Những người thổi hồn cho nét chữ Việt

Từ ngày xưa, vào những ngày cuối tháng chạp, những ông đồ lại trải chiếu hoa ở bên đường với bút lông, mực tàu và những tờ giấy đỏ. Trong không gian lễ hội Tết cổ truyền, những người yêu Thư pháp lại nhớ đến những câu thơ của nhà thơ Vũ Đình Liên:

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu giấy đỏ
Bên phố đông người qua….

Từ thời xưa, Thư pháp bằng chữ Hán đã rất phát triển. Bằng mực tàu và bút lông, những kiểu chữ Thảo, chữ Lệ khi thì mềm mại như hoa trôi theo dòng nước, khi thì khẳng khái như cây tùng, cây bách trên non cao. Thư pháp đến độ tinh tế là khi người viết và người thưởng thức cùng đắm say ý tứ và thần thái của nét chữ trong Thư pháp. Giờ đây, chữ Latinh cũng đã được những nghệ nhân thư pháp thổi hồn thành những chữ mang đậm chất nghệ thuật. Và chính bằng nghệ thuật Thư pháp, những nét chữ Việt trở nên mềm mại, thanh tao, trông như tranh vẽ, đường nét nhẹ như cánh chim bay, ẩn chứa trong đó nhiều ý nghĩa mà khi đã hiểu được, ta càng tâm đắc

Nổi tiếng nhất trong hoạt động Thư pháp là nghệ nhân Thanh Sơn. Phòng Thư pháp của nghệ nhân nằm trên đường Bùi Viện, Q.1 luôn có những du khách nước ngoài ghé thăm và thưởng lãm. Hiện nay, vợ chồng nghệ nhân Thanh Sơn đang kết hợp Thư pháp với nghệ thuật trà đạo. Cô Ngọc Mỹ còn là Chủ nhiệm CLB Văn hóa trà đạo Việt Nam chi nhánh Tp.HCM. Cô tâm sự: “ 2 vợ chồng tôi đã bỏ ra nhiều tâm huyết để phát triển Thư pháp là vì tình yêu đối với nghệ thuật này và muốn phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Việt”.

Từ những nghệ nhân Thư pháp như Thanh Sơn, Trụ Vũ, thành phố ngày càng có nhiều người trẻ say mê nghiên cứu Thư pháp, trong đó có anh Hoa Nghiêm. Anh đã từng ra tận miền Trung để “tầm sư học đạo” nghệ thuật Thư pháp. Sau đó, Hoa Nghiêm đã tự sáng tạo một phong cách Thư pháp cho riêng mình. Chữ của Hoa Nghiêm không bay bướm như của Trụ Vũ, nhưng lại có một thần thái tĩnh lặng và mạnh mẽ. Về ý nghĩa của Thư pháp trong đời sống tinh thần, anh Hoa Nghiêm nói:

Tết cổ truyền dân tộc, công chúng yêu Thư pháp thường tặng cho bạn bè, người thân, đồng nghiệp những chữ như: Tâm, Tín, Nhẫn, Hiếu. Anh Hoa Nghiêm cho biết: “ Chữ Tâm là để tặng cho bạn bè, chữ Tín là để tặng cho đồng nghiệp, đối tác ….” Những chữ này đều rất có ý nghĩa, đặc biệt tôi rất thích chữ tâm trong câu: “tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến”. Nghĩa là dù cuộc đời có trải qua những bể dâu, chúng ta hãy cố gắng giữ lấy cái tâm trong sáng. Nói Thư pháp đã hướng con người đến Chân - Thiện - Mỹ là vậy. Nghệ nhân Thư pháp Pháp Ân nói rằng:

