Tin tứcTừ đầu năm đến nay, thị trường biến động rất mạnh và các tác động xảy ra trực tiếp đến nền kinh tế của các quốc gia cũng như là xuất khẩu của Việt Nam, tuy vậy xuất khẩu của Việt Nam vẫn đạt tăng trưởng 22,4% với kim ngạch 374,8 tỷ. Và đằng sau những con số đó, là thực tế một nền sản xuất Việt Nam đang gắn với một thị trường quốc tế sâu đến mức mọi thay đổi trong luật chơi của thị trường đều tác động trực tiếp đến từng nhà máy, từng đơn hàng, nguồn nhân lực của chúng ta.
Bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương cho hay, tới 30/12/2026, quy định chống phá rừng của Châu Âu (EU) được áp dụng đối với doanh nghiệp lớn và vừa. Các mặt hàng cà phê, cao su, gỗ - 3 ngành xuất khẩu chủ lực sẽ phải chứng minh nguồn nguyên liệu dùng xuất hàng sang EU, không có liên quan đến đất rừng bị mất và phải truy xuất đến tọa độ vùng trồng.
Với một nền nông nghiệp còn dựa rất nhiều vào hàng triệu hộ nông dân, đây là một dữ liệu rất lớn và mất công nếu mà phải tổ chức chuỗi cung ứng và chưa có tiền lệ trước đó. Và có lẽ quan trọng nhất là yêu cầu của chính nhà mua hàng thường đến trước và đi xa hơn quy định của pháp luật. Phó Vụ trưởng Nguyễn Thảo Hiền bày tỏ “Các tập đoàn phân phối và các nhãn hàng quốc tế đã đưa cam kết giảm phát thải, đưa các tiêu chuẩn lao động và minh bạch chuỗi cung ứng vào điều kiện hợp đồng đàm phán đối với mỗi nhà cung ứng. Nói cách khác, với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, tuân thủ theo hợp đồng đến trước tuân thủ theo pháp luật, và đến ngay trong các mùa đàm phán trong từng cuộc đàm phán hợp đồng. Kinh nghiệm phát triển thị trường từ nhiều năm mà chúng tôi đã theo dõi thì có một câu trả lời khá là nhất quán: Những doanh nghiệp đi trước và đón đầu, chủ động đối với lại thị trường thường là những doanh nghiệp giữ được khách hàng lâu nhất và bán được giá tốt nhất. Và chính vì vậy, ESG không nên được nhìn nhận như một gánh nặng tuân thủ, mà là một khoản đầu tư vào năng lực cạnh tranh của chính mình.”
Bà Đỗ Thị Minh Trâm, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương nhấn mạnh, xu hướng chuyển đổi xanh và phát triển bền vững đang trở thành một yêu cầu tất yếu trên toàn thế giới. Ngày càng nhiều các quy định, các tiêu chuẩn xanh, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững từ các khu vực, các quốc gia đang được xây dựng và ban hành, tác động trực tiếp đến thương mại toàn cầu và mỗi quốc gia. Trong đó, Việt Nam đã và đang phải đối mặt với sức ép lớn từ việc thực thi các cam kết, các quy định, tiêu chuẩn xanh khắt khe từ các thị trường nhập khẩu lớn của Việt Nam như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Bà Minh Trâm bày tỏ “Tiêu chuẩn ESG không còn là chứng chỉ tự nguyện mà đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Xu hướng logistics xanh từ việc tối ưu vận tải, phát triển cảng xanh đến kho bãi thông minh, tiết kiệm năng lượng đang tái định hình lại toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu theo hướng bền vững. Đó là quy định truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào, nhằm mục đích giảm thiểu rủi ro thương mại khi xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ. Đối với ngành công nghiệp, đặc biệt ngành hàng xuất khẩu cốt lõi của Việt Nam, đây cũng vừa là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để bứt phá.”
