TPHCM chuyển tư duy quy hoạch, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu

00:00
00:00
00:00
Trước những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, TPHCM đang đẩy mạnh các giải pháp thích ứng, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị, đồng thời kiểm soát phát thải khí nhà kính.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM có 168 phường, xã, đặc khu, với không gian phát triển rộng lớn, bao gồm các khu vực đô thị, công nghiệp, nông nghiệp và vùng ven biển.

Thành phố cũng sở hữu mạng lưới sông, kênh, rạch phong phú, có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn chịu nhiều tác động đan xen của biến đổi khí hậu.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu Việt Nam, nhiệu độ, nắng nóng tại TPHCM ngày càng tăng - Ảnh: PT

Theo ông Nguyễn Duy Bình, Phó Trưởng phòng Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, các kịch bản biến đổi khí hậu cho thấy nhiệt độ, số ngày nắng nóng và lượng mưa tại thành phố có xu hướng gia tăng, kéo theo nhiều hệ lụy đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu đối với Việt Nam, ở kịch bản phát thải cao, nhiệt độ trung bình năm tại khu vực nội đô TPHCM so với thời kỳ cơ sở dự kiến tăng từ 3,5 đến 3,7 độ C.

Cường độ đảo nhiệt đô thị tại khu vực trung tâm cũng tăng từ 0,36 đến 0,38 độ C. Số ngày nắng nóng với nhiệt độ trên 35 độ C có thể lên đến 90-110 ngày/ năm. Lượng mưa và số ngày có nhiệt độ cao, độ ẩm lớn cũng được dự báo gia tăng.

"Những yếu tố này sẽ tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân", ông Nguyễn Duy Bình nói.

                                                           Ảnh minh họa.

Không chỉ đối mặt với nắng nóng, mưa cực đoan và triều cường, TPHCM còn chịu áp lực từ nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển và tình trạng sụt lún đất. Đây là những thách thức cần được tính toán ngay từ khâu quy hoạch và đầu tư hạ tầng.

Ông Lý Khánh Tâm Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch chung, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM cho biết, thành phố đang phải giải quyết đồng thời 4 nhóm áp lực lớn về khí hậu và môi trường, đòi hỏi các giải pháp quy hoạch phải có tính dài hạn, đồng bộ và linh hoạt.

Theo quy hoạch tổng thể, mục tiêu chống ngập được cụ thể hóa theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố phấn đấu giảm 50% thiệt hại do ngập lụt; đồng thời tập trung xử lý các điểm ngập đô thị, số hóa dữ liệu và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống cống thoát nước tại các khu vực phát triển đô thị.

TPHCM đưa vào khai thác hệ thống các cống ngăn triều và trung tâm điều hành.

Đặc biệt, trong quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, ứng phó với biến đổi khí hậu được xác định là một trong những yếu tố trọng tâm, chi phối định hướng tổ chức không gian và phát triển đô thị.

"Đối với ứng phó biến đổi khí hậu, quy hoạch tổng thể TPHCM vừa thực hiện đã tiếp cận như một trong những yếu tố trọng tâm. Từ đó, định hướng phát triển thành phố theo quan điểm thích ứng chủ động, phát triển theo rủi ro và quy hoạch linh hoạt với tầm nhìn 100 năm", ông Lý Khánh Tâm Thảo nói.

Ngoài việc quy hoạch đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, bà Ngô Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng phòng Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết hiện nay thành phố cũng áp dụng, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ các đô thị lớn trên thế giới.

"Thông qua những kinh nghiệm và giải pháp mà TPHCM đã triển khai trong thời gian qua, cùng với việc chia sẻ kinh nghiệm từ các thành phố trên thế giới, sẽ thúc đẩy hiệu quả các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu, tập trung vào hai trụ cột chính là giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua đó, hướng đến mục tiêu giảm 9% lượng phát thải khí nhà kính so với kịch bản phát triển thông thường vào năm 2030, tiến tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045", bà Ngô Nguyễn Ngọc Thanh chia sẻ.

1ccc29742b23ab7df23211
Triều cường lên cao gây ngập, đặc biệt là các khu vực gần sông, kênh, rạch - Ảnh: PT.

Theo ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ nét đến môi trường, đời sống người dân và các hoạt động kinh tế - xã hội.

Thành phố phải đối mặt với nhiều rủi ro khí hậu đan xen như triều cường, ngập lụt, nắng nóng cực đoan, xâm nhập mặn. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về giảm phát thải khí nhà kính.

Triển khai Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, TPHCM đã cụ thể hóa các định hướng thành 18 chỉ tiêu và 76 nhiệm vụ, đồng bộ với Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026-2030.

Ông Nguyễn Hồng Nguyên cho rằng, bên cạnh những thách thức, quá trình chuyển đổi xanh cũng mở ra cơ hội để thành phố tiếp cận công nghệ tiên tiến, huy động nguồn lực tài chính khí hậu và tăng cường hợp tác quốc tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, thành phố xác định ứng phó với biến đổi khí hậu phải được triển khai đồng bộ trên hai trụ cột: thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị và giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh, bền vững và phát thải thấp.

Có thể thấy, trước những sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, việc đưa các yếu tố rủi ro khí hậu vào quy hoạch và đầu tư hạ tầng ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định đối với khả năng chống chịu của đô thị.

Với tầm nhìn 100 năm, TPHCM không chỉ hướng đến giải quyết những điểm ngập, những vấn đề môi trường trước mắt, mà còn đặt nền tảng cho một đô thị phát triển xanh, an toàn và bền vững trong tương lai.