Hậu hội diễn sân khấu cải lương - Tiếng nói những người trong cuộc

(VOH) - Hội diễn sân khấu cải lương đã khép lại – Thế nhưng cái dư âm về những điều không đáng có ở một hội diễn vẫn đang âm ỉ. Không phủ nhận hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp năm nay đã lóe lên rất nhiều tia hy vọng. Một hội diễn mà ở đó có rất nhiều tác phẩm sân khấu được đánh giá cao như: Trọn đời Trung hiếu với Thăng Long, Bến nước Ngũ Bồ, Mẹ của chúng con, Đế đô sóng cả, Dời Đô…

Hậu hội diễn sân khấu cải lương - Tiếng nói những người trong cuộc

Nhiều nghệ sĩ trẻ cũng đã bước đầu khẳng định mình ở một hội diễn chuyên nghiệp như: Hồ Ngọc Trinh, Quế Trân, Hoa Phượng, Kim Tiểu Long, Hòang Nhất , Nhơn Hậu, Đào Vũ Thanh, Lê Hồng Thắm… Mỗi vở diễn là một miền sáng tạo, với sự trau chuốt khá kỹ càng từ thiết kế, dàn dựng, âm nhạc cho đến những chi tiết nhỏ nhất. Thế nhưng kết quả cuối mùa hội diễn đã không làm hài lòng nhiều nghệ sĩ cũng như những khán giả mộ điệu.

Có đến 38 huy chương vàng - 55 huy chương bạc cá nhân , cùng với 3 giải vàng và 6 giải bạc dành cho vở , rồi thêm 3 giải xuất sắc dành cho đạo diễn, thiết kế , âm nhạc nhưng lại không thấy có bất kỳ giải thưởng nào dành cho dàn nhạc cổ. Nếu người đạo diễn được xem là “phủ thủy” là “xương sống” của vở diễn thì dàn nhạc cũng được ví như linh hồn của một vở diễn mà những người bình dân vẫn hay gọi là “thầy đờn”. Người “thầy đờn” giỏi, ngón đờn điêu luyện sẽ là một chất xúc tác tuyệt vời giúp nghệ sĩ thăng hoa trong từng cái luyến láy, trong từng câu vọng cổ và trong từng trường đọan khóc, cười, yêu, ghét của vở diễn. Ấy thế mà , hội diễn khép lại, rất nhiều tên của nghệ sĩ, đạo diễn được xướng lên trên bục nhận giải thì những người “thầy đờn” kia không hề nhận được một lời tôn vinh nào. Liệu có phải họ chưa đủ tài năng để được tôn vinh hay vì một lý do nào khác. Nói đến khía cạnh này – nhạc sĩ – NSƯT Thanh Hải nói:

Khi hội diễn khép lại, chúng ta tự hỏi đâu rồi những vở diễn mang hơi thở của cuộc sống đương đại, đâu rồi những nhà biên kịch trẻ. Không chỉ ở hội diễn sân khấu cải lương lần này mà ngay cả ở hội diễn kịch nói lần trước cũng vậy – có hơn 80% các tác phẩm mang đề tài lịch sử. NSƯT Trần Minh Ngọc – thành viên hội đồng nghệ thuật trong hội diễn sân khấu cải lương vừa rồi cho biết:

Qua hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp năm nay – người ta cũng dễ dàng nhận ra việc thiếu các đạo diễn trẻ đang ở vào giai đọan báo động. 5 năm không phải là một thời gian ngắn , nhưng đã rất nhiều lần 5 năm như vậy trôi qua chúng ta vẫn chưa chuẩn bị được một lực lượng đạo diễn trẻ kế thừa cho sân khấu cải lương. Để rồi vẫn là những cây đa cây đề phải ôm vào mình một lúc năm bảy “mối” , đơn cử như : Trong hội diễn sân khấu cải lương vừa rồi Đạo diễn – NSƯT Trần Ngọc Giàu dàn dựng 3 vở - cố vấn nghệ thuật 2 vở, Đạo diễn – NSƯT Hoa Hạ dàn dựng 2 vở, Đạo diễn – NSƯT Đòan Bá dàn dựng 2 vở, NSƯT Giang Mạnh Hà 2 vở, NSƯT Trần Quang Hùng 2 vở… Tính hết thảy 24 đơn vị cải lương từ Nam ra Bắc , thì trong hội diễn lần này chỉ lóe lên được 2 đạo diễn khá trẻ là Nguyên Đạt ( Đơn vị Trường Đại học sân khấu điện ảnh Tp HCM) và Hòang Quỳnh Mai ( Đơn vị nhà hát cải lương Việt Nam). Nếu cứ tiếp tục cái đà như thế này thì những mùa hội diễn tiếp theo nữa ,ai sẽ là người nối bước khi mà tre đã già nhưng măng chưa kịp mọc.

Đạo diễn trẻ Nguyên Đạt – đạo diễn vở “ bến nước Ngũ Bồ” giành được giải bạc tại hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp tòan quốc vừa rồi chia sẻ:

Đạo diễn – NSƯT Trần Ngọc giàu – hiện cũng là một giảng viên khoa đạo diễn sân khấu tại trường Đại học sân khấu điện ảnh Tp HCM nói:

Bên cạnh đó còn có một điều thật khó hiểu, khi mà với một hội diễn mang tầm vóc to lớn như vậy nhưng không thấy có bất kỳ một tên tuổi nghệ sĩ cải lương gạo cội nào trong hội đồng nghệ thuật như : NSND Diệp Lang, NSND Thanh Tòng, NSND Huỳnh Nga, NSƯT Bạch Tuyết… Chúng tôi không có ý nói hội đồng nghệ thuật trong hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp năm nay không chuyên nghiệp ,thế nhưng ở một chừng mực nào đó vẫn chưa đủ sức thuyết phục đối với những người trong cuộc cũng như quý khán giả mộ điệu. Liệu với những đánh giá như vậy, với những giải thưởng như vậy thì các mùa “hội” sau – anh em nghệ sĩ cùng khán giả vẫn sẽ dành một tình cảm ưu ái cho hội diễn?

Nói đến vần đề này – Ông Ngọc Cường – Cục trưởng cục biểu diễn – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch- Trưởng ban tổ chức hội diễn cho biết:

Đêm trao giải – tôn vinh những gương mặt nổi bật của hội diễn lại chỉ diễn ra trong một không gian không thể tẻ nhạt hơn được nữa. Chỉ có người đọc giải và người lên nhận giải , không biểu diễn , không thiết kế , không âm nhạc. Thiết nghĩ nếu đã là một mùa “ hội” thì phải để cho không khí “ hội” ấy được sôi động đến phút cuối cùng . Ông Ngọc Cường – Cục trưởng cục biểu diễn Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch một lần nữa nói:

Cái đáp án cho những chờ đợi trong suốt 5 năm qua của sân khấu cải lương ở mùa hội diễn năm nay -dường như chưa phản ánh hết sức sống và sự chuyển mình của từng đơn vị nghệ thuật. Mong rằng những mùa hội diễn sau nữa – ban tổ chức sẽ có một quy chế thật chặt chẽ, thật hợp lý để những người làm nghề không cảm thấy họ bị xem nhẹ. Đừng để hội diễn sân khấu 5 năm một lần là hội diễn “ cho có” , hãy biến nó thành một mùa hội thật sự trong lòng của mỗi người nghệ sĩ, của mỗi khán thính giả mộ điệu. Đừng để việc đánh giá thiếu thuyết phục làm rào cản cho sự đi lên của sân khấu cải lương.

Ngọc Thu