Quả đúng lắm! Thư pháp đẹp ở cái tâm chứ không hoàn toàn nằm ở kỹ thuật. Thư pháp chú trọng chữ tâm, giúp con người trở về với cái tâm thư thái. Người yêu Thư pháp vì thế mà trở nên vững chãi hơn, bình an và bản lĩnh hơn trước những sóng gió cuộc đời. Trong số những người yêu Thư pháp phải kể đến đạo diễn Lê Cung Bắc. Ngôi nhà của đạo diễn Lê Cung Bắc được ông đặt tên là Tĩnh Tâm cốc. Nơi đây, những bức Thư pháp được treo ở những vị trí trang trọng, giữa không gian mang đậm phong cách Á Đông, mà như ông nói, là để giúp mình tĩnh tâm hơn. Trong ngôi nhà ấm cúng của đạo diễn Lê Cung Bắc, ông đã chia sẻ vẻ đẹp của Thư pháp:

Không chỉ có những bậc cao niên, hay những người văn nghệ sỹ mới yêu Thư pháp. Giờ đây, có rất nhiều bạn trẻ cảm thụ được Thư pháp và dùng thư pháp làm quà tặng vào những dịp lễ, Tết, sinh nhật. Nói về lý do yêu thích Thư pháp, anh Lưu Đình Long, sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn cho biết:

Chính vì chú trọng đến vẻ đẹp tâm hồn, nên ngày càng có nhiều người đến với Thư pháp, trong đó có nhiều bạn trẻ. Nhà văn hóa Thanh niên đã 2 lần tổ chức Phố ông Đồ vào những ngày cuối năm. Đây là nơi để các bạn trẻ hóa thân thành những ông Đồ viết Thư pháp chúc xuân. Chúng tôi đến Nhà Văn hóa Thanh niên trong những ngày Tết cổ truyền, nơi đây không khí của lễ hội thật đậm nét, bởi Phố ông đồ tràn ngập những bức Thư pháp tao nhã và có rất đông người đến thưởng lãm, xin chữ. Trong đó, phần lớn là sinh viên. Ngày xuân, thăm thú các lễ hội, ngắm nhìn như thôi miên những bức Thư pháp đẹp và tinh tế, chúng tôi hiểu nghệ thuật Thư pháp đã làm thăng hoa nét đặc sắc của văn hóa lễ hội. Và hẳn nhiên nghệ thuật Thư pháp đang lôi cuốn không ít người. Nhiều bạn trẻ sau khi ra trường, có công việc ổn định, vẫn tiếp tục viết Thư pháp trong những lúc rảnh rang. Ở Tp HCM, t hật thú vị mỗi khi hoa mai đơm nụ, những bạn trẻ yêu Thư pháp lại mặc chiếc áo dài truyền thống, đầu đội khăn đóng, trải chiếc chiếu hoa và với những bút lông, mực tàu, họ biểu diễn nghệ thuật viết Thư pháp. Một trong số đó là anh Phạm Viết Tần, bắt đầu viết Thư pháp từ thời còn ngồi trên giảng đường Đại học. Từ những bức Thư pháp đầu tiên tặng bạn bè và nhận được nhiều lời khen, anh đã miệt mài khổ luyện nét bút lông của mình. Đây là lần thứ 3 tham gia Phố ông đồ của Nhà văn hóa Thanh niên, anh Phạm Viết Tần vui vẻ nói:

Trong ngày đầu xuân, giữa không gian đầy sắc vàng của hoa mai, sắc xanh của đòn bánh tét, bánh chưng không thể thiếu sắc đỏ của những câu đối Tết, những bức Thư pháp chúc xuân cho một năm sung túc, như ý. Trên tay cầm bức Thư pháp, lòng tôi bồi hồi khi nghĩ đến hình ảnh một ngày mai giàu đẹp của quê nhà và đất nước. Và tôi tin rằng, trong sự cất cánh của nền kinh tế, đất nước ta mãi mãi gìn giữ được văn hóa lễ hội của dân tộc, trong đó có nét tinh hoa nghệ thuật Thư pháp, chính nhờ vào những đôi tay tài hoa đã thổi hồn cho chữ Việt. /.

Thanh Hùng