Tin tứcTrong cấp cứu, đôi khi chỉ vài phút chậm trễ cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn cơ hội sống của một người bệnh. Đặc biệt với những trường hợp vỡ phình động mạch chủ bụng, tình trạng mất máu diễn tiến rất nhanh, nguy cơ tử vong rất cao.
Một trường hợp vừa được Bệnh viện Thống Nhất cứu sống cho thấy rõ giá trị của sự phối hợp liên viện: nơi phát hiện bệnh, nơi hồi sức ban đầu, nơi tiếp nhận người bệnh và ê-kíp phẫu thuật cùng chạy đua với thời gian.
Trước đó, người bệnh nam T.V.S., 65 tuổi, ngụ TPHCM, được đưa đến một bệnh viện tuyến dưới trên địa bàn xã Tân An Hội trong tình trạng đau bụng dữ dội. Cơn đau lan ra sau lưng và khắp bụng, kèm vã mồ hôi, chóng mặt và biểu hiện choáng.
Kết quả kiểm tra cho thấy động mạch chủ vùng bụng của người bệnh bị phình lớn khoảng 6 cm và đã vỡ, gây chảy máu nghiêm trọng. Đây là tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm.
Khi túi phình động mạch chủ bị vỡ, máu có thể chảy ồ ạt vào ổ bụng, khiến huyết áp tụt nhanh và người bệnh có thể tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.
Ngay sau khi xác định tình trạng bệnh, các bác sĩ bệnh viện tuyến dưới lập tức hội chẩn với Bệnh viện Thống Nhất. Hai bên thống nhất phương án vừa tích cực hồi sức, vừa khẩn trương chuyển người bệnh đến Bệnh viện Thống Nhất để phẫu thuật.
Trong khi xe cấp cứu đang đưa người bệnh đến bệnh viện, tại Bệnh viện Thống Nhất, quy trình báo động đỏ được kích hoạt. Các bác sĩ khoa Cấp cứu, Ngoại Tim mạch – Lồng ngực và Phẫu thuật – Gây mê hồi sức nhanh chóng phối hợp. Phòng mổ được chuẩn bị. Phương án hồi sức được triển khai. Các điều kiện cần thiết cho một ca phẫu thuật cấp cứu được sẵn sàng, trước khi người bệnh đến bệnh viện.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Lý Minh Tùng - Bác sĩ Khoa Ngoại Tim mạch Lồng ngực, Giảng viên trường Đại học Khoa học Sức khỏe cho biết: “Sau khi bệnh viện tuyến dưới làm các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh đã phát hiện ra phình động mạch chủ bụng và đã vỡ, máu chảy trong ổ bụng rất nhiều. Bệnh viện tuyến dưới lập tức liên hệ với Bệnh viện Thống Nhất và được khoa Cấp cứu của Bệnh viện Thống Nhất hướng dẫn hồi sức tích cực và chuyển bệnh nhân lên, không chậm trễ. Bởi vì đây là tình trạng cấp cứu rất là nặng. Chúng tôi đã họp bàn với nhau để tìm ra được phương án tốt nhất cho bệnh nhân, vừa có thể cấp cứu, hồi sức tích cực, vừa có thể phẫu thuật ngay để có thể tìm hy vọng sống cho bệnh nhân. Bởi vì đây là một tình trạng tối khẩn, tỷ lệ tử vong rất cao.”
Khoảng một giờ sau, người bệnh được đưa đến Bệnh viện Thống Nhất trong tình trạng sốc mất máu rất nặng. Huyết áp tụt nghiêm trọng, phải sử dụng thuốc để duy trì huyết áp. Người bệnh được chuyển thẳng lên phòng mổ. Tại đây, tình trạng thực tế còn nghiêm trọng hơn dự kiến.
