Nhà báo Xuân Luyến - Giám đốc Trung tâm phát thanh đài Hà Nội (bìa trái) và nhà báo Công Vinh (bìa phải) trò chuyện về định hướng nội dung trên Hà Nội Sáng - Trưa - Chiều FM90
Đời nhà đài – Không chỉ phát thanh, mà là cảm hơi thở cuộc sống
Nói trên đài không chỉ là đọc thông tin – mà là kết nối, đồng hành, sẻ chia. Khi cả xã hội đóng băng vì COVID, Tiếng nói nhà đài vẫn là điểm tựa cuối cùng cho những người trong khu cách ly, cho tài xế đường dài, cho người mẹ xa con, lan truyền thông điệp niềm tin đến mọi nhà, mọi người khi bối cảnh xã hội đang thực sự khủng hoảng…
Chúng tôi không làm truyền thông để gây tiếng vang, mà để tạo nhịp đập chung với cộng đồng. Phát thanh là nghề thở cùng xã hội, cảm nhận mạch sống từ hơi thở, từ nước mắt, từ tiếng cười.
Từ micro đến AI – Giữ chất Người giữa thời đại số
Tôi đã may mắn được tiên phong và trải qua những bước chuyển của thời đại:
- Từ băng từ đến máy vi tính.
- Từ analog đến kỹ thuật số.
- Và bây giờ, từ người làm phát thanh hiện đại đến người dẫn dắt phát thanh ứng dụng AI.
Tôi không xem AI là đe dọa. Tôi xem nó như trợ lý, như cộng sự thầm lặng và hiệu quả. 2 năm qua, tôi dấn thân nghiên cứu – cùng VOH thử nghiệm CMS AI, AI voice, AI nội dung. Tôi nghiệm ra rằng:
“AI không thay thế được nhà báo. Nhưng AI có thể nâng đỡ người làm báo để giữ bản sắc – giữ giọng thật – giữ cảm xúc thật.”
Và tôi tin một điều:
“Phát thanh sẽ không bao giờ chết, nếu còn người nói thật – và nói những điều thính giả muốn nghe.”
Một tiếng nói – cả một đời
Bài viết này không đủ để kể hết những điều tôi đã trải qua. Nhưng tôi tin có một điều đúng: “Nghề sẽ chọn người tài, nhưng nghề chỉ giữ người tử tế.”
Tôi đã nói chuyện với hàng triệu người xa lạ trong đời làm nghề. Và điều tôi muốn kể lại chỉ là: “Sống chân thật, tử tế, sống có ích”.
Tôi đã nói chuyện với hàng triệu người xa lạ trong đời làm nghề.
Và điều tôi muốn kể lại chỉ là: “Sống chân thật, tử tế,, sống có ích”.