Tập sách “Khi được sống hòa bình hãy nhớ tới anh...” được phát hành đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam lại một lần nữa minh chứng cho sức sáng tạo không ngừng nghỉ, sự thăng hoa cảm xúc của các thế hệ văn nghệ sĩ thành phố cùng hướng về nguồn cội, về truyền thống hào hùng của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Nối tiếp thành công và sức lan tỏa của ấn phẩm “Trường Sa lời biển hát” (năm 2012) với các tác phẩm gắn liền với biển đảo quê hương, tập sách “Khi được sống hòa bình hãy nhớ tới anh...” lần này qui tụ các sáng tác viết về đề tài Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng, mà chủ yếu là của các tác giả từng tham gia những chuyến đi Về nguồn do Ban Tuyên giáo Thành ủy tổ chức như các chuyến đi Trường Sa, Trường Sơn, Điện Biên Phủ, Thành cổ Quảng Trị, Nghĩa trang Đường 9, Nghĩa trang Trường Sơn.

Bìa tập sách "Khi được sống hòa bình hãy nhớ tới anh..." - Ảnh: Nam Hiệp.
Nói về ý nghĩa của tập sách lần này, bà Dương Thị Liên Chi - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Thành ủy, nhấn mạnh: “Cuốn sách như một món quà mà văn nghệ sĩ thành phố kính dâng lên anh linh của những người lính đã hi sinh vì độc lập dân tộc và tri ân những chiến sĩ đang chắc tay súng gìn giữ biên cương, biển đảo Việt Nam. Hợp tuyển này còn là lời nhắc nhở chúng ta hôm nay sống sao cho xứng đáng với sự hi sinh ấy...”
Tập sách dày hơn 250 trang, qui tụ hơn 56 tác giả qua gần 100 tác phẩm văn, thơ, nhạc, họa, sân khấu đã chứa đựng biết bao tình cảm, tâm huyết của nhiều cây bút lão luyện và cả những nhiều người viết trẻ.
Tiếp tục đồng hành cùng với văn nghệ sĩ thành phố trong hợp tuyển đặc biệt này, bà Huỳnh Thị Xuân Hạnh - Giám đốc Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ chia sẻ: “Đây là một niềm hạnh phúc của NXB Văn hóa - Văn nghệ khi được thực hiện tiếp một ấn phẩm về các cán bộ, chiến sĩ. NXB đồng cảm với văn nghệ sĩ thành phố qua từng trang sách, bài thơ, hình ảnh,... cùng ôn lại truyền thống hào hùng của quân đội nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung. NXB cũng chú trọng về mặt hình thức cuốn sách, toàn bộ ấn phẩm dùng màu xanh làm chủ đạo, đó là màu xanh của bộ đội, màu xanh của quê hương, màu xanh của tấm lòng miền Nam đối với các anh hùng, liệt sĩ trong Quân đội Nhân dân cũng như những người đã hi sinh cho đất nước...”
Tất cả những ký ức, những chiến công, những hi sinh mất mát của dân tộc như được đồng thanh, đồng hiện trên mỗi trang sách, mỗi tác phẩm. Đó là những xúc cảm dâng trào của nhà thơ Thu Nguyệt khi lần đầu đến với Trường Sa:
“...Thương đêm hoa bàng vuông nở
Cho đêm đảo bớt cô đơn
Thương biển nhành san hô nở
Đáy sâu lòng biển bớt buồn...”.
Đó còn là những câu thơ thảng thốt của Trần Hữu Dũng khi về bên dòng Thạch Hãn:
“...Thuyền bè đèn sáng lung linh
Nhẹ chèo, kẻo động bóng hình các anh...”
Hay giọng thơ nghẹn ngào của Trần Mai Hường khi nhìn thấy những bông hoa Ngọc Lan ở Nghĩa trang Đường 9:
“Hương từ đất mẹ hương lên
Ngọc Lan thơm thuở chưa tên thơm về
Linh hồn liệt sĩ chở che
Trắng lung linh trắng trắng nhòe sương đêm
Bạt ngàn bia mộ chưa tên
Nghĩa trang Đường Chín đã mềm nắng trong
Từ sâu thăm thẳm mẹ mong
Bao nhiêu nỗi nhớ quay vòng ngày thơ
Còn thương hoa ngát sân chùa
Theo chân người lính hương vừa đâu đây
Giờ yên nghỉ dưới ngàn cây
Hương hoa vẫn ẩn theo mây dịu dàng
Thầm nghe ai gọi Ngọc Lan
Phải anh không - khói bỗng tràn mắt cay...”
