Tin tứcCác vấn đề về quyền của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo; việc bắt buộc phải ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung bị can được các đại biểu tập trung thảo luận cho ý kiến.
Xét xử một vụ án liên quan đến ma túy tại một phiên tòa lưu động ở TP.HCM. Ảnh: phapluattp
Việc dùng mọi biện pháp kể cả vũ lực buộc nghi can phải khai nhận tội mà mình không thực hiện, sau đó hợp thức hóa ngụy tạo chứng cứ khác cho phù hợp với diễn biến lời nhận tội rồi lấy đó làm chứng cứ để buộc tội trước tòa là nguyên nhân gốc rễ của những vụ án oan chấn động dư luận vừa qua.
Chính vì vậy, dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi) quy định “Quyền của bị can, bị cáo không phải đưa ra lời nhận tội hay chứng cứ chống lại mình” đã nhận được sự đồng tình rất cao của các đại biểu.
Luật cần đảm bảo quyền này cho những người bị tình nghi khi bản thân họ tự thấy chưa đủ điều kiện về nhiều mặt như kiến thức pháp luật về thể chất, về tinh thần. Họ cần thời gian để bình tĩnh suy nghĩ cân nhắc cần có người trợ giúp pháp lý để tránh tình trạng tự đưa mình vào tình thế bất lợi tự buộc tội chính mình.
Qua thảo luận, đa số ý kiến đại biểu tán thành với quy định này và cho rằng, việc thực thi được sẽ giảm bớt tình trạng bức cung, dùng nhục hình, đồng thời cũng chính là sự bảo vệ cơ quan điều tra, cơ quan tiến hành tố tụng trong trường hợp bị can, bị cáo phản cung. Tuy nhiên, cần quy định cụ thể trường hợp nào thì ghi âm, trường hợp nào thì ghi hình; quy định chặt chẽ về trình tự, thủ tục ghi âm hoặc ghi hình để bảo đảm giá trị như nguồn chứng cứ.
Quyền của bị can, bị cáo đọc, ghi chép tài liệu trong hồ sơ vụ án quy định tại Điều 42, Điều 43 là một điểm mới trong dự thảo Bộ luật. Nhiều ý kiến thể hiện sự đồng tình với quy định này, cho rằng đây là quy định mới phù hợp với quy định trong Hiến pháp 2013.
Mặc dù vậy, việc tiếp cận tài liệu phải quy định có 3 điều kiện: thứ nhất là bị can, bị cáo không có người bào chữa, thứ 2 là chỉ thực hiện sau khi đã kết thúc điều tra, thứ 3 là chỉ được ghi chép và đọc những tài liệu cần thiết liên quan đến việc buộc tội chính bị can, bị cáo chứ không phải là sao chép toàn bộ hồ sơ vụ án, hoặc sao chép những tài liệu không liên quan đến mình.