Tin tứcVới những người quan tâm tới văn chương, chắc chắn không thể không biết đến những tác phẩm lớn về đề tài gia đình như Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng, Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường, Gia đình bé mọn của Dạ Ngân… những tiểu thuyết xuất sắc, đoạt được các giải thưởng cao của Hội Nhà văn đề cập đến nhiều vấn đề, nhiều mối quan hệ sâu sắc trong gia đình Việt Nam thời hiện đại. Không chỉ xuất hiện trong tiểu thuyết, đề tài gia đình được khai thác cả trong truyện ngắn, tản văn của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp; Nguyễn Thị Thu Huệ, Nguyên Hương, Võ Thị Hảo … đến tác giả trẻ như Nguyễn Ngọc Tư cũng khá xuất sắc với Cánh đồng bất tận và nhiều truyện ngắn khác… Điều đó thấy được rằng đề tài gia đình luôn được quan tâm, khai thác. Tuy nhiên, sự khai thác cũng như mức độ quan tâm, đặc biệt những nhà văn nữ, cũng rất khác nhau.
Các nhà văn Lý Lan, Y Ban, Bích Ngân, Trần Thùy Mai,… đã trở nên rất quen thuộc với độc giả qua các tác phẩm như Tiểu thuyết Đàn bà, tập truyện Người đàn bà có ma lực, Thế giới xô lệch… Đa phần những sáng tác của các nhà văn thế hệ này đều khá thành công khi tập trung vào tình yêu, vào cái tôi cô đơn, vào cuộc sống hậu chiến… Còn những cây bút trẻ như Phan Hồn Nhiên, Dương Thụy, Trương Thị Thanh Huyền, với các tác phẩm đi vào lòng người như Cung đường vàng nắng, Dạt vòm, ... chỉ đề cập các vấn đề mà nhà văn quan tâm là cuộc sống của người trẻ, những trải nghiệm, sự cô đơn của bản thân hoặc những phân vân của người trẻ trước ngã rẽ cuộc sống như Oxford thương yêu của Dương Thụy hay Công ty của Phan Hồn Nhiên.
 |
| Dương Thụy trên một đường phố ở Oxford (Anh) - bối cảnh viết Oxford thương yêu. |
Mảng viết về gia đình còn khá mờ nhạt, mới chỉ là những cơn gió đi qua, nhẹ nhàng, chưa nhiều ấn tượng. Còn nhớ, Võ Thị Hảo - nhà văn đã định danh trên văn đàn với nhận định của ngòi viết sắc sảo, đôi khi cay nghiệt, bóc trần lớp vỏ bọc tâm hồn người phụ nữ trước cuộc sống. Cuộc sống thay đổi, quan niệm về cuộc sống thay đổi, gia đình cũng chịu tác động lớn của xã hội, nhưng người phụ nữ trong tác phẩm của Võ Thị Hảo vẫn luôn hy sinh, chịu đựng, thầm lặng như trong truyện ngắn Người đàn bà gánh nước thuê. Còn với Ngày không mút tay thì Võ Thị Hảo đã cho thấy chị khai thác khá tốt sự đấu tranh giữa cái sống và cái chết, giữa những đứa con và gia đình. Hay, Huỳnh Mẫn Chi với Đôi bông cưới tái hiện bầu không khí ngột ngạt của gia đình khi bộn bề cuộc sống, gánh nặng mưu sinh đè nặng lên vai của người phụ nữ. Đến cái kết bất ngờ, hạnh phúc chân thật đã tìm về với những người thân khi tình yêu thương thật sự lên ngôi. Tuy nhiên, các nhà văn phần lớn quan tâm đến những bí bách của con người trước cuộc sống hơn là lối mở đầy lạc quan. Và tác phẩm cũng chỉ dừng lại ở đó.
Nhắc tới nhà văn Nguyên Hương, chắc hẳn nhiều người cũng nhớ đến chị với nhiều tác phẩm cho giới trẻ khá thành công và trong đó không quên Mẹ con đậu đũa, một truyện ngắn đã được dựng thành phim gây xúc động lòng người. Thế nhưng, với Nguyên Hương, đề tài gia đình dường như cũng chỉ là vậy. Sau này, chị có vẻ quan tâm đến các đề tài xã hội, đề tài về những trẻ em bất hạnh, kém may mắn và viết kịch bản phim. TP.HCM quy tụ nhiều cây bút trẻ từ khắp nơi trong cả nước. Tuy nhiên, đề tài gia đình trong các tác phẩm của lớp nhà văn trẻ này cũng chỉ là con số ít, mà phần lớn họ dành thời gian nhiều cho các tác phẩm viết về vấn đề riêng của bản thân. Có thể, đề tài gia đình luôn được các cây viết trẻ quan tâm, nhưng để viết tốt thì không dễ. Nhà văn Phan Hồn Nhiên chia sẻ:
Đồng quan điểm với Phan Hồn Nhiên, nhà văn Phạm Thị Ngọc Liên cũng bày tỏ:
Nhà văn Dạ Ngân - một cây bút trung niên tên tuổi trong làng viết, với Gia đình bé mọn, chị đã nhận được giải thưởng Hội nhà văn Hà Nội năm 2005 và năm 2006, tác phẩm này cũng được giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam. Từ tác phẩm này và nhiều truyện ngắn khác của chị cho thấy, số phận, giá trị của người phụ nữ trong gia đình và xã hội là điều chị quan tâm nhất trong tác phẩm của mình. Tác giả Gia đình bé mọn cũng cho rằng:
Điều đó cho thấy, đề tài gia đình là một mảng đề tài lớn, chưa được cày xới tốt trên mảnh đất màu mỡ này. Các nhà văn nữ vẫn luôn ấp ủ và canh cánh trong lòng những tác phẩm hay viết về đề tài mà ở đó, tiếng nói về thân phận người phụ nữ được quan tâm và thấu hiểu. Và chúng ta có quyền tin vào sự phát triển của đề tài gia đình trong sáng tác của các nhà văn - nhất là nhà văn nữ trong thời gian tới như niềm tin mà nhà văn Dạ Ngân đã gửi gắm thay cho lời kết của bài viết: