Sách Việt xuất ngoại

Ngay sau Tết nguyên đán, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ký hợp đồng với NXB Nanmee Books của Thái Lan cho phép chuyển ngữ sang tiếng Thái tác phẩm Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, dự kiến ra mắt độc giả trong năm nay. Sau đó là NXB Dasan Books của Hàn Quốc và Hannacroix Creek Books của Mỹ. Còn tác phẩm "Cô gái đến từ hôm qua" thì được đề nghị đưa vào giáo trình giảng dạy tiếng Việt tại đại học Moscow của Nga. Không phải là lần đầu tiên sách của Nguyễn Nhật Ánh được xuất bản ở nước ngòai mà trước đó "Mắt biếc" đã được NXB Terrainc - Nhật Bản phát hành.

“Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần vừa được NXB Trẻ chuyển ngữ sang tiếng Anh và phát hành ra nước ngoài như một bước thử nghiệm cho việc đưa văn học Việt nam đến với bạn đọc thế giới. Trong khi đó, "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư đã dịch ra Tiếng Hàn và sắp tới có thể là tiếng Anh.

Vui không? Vui chứ, đó là câu trả lời chung của những nhà văn khi tác phẩm của mình có cơ hội xuất ngoại, cả những người không phải là giới trong nghề cũng thấy tự hào lây. Từ trước đến giờ sách văn học dịch từ tiếng nước ngoài vẫn chiếm thế thượng phong nhưng thử tưởng tượng mà xem, sách của các nhà văn Việt Nam nằm trên các kệ sách ở nước ngoài và được độc giả chọn mua thì còn gì mừng hơn. Nguyễn Thị Bích Ngọc hiện đang làm việc ở ĐH Quốc Gia nói:



Tín hiệu vui là như vậy nhưng con đường đưa sách việt xuất ngoại cũng lắm chông gai. Sau một thời gian rất dài chuẩn bị, NXB Trẻ mới bắt đầu “tập bơi” bằng tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần. Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu, Trưởng phòng Truyền thông, phụ trách truyền thông và khai thác sách nội địa của NXB Trẻ cho biết:



Nỗi lo thiếu người chuyển ngữ có đủ khả năng chuyển tải được nội dung tác phẩm không chỉ rơi vào các NXB trong nước, mà chính các tác giả khi muốn tiếp thị mình cũng gặp khó khăn không kém. Ví như Nguyễn Nhật Ánh là một người có kinh nghiệm đầy mình khi đưa sách Việt xuất ngoại bởi những quyển sách của anh được các dịch giả nước ngoài chọn rồi làm cầu nối cũng có mà chủ động liên hệ cũng có. Phải sau nhiều lần gọi mới liên lạc được với anh, hỏi chuyện sách xuất bản tới đâu rồi, anh lắc đầu cho biết, chưa có gì mới, vẫn đang chuyển ngữ. Hiện giờ chưa thể nói trước được điều gì và cũng không thể biết bạn đọc nước ngoài sẽ đón nhận đứa con tinh thần của mình ra sao nhưng nói chung có quá nhiều khó khăn khi tự mình phải tiếp thị mình.

Tìm dịch giả tin cậy đã khó, tiền trả dịch giả lại không rẻ - nếu không bán được cho đối tác nào kể như mất trắng. Phần lớn sách từng in và phát hành ở nước ngoài thường trông chờ vào các quỹ tài trợ văn hóa hoặc là do các tổ chức phi chính phủ đài thọ kinh phí. Còn đầu tư tài chính cho việc bán sách ra nước ngoài thuần túy vì mục đích kinh doanh thì các NXB trong nước vẫn còn “rụt rè” vì đây là con đường thật sự chông gai. Giáo sư Mai Quốc Liêm, Giám đốc trung tâm nghiên cứu quốc học - Hội nhà văn Việt nam cho rằng:


Bên cạnh đó, nhiều nhà văn còn bận mưu sinh nên cũng phó mặc cho nhà xuất bản tự lo liệu. Nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần cho hay, anh cũng không biết tác phẩm của mình được độc giả nước ngoài đón nhận ra sao vì gần như kênh thông tin phản hồi rất ít. Khi nào NXB Trẻ cần tiếp thị, giới thiệu, giao lưu về tác phẩm thì gọi không thì thôi. Quyển sách từng nhận được giải thưởng Peter Pen tại Thụy Điển và cũng đã được dịch ra tiếng Thụy Điển nhưng có cảm giác sự quan tâm của độc giả nước ngoài chỉ là một gợn sóng nhỏ trên mặt hồ mênh mông.



Như ý kiến của giáo sư Mai Quốc Liêm, để sách Việt nằm được trên giá sách nước ngoài cần nhiều yếu tố. Trong đó quan trọng là một tổ chức, hội, đoàn làm cầu nối, liên lạc, tiếp thị cũng như trao đổi tất cả những vấn đề có liên quan đến dịch, sách, bản quyền, xuất bản. Hội đoàn này phải được nhà nước rót kinh phí bởi việc giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài không chỉ là chuyện của những người yêu văn chương. Đó là một trong những cách thức quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài, một nỗ lực gây cảm tình để nhận được sự chia sẻ và ủng hộ của bạn bè bên ngoài./.