Theo Bác sĩ chuyên khoa 2 Lý Minh Tùng, khi phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận lượng máu chảy rất lớn trong ổ bụng. Vị trí mạch máu bị vỡ nằm ở khu vực phức tạp, khiến việc kiểm soát chảy máu và phẫu thuật gặp nhiều khó khăn. Tình trạng người bệnh diễn tiến đặc biệt nghiêm trọng.
Trong quá trình phẫu thuật, do mất máu quá nhiều và sốc nặng, tim người bệnh có thời điểm ngừng đập. Trong tình huống sinh tử đó, các bác sĩ phải đồng thời hồi sức tim và tiếp tục cuộc phẫu thuật để kiểm soát nguồn chảy máu.
“Túi phình vỡ ngay dưới động mạch thận. Để cầm máu tức thì, phải kẹp mạch buộc phải đặt phía trên, tạm ngắt nguồn máu nuôi thận trái. Chính vì vậy, phải làm rất nhanh miệng nối đầu tiên để có thể trong vòng 30 phút phải khôi phục lại nguồn máu nuôi cấp cho động mạch thận trái. Và sau đó chúng tôi có thời gian để có thể tiếp tục thực hiện những thao tác tiếp theo hết khẩn trương”, Bác sĩ chuyên khoa 2 Lý Minh Tùng nói.
Sau những nỗ lực của ê kíp bác sĩ, tuần hoàn của người bệnh được tái lập. Các bác sĩ sau đó thay thế thành công đoạn động mạch chủ bụng bị vỡ, đồng thời xử lý lượng máu tụ trong ổ bụng.
Trong suốt quá trình phẫu thuật và hồi sức sau mổ, người bệnh được truyền 8 đơn vị hồng cầu và 2 đơn vị huyết tương, tổng cộng 3,2 lít máu để bù lại lượng máu đã mất. Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được theo dõi và hồi sức tích cực nhằm ổn định huyết áp cũng như chức năng các cơ quan. Đến nay, sức khỏe người bệnh ổn định, sinh hoạt đã trở lại bình thường.
Điều đáng chú ý, trường hợp này cho thấy cấp cứu hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào một ê-kíp hay một kỹ thuật. Đó còn là sự phối hợp giữa các cơ sở y tế, khả năng nhận diện đúng tình trạng nguy kịch, quyết định chuyển tuyến kịp thời và sự chuẩn bị chủ động của bệnh viện tiếp nhận. Nhờ vậy, cơ hội sống cho bệnh nhân có thể được giữ lại ngay cả trong những tình huống đặc biệt nguy kịch.
Bà Nguyễn Thị Nhung, vợ bệnh nhân vui mừng nói: “Ở nhà bị đau bụng tưởng bị đột quỵ. Từ nhà ở Củ Chi, chuyển lên bệnh viện Thống Nhất. Vô cấp cứu, rồi phẫu thuật, thấy sức khỏe mau bình phục. Cảm ơn các bác sĩ, y tá đã tận tình lo lắng, phối hợp người nhà giúp bệnh nhân vượt qua cửa tử. Lúc mổ đã bể động mạch chủ, bác sĩ nói 10 người, chỉ có 1,2 người sống sót."
Theo Bác sĩ chuyên khoa 2 Lý Minh Tùng, khi túi phình vỡ, người bệnh có thể đột ngột đau dữ dội ở bụng hoặc lưng, chóng mặt, vã mồ hôi, tụt huyết áp hoặc choáng. Đây đều là những dấu hiệu không nên chờ đợi.
Đặc biệt, với những cơn đau bất thường, dữ dội, xuất hiện đột ngột hoặc kèm theo chóng mặt, vã mồ hôi, choáng, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra và cấp cứu khi cần thiết.
Không nên tự theo dõi tại nhà khi các triệu chứng bất thường xuất hiện. Cũng không nên trì hoãn việc đi khám chỉ vì nghĩ rằng cơn đau sẽ tự hết. Bởi với những bệnh lý mạch máu nguy hiểm, thời gian đôi khi chính là yếu tố quyết định cơ hội sống.