Tin tứcTham dự buổi lễ có sự hiện hiện của Thủ tướng Chính phủ đồng chí Nguyễn Tấn Dũng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Phó Thủ tướng Chính Phủ - đồng chí Vũ Đức Đam, Đồng chí Trương Mỹ Hoa - nguyên phó chủ tịch nước, Đồng chí Lê Thanh Hải – Bí thư thành ủy TPHCM, Bộ trưởng Bộ VH TT & DL - đồng chí Hoàng Tuấn Anh, Trưởng Văn phòng đại diện UNESCO tại Việt Nam – Bà Katherine Muller Marin,… cùng các lãnh đạo của 21 tỉnh - thành miền Đông và Tây Nam Bộ cũng như đại diện của các Lãnh sự quán tại TPHCM.
 |
| Bà Katherine Muller Marin, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, trao bằng vinh danh nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ. Ảnh: SGGP |
Từ những giây phút đầu tiên, buổi lễ đã lôi cuốn đại biểu cùng hàng trăm khán giả bởi một sân khấu hoành tráng, lung linh sắc màu của cây trái, của những cánh đồng lộng gió, của những mái chèo êm ả vùng sông nước Nam bộ. Sân khấu ấy đưa người thưởng thức trở về đúng với khung cảnh, không gian của đờn ca tài tử vùng đất Phương Nam. Buổi lễ do nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn giữ vai trò tổng đạo diễn, được bố cục hài hòa đong đầy 120 phút với 2 phần chính gồm lễ đón bằng của Unesco và trình diễn nghệ thuật đờn ca tài tử.
Kể từ giây phút bài Quốc ca được cất lên, những trái tim Việt Nam tại hội trường Thống Nhất và hàng triệu khán giả đang theo dõi qua màn ảnh nhỏ đều đập cùng một nhịp tự hào. Tự hào về một loại hình nghệ thuật dân tộc với hơn 100 năm hình thành, phát triển được nhiều thế hệ lưu giữ và đến hôm nay đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Khoảnh khắc bà Katherine Muller Marin - Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam trao bằng vinh danh cho đại diện của 21 tỉnh - thành, cảm xúc của các nghệ nhân đờn ca tài tử nói riêng và những người con Việt Nam nói chung chỉ có thể gói trong 2 chữ “vỡ òa”. Bà Katherine Muller – Marin cũng chia sẻ chung niềm vui và hy vọng Việt Nam sẽ còn phát triển hơn nữa loại hình nghệ thuật này: “Chúng tôi mong rằng, Nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ sẽ tiếp tục được tái tạo thông qua giao lưu văn hóa giữa các nhóm cộng đồng, trong sự hòa hợp và tôn trọng lẫn nhau, tăng gắn kết cộng đồng và đề cao bản sắc văn hóa thông qua trao đổi âm nhạc, phát huy sự đa dạng của các cộng đồng, nhóm người”.
 |
| Tái hiện đờn ca tài tử trên sông nước Nam bộ trong buổi lễ. Ảnh: SGGP |
Cũng tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể Thao và Du Lịch – ông Hoàng Tuấn Anh đã công bố chương trình hành động quốc gia nhằm bảo vệ và phát huy giá trị của nghệ thuật đờn ca tài tử, ông nhấn mạnh việc tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội đặc biệt là thế hệ trẻ là nhiệm vụ cấp bách trước nhất. Phải tạo điều kiện thuận lợi cho các nghệ sĩ sáng tạo cũng như trao truyền cho thế hệ kế thừa. Phải tăng cường nghiên cứu, đẩy mạnh hiệu quả của các hoạt động kiểm kê, sưu tầm, đưa loại hình nghệ thuật này vào nội dung đào tạo, bồi dưỡng của các cơ sở đào tạo chuyên ngành. Hơn lúc nào hết cần phải thấy được tầm quan trọng của của việc phục hồi, lưu truyền các bài bản tổ và một công việc không kém phần quan trọng là phải nhờ vào phương tiện truyền thông để quảng bá nghệ thuật đờn ca tài tử. Cần có những chính sách đãi ngộ khen thưởng kịp thời cho các nghệ nhân, nghệ sĩ. Thường xuyên tổ chức các liên hoan đờn ca tài tử quy mô, tạo điều kiện giao lưu đờn ca tài tử không chỉ trong nước mà còn vươn ra thế giới cũng là một việc làm vô cùng quan trọng: “Bộ VHTT&DL sẽ tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn đồng hành cùng các địa phương có nghệ thuật đờn ca tài tử thực hiện tốt chương trình hành động quốc gia này. Bộ VHTT&DL đề nghị Sở VHTT&DL các tỉnh có nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ căn cứ tình hình cụ thể của địa phương, kịp thời xây dựng đề án chi tiết, cụ thể hóa những nội dung của chương trình hành động quốc gia, báo cáo Ủy ban nhân dân các tỉnh phê duyệt và triển khai”.