(“Hoa Ngọc Lan ở Nghĩa trang Đường Chín” - Trần Mai Hường)
Bên cạnh mạch xúc cảm tri ân với rất nhiều cung bậc khi da diết, sâu lắng; khi dữ dội, trầm hùng qua các ca khúc như “Hành trình” của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn (thơ Lê Tú Lệ), “Khúc ru 10 đóa trinh nữ” của Nguyễn Ngọc Thiện (thơ Hồ Thi Ca), “Những chiếc gương soi” của Trương Tuyết Mai (thơ Bích Ngân) thì xuyên suốt trong các giai điệu, ca từ còn là niềm tự hào về truyền thống của bộ đội Cụ Hồ, niềm tự hào về một khí phách rất đỗi thiêng liêng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng cùng với niềm lạc quan, tin tưởng của thế hệ hôm nay vào tương lai tươi sáng của đất nước.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm tại buổi ra mắt tập sách - Ảnh: Nam Hiệp.
Nhạc sĩ trẻ Nguyễn Quang Vinh chia sẻ về khoảnh khắc thiêng liêng khi sáng tác ca khúc “Hồn thiêng đất Việt”: “Tôi được tham gia chuyến đi về nguồn “Âm vang Trường Sơn” do Ban Tuyên giáo Thành ủy tổ chức vào năm 2013, giây phút dâng hương ở Nghĩa trang Đường 9 rất thiêng liêng, cảm xúc cứ bật trào ra và tôi đã viết được hơn 50% tại chỗ khi về chỉnh sửa lại để cho ra đời ca khúc này. Bài hát này rất thiêng liêng và ý nghĩa đối với tôi và hi vọng rằng sẽ được các khán thính giả đón nhận. Tôi hi vọng rằng các bạn trẻ hãy luôn nhớ về truyền thống hào hùng của dân tộc Việt Nam ta...”
Chân dung và tinh thần xả thân vượt qua mọi hi sinh, gian khổ của của những người lính bộ đội Cụ Hồ còn hiện lên thật đẹp, thật sống động qua các bài tùy bút, bút ký, truyện ngắn đặc sắc của Huỳnh Mẫn Chi, Ngô Ngọc Ngũ Long,...; qua các bài ca cổ “Gởi người thương” của Đức Hiền, “Bên bờ Thạch Hãn” của Nguyễn Hồng Dung; kịch bản “Dưới chân Thạch Bi Sơn” của Nguyễn Thu Phương; tranh ký họa của Siu Quý, Đặng Minh Thế hay những bức ảnh nghệ thuật của Hồng Nga, An Dung, Từ Lương Vân,... Tất cả các sáng tác không chỉ thể hiện tài năng, sức sáng tạo, tâm huyết mà còn truyền đi những thông điệp sâu sắc từ trái tim người văn nghệ sĩ đến với công chúng.
Một vài ký họa thì không thể nói lên được tất cả nhưng tôi mong là những nghệ sĩ trẻ, nhất là họa sĩ trẻ thành phố cũng nên có những chuyến đi về nguồn để có nhiều tác phẩm hơn nữa và khi mình trực tiếp nhìn thấy, trực tiếp cảm nhận thì sự giáo dục về truyền thống hào hùng của dân tộc mình sẽ tốt hơn" (Họa sĩ Siu Quý)...
"Chúng tôi mong sao gợi lại hình ảnh cho những người ở nhà, không có dịp chứng kiến sẽ thấy được một phần nào những hình ảnh di tích lịch sử của đất nước ta. Mong là các nghệ sĩ trẻ sau này cũng sẽ được đi, được chứng kiến, được nuôi dưỡng tất cả những tình cảm, những điều mà mình cần phải nghiên cứu tìm hiểu thêm về lịch sử của đất nước mình" (NSNA Hồng Nga).
Có thể nói, với ấn phẩm “Khi được sống hòa bình hãy nhớ tới anh...”, tiếng lòng của giới văn nghệ sĩ thành phố, của những người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tinh thần như được cất cao, được lan tỏa, hòa chung với nhịp đập của hồn thiêng sông núi, với tinh thần bất diệt của truyền thống Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng.
“Khi lịch sử gồng mình trước những cơn bão lớn
Mọi con đường đất nước đều thẳng hướng biên cương...”
Hi vọng rằng mỗi văn nghệ sĩ, mỗi người trẻ hôm nay hãy sống sao cho thật xứng đáng với truyền thống hào hùng, vẻ vang ấy. Trong mỗi phút giây của độc lập tự do hôm nay, chúng ta hãy luôn nhắc nhớ với nhau rằng: Khi được sống hòa bình hãy nhớ tới anh...

