Tin tứcChiều 28/4, Hội nghị phản biện xã hội do Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức, góp ý cho dự thảo Quyết định của UBND Thành phố về giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Dự thảo lần này được xây dựng trên cơ sở Luật Giá 2023 và Luật Bảo vệ môi trường 2020, kế thừa các quy định trước đây nhưng có điều chỉnh theo chỉ số tiêu dùng CPI và hệ số phát thải bình quân đầu người. Mục tiêu là minh bạch chi phí, công bằng giữa các khu vực, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM cho biết dự thảo có nội dung quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống người dân và các tổ chức liên quan đến hoạt động vận hành, thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố, góp phần xây dựng TPHCM xanh, sạch, đẹp và phát triển bền vững trong thời gian tới.
“Qua quá trình nghiên cứu dự thảo của chính sách được Sở NN-MT thành phố chuẩn bị dự thảo để tham mưu cho UBND thành phố ban hành quyết định. Đây là việc cần thiết để xây dựng ban hành giá chung. Sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính TPHCM, Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, quá trình thực hiện việc thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn ở các khu vực cần có một chủ trương chung, một chính sách chung nhưng tạo được sự đồng thuận khi thành phố có không gian mở rộng hơn. Khắc phục những hạn chế, chưa có sự đảm bảo nguyên tắc công bằng trong việc chi trả cũng như chưa tạo động lực để thúc đẩy phân loại rác tại nguồn. Thông qua những quy định về giá này cũng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước trên lĩnh vực thu gom, vận chuyển và xử lý rác trên địa bàn thành phố”.
Phương án giá thu gom rác được xây dựng trên cơ sở khảo sát lượng rác phát sinh bình quân 1,05 kg/người/ngày. Theo dự thảo, hộ gia đình khu vực đô thị dự kiến trả khoảng 91.000 đồng/tháng, gồm 66.000 đồng phí thu gom và 25.000 đồng phí vận chuyển. Dự thảo chia 8 nhóm đối tượng áp dụng, từ hộ dân đô thị, nông thôn đến nhà trọ, cơ sở sản xuất kinh doanh nhằm phù hợp đặc điểm từng địa bàn. Trước khi trình hội nghị phản biện, cơ quan soạn thảo đã lấy ý kiến 168 xã, phường và các sở, ngành liên quan.
Hội nghị đã tiếp nhận nhiều góp ý xây dựng từ các luật sư, địa phương và doanh nghiệp môi trường. GS.TS Nguyễn Văn Phước – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TPHCM, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM chia sẻ:
"Ưu điểm lớn của dự thảo là kế thừa mặt bằng giá thực tế từ các địa bàn trước đây và có điều chỉnh theo chỉ số tiêu dùng CPI. Điều này giúp đảm bảo tính khả thi trong triển khai, tránh ảnh hưởng về tài chính đối với ngân sách và người dân. Đồng thời, dự thảo cũng đã phân biệt rõ giữa hộ gia đình, tổ chức, doanh nghiệp, nguyên tắc tính giá phù hợp với quy định hiện hành. Tuy nhiên, về lâu dài, nếu chỉ tính theo hệ số bình quân thì những hộ gia đình giảm thiểu chất thải vẫn phải trả bằng những hộ không giảm thiểu, điều này ảnh hưởng đến động lực để người dân tham gia bảo vệ môi trường".
Bà Hoàng Thị Lợi - Ủy viên Uỷ ban MTTQ Việt Nam Phường Sài Gòn, thành viên Hội đồng tư vấn về Dân chủ - Pháp luật Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố chia sẻ về thực trạng thu gom rác thải hiện tại và góp ý dự thảo cần thêm nội dung cân bằng giữa giá và chất lượng dịch vụ, cùng chính sách an sinh đi kèm:
"Giá dịch vụ mới cần phải đi đôi với chất lượng thu gom và xử lý. Xe thu gom, phương tiện vận chuyển phải hiện đại hơn để tránh ảnh hưởng đến đời sống. Người dân sẵn sàng đóng góp, nhưng phải thấy rõ môi trường sạch hơn, rác được xử lý tốt hơn. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo, hộ cận nghèo để bảo đảm công bằng xã hội".
TPHCM hiện có khoảng 14 triệu dân, phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, bình quân khoảng 1 kg/người/ngày. Định hướng của thành phố là đến năm 2030, khoảng 90% rác thải sẽ được xử lý bằng công nghệ mới, tiến tới giảm dần và không còn chôn lấp. Ông Nguyễn Hồng Nguyên – Phó giám đốc Sở NN-MT TPHCM chia sẻ:
“Sau khi hợp nhất, sở NN-MT tham mưu cho UBND TPHCM ban hành lại quy định về quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn áp dụng đồng bộ từ năm 2027 là các quy định chung từ tất cả các lĩnh vực theo quy định của pháp luật và quy định về bảo vệ môi trường của thành phố; xây dựng kế hoạch phân loại rác tại nguồn của TPHCM. Chúng ta phân loại theo luật và sẽ phân loại rác trên toàn quốc, toàn dân ít nhất là toàn thành phố tùy theo điều kiện. Mục tiêu đặt ra sẽ tiến hành phân loại rác với định hướng công nghệ đốt rác phát điện, khả năng chúng ta sẽ xử lý rác theo khối lượng phát sinh, tính theo đơn giá/kg rác”.
Ông cũng cho rằng thành phố cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nhất là vấn đề hóa đơn, phương thức thu, tỷ lệ để lại cho phường xã và chính sách hỗ trợ nhóm yếu thế.
Sở NN-MT cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý để hoàn thiện dự thảo trước khi trình UBND TPHCM ban hành. Nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát cách tính giá theo lượng rác phát sinh, nâng chất lượng dịch vụ và bổ sung chính sách hỗ trợ nhóm yếu thế.