Ngành xuất bản - in và phát hành sách VN: 60 năm thành lập và phát triển

(VOH) - Ngày nay, ngành xuất bản đã có bước phát triển vượt bậc trên cả 3 lĩnh vực (xuất bản – in – phát hành sách). Sách và xuất bản phẩm có nội dung ngày càng phong phú và đa dạng, nhiều ấn phẩm chất lượng cao đã được phát hành rộng rãi trong và ngoài nước, góp phần nâng cao dân trí, bồi dưỡng tâm hồn, bản lĩnh Việt Nam, phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước.

Đặc biệt, góp phần tích cực vào công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho các tầng lớp nhân dân, tích cực quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam với bạn bè quốc tế. Các đơn vị xuất bản, in và phát hành đã phát huy được tính năng động, sáng tạo, nâng cao sức cạnh tranh trong sản xuất kinh doanh, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Cách đây 60 năm, ngày 10/10/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh 122/SL về việc thành lập nhà in quốc gia, đây là sự kiện đánh dấu sự ra đời của ngành xuất bản - in và phát hành sách cách mạng Việt Nam. Từ đó, ngày 10/10 hàng năm trở thành ngày truyền thống của ngành xuất bản - in và phát hành sách trong cả nước.

Trải qua 60 năm xây dựng và phát triển, từ cơ sở vật chất và nguồn nhân lực ban đầu còn thiếu thốn, đến nay, ngành xuất bản - in và phát hành sách không ngừng lớn mạnh cả về đội ngũ, cơ sở vật chất kỹ thuật và trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Toàn ngành đã phấn đấu để cung cấp đủ sách phục vụ nhu cầu của xã hội với chất lượng, nội dung và hình thức ngày càng cao, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế và văn hóa xã hội của đất nước. 60 năm qua, toàn ngành đã xuất bản được 278.000 tựa sách với 4 tỷ bản, trong đó có nhiều tác phẩm tiêu biểu và được tái bản lại nhiều lần để phục vụ bạn đọc như: Trọn bộ Hồ Chí Minh toàn tập, Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, Tuyển tập Hồ Chí Minh, Bộ tuyển tập văn học Việt Nam thế kỷ XX, bộ sách Người tốt việc tốt, Những lá thư từ tuyến đầu tổ quốc… Từ những tổ chức sơ khai ban đầu ở chiến khu Việt Bắc, hiện nay cả nước đã có 64 nhà xuất bản, gần 1.500 cơ sở in và hơn 13.700 đơn vị nhà sách, hiệu sách. Nói về thành tựu của ngành xuất bản trong thời gian qua, ông Nguyễn Kiểm - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Xuất bản VN đã cho biết: "Hoạt động xuất bản của nước ta 60 năm qua đã góp phần vào việc hình thành truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và đào tạo cán bộ, để thực hiện cuộc cách mạng giải phóng dân tộc của đất nước. Từ những ngày mà Đảng ta chưa thành lập, việc truyền bá cuốn sách “Đường Cách Mệnh” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với những lớp cán bộ đầu tiên của thanh niên cách mạng đồng chí hội năm 1927, và suốt từ ngày đó đến nay, xuất bản cùng với báo chí luôn đi tiên phong trên việc truyền bá Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đánh thức, khơi dậy lòng yêu nước và biến điều đó thành sức mạnh to lớn bằng việc đã làm cho nhiều thế hệ Việt Nam hăng hái ra đi lên đường cứu nước để giữ vững nền độc lập tự do của đất nước".

