Điện ảnh Việt Nam đang rất cần sự đầu tư

Công bằng mà nói mấy năm gần đây, lẫn trong số những bộ phim giải trí ở mức nhàn nhạt dẫn khán giả bằng tình tiết hài lố bịch, những chiêu trò phản cảm, tăng cảnh nóng, thì vẫn có những bộ phim giải trí thành công về mặt doanh thu và để lại ấn tượng đẹp trong lòng công chúng như: Để mai tính, Long ruồi, Cánh đồng bất tận, Mỹ nhân kế…Thế nhưng, số lượng phim như thế chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Nhìn 80% phim nước ngoài thống trị tại các rạp, ai mà chẳng thấy buồn lòng. Nếu không có sự thay đổi thì phim Việt sẽ mất dần vị thế trên sân nhà. Và để làm được điều này, theo NSND Huy Thành, trước tiên ngành điện ảnh cần quan tâm đến công tác đầu tư, nâng cao chất lượng phim. "Nói trời nói biển gì thì cũng phải có tác phẩm. Trước tiên, phải có tác phẩm hay, tốt, người dân xem thì sẽ có tiền đầu tư trở lại để làm tiếp. Thế nhưng, muốn có tác phẩm thì phải có con người làm ra sản phẩm tốt".

Vâng, yếu tố con người là cực kỳ quan trọng để có một tác phẩm điện ảnh hay. Thời gian gần đây có nhiều đạo diễn Việt kiều trở về nước lập nghiệp, tham gia sản xuất phim, có thể thu hút nguồn lực này theo hướng 2 bên cùng có lợi. Đã đến lúc bài toán về nhân lực cần phải được quan tâm và đầu tư đúng mực để vực dậy nền điện ảnh nước nhà. Khi đội ngũ bài bản thì các khâu còn lại của quá trình sản xuất phim sẽ hoàn thiện. Đạo diễn Lê Hoàng chia sẻ: "Tôi kêu gọi hãy đầu tư vào con người. Đầu tư vào con người là quan trọng nhất bởi toàn bộ phim VN bây giờ tôi thấy rằng: máy móc, in tráng tất cả đều đưa ra nước ngoài. Chỉ có con người VN là không thay thế được. Tôi cũng phải nói thật như thế này, phải hạn chế việc phát triển cơ sở vật chất, trừ rạp chiếu phim, còn máy móc làm phim, hiện nay ở VN mình công suất sử dụng không hết. Thứ 2 là các thiết bị điện ảnh lạc hậu nhanh một cách khủng khiếp nên chỉ vài năm sau là bỏ xó một cách đau đớn".

Từ ý kiến của đạo diễn Lê Hoàng có thể thấy rằng dường như chúng ta đang lãng phí rất nhiều tài nguyên và điều này có phần đúng khi nghiệm lại những bộ phim Nhà nước được đầu tư tiền tỉ rồi sau đó chỉ để cất kho, thậm chí đem tặng các Đài truyền hình thì có Đài cũng không muốn nhận. Trong khi đó các nhà làm phim tư nhân rất năng động, tâm huyết nên đã tự tìm tòi, học hỏi về cách thức và phương pháp làm phim tiên tiến nhưng lại hồi hộp với thành quả của mình. Làm thế nào để phát huy được sức mạnh tổng hợp của điện ảnh Nhà nước và tư nhân? Bà Nguyễn Thị Hồng Ngát, Phó Chủ tịch Thường trực Hội điện ảnh VN trăn trở: "Hiện nay có những nhà làm phim độc lập, ví dụ như anh Bùi Thạc Chuyên, Phan Đăng Di, Hoàng Điệp, Kim Quy…Tôi cũng biết rằng, "Đập cánh giữa không trung" chị Hoàng Điệp đang quay. Chị Kim Quy cũng có một dự án mà chị tự viết kịch bản, tự đạo diễn, tự xin tài trợ và bỏ tiền túi ra quay. Tôi cho rằng, ngoài chính thống thì chúng ta cũng nên xã hội hóa mới phát hiện ra nhân tài. Hiện nay, đời sống ở nước mình cũng cao, nhiều gia đình cũng khá giả gửi con ra nước ngoài để học tập kinh nghiệm, nhưng để phát triển nền điện ảnh của một dân tộc thì xương sống vẫn phải là nhà nước".