Có mặt tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu chỉ đạo về chương trình hành động quốc gia bảo vệ nghệ thuật đờn ca tài tử. Đồng Chí cũng nêu rõ, hơn bao giờ hết việc bảo vệ nghệ thuật đờn ca tài tử cần thực hiện một cách sâu sát và nhanh chóng, cần sự chung tay góp sức của cộng đồng:
Có thể nói Đờn ca tài tử Nam bộ dung dị là thế, gần gũi là thế nhưng đã đưa con người đến gần nhau hơn, gợi lên cuộc sống trên mảnh đất miền sông nước đồng bằng sông Cửu Long, phản ánh tâm tư tình cảm, sự thủy chung, lòng quả cảm, khí phách của những con người dân Nam bộ nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Những phát biểu, những nhắn gởi của các đại biểu tại buổi lễ dành cho loại hình nghệ thuật này đầy tâm huyết với một mong mỏi duy nhất là cho loại hình nghệ thuật này sẽ còn phát triển và được trao truyền qua nhiều thế hệ kế tiếp. Thay mặt đại diện 20 tỉnh - thành Đông Tây Nam bộ và TPHCM, đồng chí Hứa Ngọc Thuận – Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TPHCM đã phát biểu tiếp thu các ý kiến chỉ đạo:
Phần nghi thức lễ đón bằng khép lại trong những cảm xúc khó tả, trong lòng mỗi người dường như ai cũng tin rằng rồi những giai điệu bổng trầm của âm nhạc đờn ca tài tử Nam bộ sẽ còn vang xa hơn nữa, sẽ còn giữ mãi nét “tinh túy” với thời gian. Nối tiếp phần nghi thức lễ là một chương trình biểu diễn nghệ thuật đờn ca tài tử đặc sắc của 21 tỉnh - thành được chuẩn bị tâm huyết, công phu. Lịch sử hình thành và phát triển của nghệ thuật đờn ca tài tử được kể lại một cách cô đọng, khúc chiết nhưng đầy cảm xúc qua một đoạn video clip ngắn, trình chiếu bằng màn hình lớn hai bên sân khấu. Những cung đàn réo rắt, giọng ca ngọt ngào của các nghệ nhân, tài tử cất lên trong cảnh sắc thôn quê với con đò, bờ tre, ruộng lúa đã tạc thành một không gian nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ đặc sắc, gây xúc động lòng người.
Nước mắt rưng rưng, nhớ lại thời điểm bộ hồ sơ Đờn ca tài tử Nam bộ trình lên hội đồng quốc tế được phê duyệt tại Baku, Azerbaijan, Nghệ nhân dân gian, NSƯT Ba Tu – người đã cùng trải qua bao thăng trầm với nghệ thuật đờn ca tài tử chia sẻ: “Khi người ta gõ búa công nhận Đờn ca tài tử là di sản phi vật thể của nhân loại thì tôi đã chảy nước mắt rồi, xúc động đến mức độ đó, mừng đến mức độ đó. Tôi đã lớn tuổi, nhưng đợi được cái ngày vinh quang của tài tử thì tôi rất vui mừng, không còn gì để mong chờ nữa, coi như đã toại nguyện rồi”.