Trong giai đoạn xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước hiện nay, hoạt động xuất bản – báo chí tiếp tục giữ vai trò quan trọng, khơi dậy lòng yêu nước, bồi đắp tâm hồn, bản lĩnh của các thế hệ người Việt Nam. Hàng năm, ngành xuất bản cho ra đời từ 25.000 đến 27.000 tên sách với gần 300 triệu bản sách. Có thể nói, từ một quốc gia thiếu sách, Việt Nam đã vươn lên thành một nước có nền xuất bản độc lập, tự chủ, cung cấp đủ sách báo cho nhu cầu xã hội. Trước hết là sách giáo khoa cho các bậc học phổ thông, tiếp đó là sách về các lĩnh vực nhằm nâng cao dân trí, làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân để đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới của đất nước. Ngành xuất bản đã có nhiều thay đổi tích cực về mặt quản lý. Đặc biệt các nhà xuất bản đã chủ động hơn trong công tác xuất bản phù hợp với thông lệ quốc tế. Ông Nguyễn Thế Truật - Phó Giám đốc NXB Trẻ cho biết: "NXB Trẻ cũng là một nhà xuất bản đã nhanh chóng trong bước hội nhập WTO cũng như tôn trọng bản quyền, đây cũng là nơi mà chúng tôi tham gia mua bản quyền khá sớm, thực hiện đúng công ước với quốc tế về việc bảo vệ tôn trọng bản quyền, NXB Trẻ chúng tôi cũng đã thành công một mặt nào đó đối với những tác phẩm mua bản quyền về chuyển dịch cho người đọc trong nước mà tiêu biểu đầu tiên đó là nhà văn Sơn Nam, gần đây thì mua những nhà văn đương đại như nhà văn Thổ Ninh, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Những việc này như là một đóng góp của những người cán bộ đoàn làm công tác xuất bản, NXB Trẻ TPHCM đóng góp một phần vào văn hóa đọc của thành phố trong thời gian qua".

Xã hội ngày càng phát triển, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, ngành xuất bản - in và phát hành sách Việt Nam cũng đang đối diện trước những thách thức, khó khăn. Trong đó, đáng chú ý là vấn đề “văn hóa đọc” đang dần mai một trước sự phát triển mạnh mẽ của các loại hình giải trí từ các phương tiện nghe nhìn, các thiết bị công nghệ hiện đại. Bên cạnh đó, vấn đề bản quyền xuất bản - in và phát hành sách cũng gặp không ít khó khăn khi sách dễ dàng phổ biến rộng rãi qua mạng internet và nhiều hình thức khác, gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc in và phát hành sách.

Trong tương lai, ngành xuất bản – in và phát hành sách có nhiệm vụ to lớn trong công tác tư tưởng văn hóa của Đảng, Cách mạng và Nhà nước, đồng thời, còn có sứ mệnh mang văn hóa Việt Nam giới thiệu ra bạn bè quốc tế. Ông Nguyễn Kiểm - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Xuất bản Việt Nam cho biết thêm: "Xu thế hiện nay không thể đứng ngoài xu hướng hội nhập quốc tế, vì vậy phải nhanh chóng thích nghi với điều kiện hiện nay. Đặc biệt là phải tôn trọng sở hữu trí tuệ, nếu không tôn trọng sở hữu trí tuệ thì người viết không ham viết, đồng thời nhà xuất bản cũng không giải quyết được bài toán kinh tế của mình. Chúng ta nếu làm không tốt công tác quản lý về mặt bản quyền sở hữu trí tuệ thì chúng ta không mua được bản quyền của các nước, và nếu chúng ta không tiếp tục tạo chỗ đứng trong cộng đồng thế giới thì chúng ta sẽ bị tụt hậu. Ngày nay, tốc độ phát triển khoa học công nghệ rất cao như: sách điện tử, nếu chúng ta không có lòng tin của thế giới thông qua sự tôn trọng sở hữu trí tuệ thì sẽ không bắt kịp được tốc độ khoa học kỹ thuật, cũng như kinh tế ngày nay".

Qua 60 năm xây dựng và phát triển của ngành xuất bản – in và phát hành, Đảng ta luôn đánh giá cao vị trí, vai trò của hoạt động của ngành, coi đây là lực lượng chủ lực và tiên phong trong công tác tư tưởng, tuyên truyền lý luận của Đảng. Đặc biệt trong giai đoạn phát triển và hội nhập quốc tế hiện nay, ngành xuất bản đã thể hiện rõ vai trò quản lý Nhà nước của ngành trong việc quản lý, điều hành, chỉ đạo hoạt động xuất bản - in và phát hành phát triển đúng định hướng của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho hoạt động xuất bản – in và phát hành trong nền kinh tế thị trường, định hướng Xã hội Chủ nghĩa.