Festival: lượng rộng, chất hẹp

(VOH) - Festival đã có lịch sử khá lâu đời ở nhiều nước trên thế giới, nhưng đối với nước ta, festival-một loại hình văn hóa nghệ thuật tổng hợp với sự tham gia của đông đảo người dân, du khách-mới chỉ thực sự được biết đến khi Festival Huế lần đầu tiên được tổ chức vào năm 2000 tại TP Huế. Từ đó đến nay, thành tựu lớn nhất mà các festival mang lại là các địa phương đã tạo ra sự đột phá về tuyên truyền, quảng bá những tiềm năng, thế mạnh của địa phương, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, tôn vinh các giá trị văn hóa, bồi đắp tinh thần dân tộc, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong văn hóa du lịch. Tuy nhiên những năm gần đây, festival ở nhiều địa phương tổ chức theo kiểu “trăm hoa đua nở”, mạnh ai nấy làm gây nên tình trạng lãng phí.

Theo thống kê của Bộ Văn hóa - Thể thao-Du lịch thì trong năm 2010 và 2011, cả nước có 41 Festival với tần suất, mật độ dày đặc. Ngoài một số Festival đã trở thành thương hiệu uy tín như Festival Huế, Festival Hoa Đà Lạt, Festival Lúa gạo Việt Nam… thì hầu hết các Festival được quảng cáo tưng bừng nhưng lại tổ chức không chu đáo, chương trình đơn điệu. Do vậy, tuy nhiều địa phương đua nhau tổ chức Festival, nhưng các hãng lữ hành, khách du lịch không mặn mà, một đi không trở lại và thậm chí đổ xô xuất ngoại du lịch giá rẻ khiến việc tổ chức Festival trở nên lãng phí.
Các Festival tuy đa dạng về lĩnh vực như ngành nghề, văn hóa, thương mại… nhưng đều nhằm mục đích chung là quảng bá những tiềm năng, thế mạnh của địa phương, qua đó thu hút khách du lịch, thúc đẩy tăng trưởng du lịch gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre, Trưởng ban tổ chức Festival Dừa Bến Tre 2012 cho biết:

Tuy Festival nhằm kích cầu về du lịch nhưng theo ông Nguyễn Văn Mỹ, Giám đốc công ty du lịch Lửa Việt cho biết không mặn mà với các tour Festival vì nét độc đáo riêng của mỗi Festival chưa có. Ngoài một số ít Festival đã thành danh, còn lại thì đều có kịch bản tương tự nhau, ý tưởng nghèo nàn, năm sau quay lại không thấy sự thay đổi nào nên khó hấp dẫn du khách. Còn dịch vụ phục vụ du khách tham quan, vui chơi không bằng ngày thường nên hãng du lịch Lửa Việt khuyến cáo khách đi vào ngày thường chứ không đi dịp lễ hội:

Đồng tình, ông Cao Văn Tùng, Phó Giám đốc Công ty Bến Thành tourist nêu ý kiến ban tổ chức Festival chưa ưu đãi cho hãng lữ hành về sắp xếp khách sạn, nhà hàng gần khu vực sự kiện, xếp chỗ, mua vé không bị chen lấn. Bên cạnh đó, do chạy mùa mưa nên trong cùng một tháng tư có 3 lễ hội lớn là Festival Dừa Bến Tre, Fetival Huế và Lễ hội pháo hoa Đà Nẵng, hãng lữ hành đã sắp xếp chương trình thuận tiện cho du khách tham gia. Nhưng thực tế là khách hàng đang có xu hướng đổ xô đi du lịch nước ngoài vì chương trình phong phú hơn, dịch vụ tốt và đặc biệt giá thành cũng chỉ ngang ngửa hoặc thấp hơn các tour trong nước. Điều nay đã khiến không ít quay lưng với tour trong nước, mà còn hạn chế khách du lịch quốc tế đến Việt Nam:

Để Festival thực sự thu hút du khách, nhiều ý kiến cho rằng mỗi Festival phải khác biệt với những lễ hội khác trong cả nước. Ngoài ra, du khách không chỉ xem các chương trình biểu diễn trên sân khấu lớn mà còn có nhu cầu hòa mình vào cuộc vui của Festival. Như Festival Huế 2012 đã mang nhịp điệu của các tiết mục nghệ thuật đường phố, lễ hội cộng đồng lan rộng ra các huyện và thị trấn, đưa Festival Huế gần gũi hơn với người dân. Ông Trần Chí Cường, Trưởng phòng Lữ hành (Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Đà Nẵng) cho biết lễ hội pháo hoa Đà Nẵng 2012 sẽ lần đầu đi theo hướng này:

Còn ông Nguyễn Duy Hiền, Giám đốc Trung tâm Festival Huế, Phó ban thường trực Ban tổ chức Festival Huế 2012 nêu ý kiến Festival là cú hích cho du lịch, nhưng về lâu về dài thì cần trùng tu di tích, kiến tạo hạ tầng phục vụ du lịch tốt hơn, giữ gìn cảnh quan nên thơ vốn có. Đặc biệt là đầu tư bài bản vào những tour đặc sản hấp dẫn như các tour về cầu Ngói Thanh Toàn, làng cổ Phước Tích, du lịch trên dòng sông Hương...

Ngoài ra, các địa phương như Huế, Đà nẵng đã tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức Festival, có biện pháp xử lý kịp thời, kiên quyết mọi trường hợp sai phạm như: nhà nghỉ, khách sạn phải niêm yết giá phòng, có số đường dây nóng riêng về các lĩnh vực như an ninh lễ hội, an toàn thực phẩm, giá cả dịch vụ, vấn đề hàng rong ăn xin chèo kéo khách….để góp phần làm trong lành không gian văn hóa của các thành phố Festival.

Bộ văn hóa- Thể thao-Du lịch đang xây dựng dự thảo quy chế tổ chức Festival nhằm ngăn ngừa việc tổ chức Festival tùy tiện, mạnh ai nấy làm. Bên cạnh đó, cấp địa phương là đơn vị trực tiếp quản lí những tài nguyên để tổ chức Festival như thắng cảnh, di tích, làng nghề…. Do vậy, việc vận dụng sáng tạo các nguồn lực này phải đi đôi với trùng tu, quản lí chặt chẽ để phát huy tối đa giá trị Festival và thu hút đông đảo khách tham gia.