Với mục tiêu tiến tới một nền Điện ảnh phát triển, các nhà sản xuất và phát hành phim trong nước vẫn rất cần đến sự hỗ trợ của nhà nước, Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch và Cục Điện ảnh. Qua trao đổi, một số nhà sản xuất cho biết rằng, họ vẫn bị yếu thế về tài chính nên nếu có sự kết hợp của các hãng phim Nhà nước thì số lượng phim phát hành sẽ nâng cao đáng kể. Nên chăng cần có một chính sách bảo hộ cho phim Việt ngay trên sân nhà tương tự như một số nước trong khu vực đã làm. Trước mắt là sự ưu tiên nhất định về giờ chiếu trong các khung giờ đẹp để thu hút khán giả tại các rạp. Hiện nay, hầu hết các phim Việt đang bị phân biệt đối xử, bị xếp lịch chiếu vào các khung giờ khá "hiu quạnh" người xem. Đó là thời điểm, các gia đình tất bật cơm nước hoặc bận đưa đón con...Ngoài ra, cũng cần định hướng được việc đối thoại, đàm phán, thương lượng giữa các chủ phim và chủ rạp nhằm hạn chế sự áp đặt, chèn ép, độc quyền trong phân phối phim. Đồng thời quan tâm đến việc đầu tư quản lý phân bổ hoặc xây dựng lại các rạp chiếu phim chứ không thể buông hoàn toàn cho tư nhân và chính quyền địa phương. Đạo diễn Thái Hòa, Giám đốc Hãng phim Giải phóng đề xuất: "Đối tượng chính của chúng ta 90% là đối tượng từ 30 đến 60 mà phải khá lắm mới có tiền để mua vé xem phim. Như vùng sâu vùng xa có nhiều cháu bé làm sao có 100 ngàn để mua vé đi xem. Tôi thấy việc đầu tư hệ thống rạp thì chúng ta phải học bài học bất động sản của chung cư bây giờ".
Ngoài ra, để tránh tình trạng các nhà sản xuất nắm trong tay hệ thống rạp chiếu hiện đại, quy mô độc quyền trong việc quyết định lịch chiếu, sắp xếp rạp và chèn ép các hãng phim nhỏ, các rạp đơn lẻ, đã đến lúc cần một tổ chức đại diện cho các nhà phát hành tham gia điều phối lịch chiếu phim, thương lượng những bất đồng trong khâu phát hành, cũng như đề xuất với các cơ quan chức năng khi cần tháo gỡ vướng mắc về cơ chế. Giám đốc của một công ty phát hành nói: "Chúng ta có kế hoạch vẫn đang ở mức trách nhiệm chứ chưa đẩy lên tới mức tinh thần, tức là xúm nhau lại, mình đang như thế này tức là đơn lẻ quá".

Những nỗ lực của các nhà sản xuất trong thời gian qua rất đáng ghi nhận, sự thành công của những bộ phim Việt trong thời gian qua cho thấy tình yêu phim Việt trong khán giả vẫn chưa hoàn toàn nguội lạnh. Tuy nhiên, bấy nhiêu vẫn chưa đủ, những thành quả đó chỉ đủ để duy trì một chỗ đứng trên thị trường. Để điện ảnh nước nhà phát triển cần có một "cú huých" vào cả một guồng máy để nó chuyển động vững chắc dưới sự bảo hộ của nhà nước bằng những điều chỉnh từ chính sách vĩ mô.