Trong suốt hơn một thập kỷ, Faslink cũng theo đuổi triết lý đó là mình tạo ra những giá trị vật liệu bền vững và cung cấp những giá trị cao cho ngành thời trang, và đặc biệt là con đường thời trang bền vững và thời trang xanh. Bà Nguyễn Bích Diền – Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Kết nối Thời trang Faslink cho rằng, những chi phí về ESG hiện nay không còn là gánh nặng nữa mà đó là chìa khóa, một lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp nhỏ như Faslink với những đối tác nước ngoài khác: “Khi mà mình xuất khẩu những cái sản phẩm yếu tố xanh đến những thị trường như Châu Âu thì đó là một cái passport mà mình cần phải vượt qua. Và từ việc mà đối với cái nền dữ liệu hiện nay của những sản phẩm R&D thì chúng tôi sẽ dựa trên nền dữ liệu này và chúng tôi sẽ mời những đối tác bên thứ ba để mà họ bắt đầu kiểm định những thông tin đấy. Giai đoạn này chúng tôi đã thực hiện được khoảng 70% dự án, đâu đó khoảng đến cuối năm nay chúng tôi cũng đã có hoàn thiện xong bộ hồ sơ, chúng tôi gọi nó là profile passport cho những sản phẩm mà có nguồn nguyên liệu bản địa từ Việt Nam.”
Làm sao đáp ứng được tiêu chuẩn ngày càng cao với giá cạnh tranh, giá rẻ…, ông Nguyễn Đăng Khoa – Giám đốc Kinh doanh Quốc tế, Công ty Cổ phần Tân Phú Việt Nam chia sẻ, đi vào quy trình từ nguyên liệu cho tới quy trình sản xuất và hệ thống chứng nhận: “Nguyên liệu chúng tôi sử dụng phế liệu nội bộ, nhất là tận dụng lượng phế từ quá trình sản xuất, thứ hai là nhập các nguồn nguyên liệu tái chế có chứng nhận từ các nhà trading cũng như nhà cung cấp nguyên liệu; tiếp đến về quy trình sản xuất - giảm những lãng phí trong quá trình sản xuất, tối ưu về nguyên liệu, giảm sự lãng phí về năng lượng để đảm bảo lượng khí thải sinh ra rất là thấp và sự lãng phí nguyên liệu là thấp nhất; Tiếp đến là hệ thống về chứng nhận cũng như là các chứng chỉ, thì ESG thì sẽ có về môi trường, về trách nhiệm xã hội, về vận hành... thì hầu hết là nó sẽ được tổng hợp từ những cái chứng nhận con. Vấn đề ở đây là các doanh nghiệp cần chuẩn bị những cái con đó để tạo thành một tổng thể đáp ứng được những yêu cầu của buyer quốc tế.”
Chuyển đổi xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG không còn là sự lựa chọn, mà là điều kiện sống còn đối với hàng xuất khẩu Việt Nam. Cuộc đua cạnh tranh toàn cầu hiện nay đã bước sang một chương mới, nơi thương hiệu không chỉ được định đoạt bằng giá cả hay quy mô, mà bằng độ uy tín, tính minh bạch và giá trị bền vững mang lại cho người tiêu dùng.
Đứng trước sức ép từ thị trường toàn cầu, việc chủ động thay đổi quy trình sản xuất, tối ưu hóa nguồn lực và xây dựng uy tín thương hiệu chính là "chìa khóa" giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản. Thay vì nhìn nhận ESG như một chi phí phát sinh hay gánh nặng tuân thủ, các doanh nghiệp cần coi đây là một khoản đầu tư dài hạn cho năng lực cạnh tranh cốt lõi. Chỉ khi dám đi trước đón đầu, chủ động làm mới mình và nắm bắt đúng "ngách" thị trường, các sản phẩm mang thương hiệu Việt mới có thể vững vàng vượt qua sóng gió, khẳng định vị thế độc lập và phát triển bền vững trên bản đồ kinh tế quốc tế.