Đồng tâm trạng đó, Thạc sĩ Hải Phượng, giảng viên Khoa Âm nhạc dân tộc – Nhạc viện TPHCM, tham gia nhóm biểu diễn đón bằng vinh danh đã bày tỏ niềm vui sướng khi nghệ thuật Đờn ca tài tử đã có được một chỗ đứng đầy vinh dự trong mắt công chúng và quốc tế: “Rõ ràng là khi được công nhận Đờn ca tài tử đã có một vị thế trong lòng tất cả người dân, được sự công nhận của cả những người chuyên môn lẫn quần chúng. Nó tạo ra một sự lan tỏa mạnh mẽ. Bây giờ mọi người đều có thể biết một chút đờn ca tài tử là gì, những người thích chơi thì bây giờ đã mạnh dạn đi chơi, mạnh dạn học hỏi thêm. Cho đến ngày hôm nay là một ngày mà mình cảm thấy rất lvinh dự khi được tham gia trong nhóm biểu diễn để đón bằng của UNESCO, tôi nghĩ rằng trong cuộc đời cũng chỉ có thể có một lần hãnh diện như vậy cũng đã đủ cho tất cả những gì mà mình đã làm”.
Cũng trong đêm vinh danh đờn ca tài tử này, nhiều đại diện của các tỉnh - thành không giấu được xúc động niềm vui khi cầm trên tay bằng ghi nhận của Unesco, Đại diện miền Tây Nam bộ – bà Lê Thị Ái Nam, Phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bạc Liêu - một trong những tỉnh được xem là di đầu trong phong trào đờn ca tài tử bày tỏ:
Bà Nguyễn Thị Minh Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Văn hóa – Điện ảnh tỉnh Bình Dương đã đại diện các tài tử của miền Đông chia sẻ những khoảnh khắc khó quên này:
Quyện trong những cung bậc nỉ non ai oán của những giai điệu âm nhạc tài tử là những ánh mắt yêu thương, là những giọt nước mắt hạnh phúc của không ít khán giả, họ dù là thế hệ nào thì cũng cùng chung một nhịp đập của lòng yêu nước, của sự tự hào về một loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc khi hôm nay loại hình này đã được cả thế giới gọi tên. Nguyễn Thị Minh Hương, một khán giả trẻ ở TPHCM cho biết vô cùng xúc động vì đây là loại hình nghệ thuật đầu tiên của miền Nam được Unesco vinh danh:
Bác Thái Văn Dáng với gia đình ba thế hệ cùng yêu và chơi tài tử không giấu được cảm xúc:
Văn hóa sẽ là một gạch nối gần gũi và yêu thương nhất của hôm nay và mai sau. Hôm nay khi đờn ca tài tử Việt Nam đã là của nhân loại thì việc bảo vệ và phát triển ngoài các tài tử, nghệ nhân hơn hết cần sự góp sức của cộng đồng, của nhân dân. Vì đờn ca tài tử là của nhân dân và nghệ thuật này phải được bảo tồn trong nhân dân như khẳng định của Phó giáo sư - Tiến sĩ Lê Văn Toàn, Viện Trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam:
Lễ đón bằng vinh danh của UNESCO dành cho nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ của Việt Nam đã khép lại nhưng chắc hẳn trong lòng mỗi người sẽ còn mãi những dư vị thật đẹp, thật đáng tự hào này. Với những chương trình hành động cụ thể và kết nối cộng đồng, hi vọng rằng những tinh hoa của Nghệ thuật đờn ca tài tử sẽ còn lan tỏa, không những giữ được những nét tinh túy riêng mà sẽ còn được nâng lên một tầm cao mới để Đờn ca tài tử tỏa sáng đúng tầm một “Di sản văn hóa của nhân loại”.