Sức sống mãnh liệt từ phim tài liệu về biển đảo

Bộ phim “Đầu sóng ngọn gió” của đạo diễn NSND Nguyễn Ngọc Quỳnh ra đời vào năm 1967 được coi như một trong những bộ phim tài liệu kinh điển. Bộ phim ca ngợi tinh thần quả cảm của những ngư dân ở nơi đầu sóng ngọn gió, gian nan, hiểm nguy nhưng vẫn kiên cường bám biển. Dù giặc Mỹ có mưu đồ xâm lược thì chính những ngư dân ấy lại là người chiến sỹ nắm chắc tay chèo để giữ đảo thân yêu. Bộ phim này từng đoạt Huy chương Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Mátxcơva năm 1967, và đoạt giải Bông sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ I - năm 1970.

Nối tiếp truyền thống của lớp thế hệ đàn anh đàn chị, nhiều đạo diễn đã cầm chắc máy quay xông pha ra biển khơi để ghi lại cuộc sống, phong tục và trên hết là khẳng định chủ quyền biển đảo VN. Có thể kể đến như “Trường Sa tháng 4/1988” của NSND Lê Mạnh Thích, “Đảo Lý Sơn” của Công Thành Đức, “Hải đội Hoàng Sa - Bắc Hải” của Cao Bằng…

Bộ phim “Biển của người Việt” biên kịch - đạo diễn Đào Thanh Tùng sản xuất năm 2012 đã đưa ra nhiều minh chứng chứng minh Hoàng Sa và Trường Sa là của VN. Một số tài liệu của Trung Quốc như Đại Nam nhất thống toàn đồ triều Minh, Bản đồ dầu khí năm 1979 của Trung Quốc, Bản đồ Bưu chính Trung Hoa cũng được chỉ rõ trong phim nhằm cho thấy chủ quyền toàn diện và lâu đời của nước ta đối với 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thân yêu.

Đạo diễn Đào Thanh Tùng chia sẻ: "Người Việt Nam lớn lên từ biển, sống nhờ biển, vì vậy một ai đó bỗng nói biển là của họ thì chắc chắn chúng ta rất phẫn nộ, như là động chạm đến máu thịt của mình. Thế kỷ 15 trong Đại Việt sử ký toàn thư ghi rằng: kẻ nào làm mất đi một tấc đất của cha ông thì kẻ đó có tội với lịch sử.

Khẳng định chủ quyền biển đảo, khẳng định toàn vẹn lãnh thổ không chỉ trên đất liền mà còn ngoài khơi xa, điều đó dân tộc ta đã trãi qua nhiều cuộc chiến để có được. Có mất mát, có hy sinh và có những giọt nước mắt cho những người anh hùng chiến đấu ngoài sa trường, hay có khi chỉ bình dị và mộc mạc như người dân chài biển, họ bám biển muôn đời vì đó cũng là "quê hương".

Bộ phim tài liệu “Hoàng Sa - nỗi đau mất mát” của Andre Mandras Hồ Cương Quyết - một người Pháp yêu mến đất nước con người Việt Nam - vừa được trình chiếu với khán giả VN trong thời gian gần đây đã gây xúc động mạnh mẽ với người xem. “Hoàng Sa trời nước mênh mông- Người đi thì có mà không thấy về” – câu hát cứ ám ảnh lấy cuộc sống của ngư dân tại Hoàng Sa. Hình ảnh những ngôi mộ gió, hình ảnh nhào nặn hình nhân thế mạng bằng đất sét khi đặt vào đó những vật tượng trưng cho nội tạng, linh hồn rồi đưa vào mộ làm người xem không thể cầm được nước mắt. Xót thương cho một kiếp người, xót thương khi biển đã cho ta cuộc sống để rồi khi chết đi lại trở thành bọt biển trùng khơi.

Andre Mandras Hồ Cương Quyết cho biết: "Mục đích của phim này chỉ đơn giản tôi muốn trao lời cho những người ngư dân, những quả phụ nói về vấn đề của mình, nói trực tiếp trước ống kính camera và chịu trách nhiệm về lời nói của mình".

Các bộ phim tài liệu về biển đảo có một sức mạnh to lớn khi đưa ra những hình ảnh chân thực nhất về cuộc sống, con người tại vùng biển quê hương. Bà Phạm Thị Tuyết - Giám đốc Hãng phim tài liệu khoa học TW - đơn vị đi đầu trong việc làm phim tài liệu về biển đảo nhận xét: "Mảng phim tài liệu về đề tài người lính biển đảo, chiến tranh - hậu chiến tranh là đề tài xuyên suốt, hấp dẫn với các nghệ sỹ khi thể hiện đề tài này. Những người làm phim tài liệu giống như người chiến sỹ văn hóa, người chiến sỹ cầm súng còn người nghệ sỹ cầm máy quay. Thông qua những bộ phim này chúng ta khẳng định chủ quyền tại biển Đông, sự hy sinh của người lính đang ngày đêm canh giữ vùng biển và vùng đất của chúng ta".

Có thể nói, qua các bộ phim này, người xem đi ngược dòng lịch sử để quan sát, để sống lại những hồi ức đẹp đẽ, bi tráng về ngư dân từ bao đời nay.

“Đảo Lý Sơn” là bộ phim về hòn đảo nơi đầu sóng ngọn gió của Nam Trung Bộ - Ảnh: VOV.

Hải trình biển Đông vẫn luôn là những chuyến đi đầy bão táp với bao hiễm nguy luôn rình rập, vậy mà không một ai tại Hoàng Sa, Trường Sa lại có ý định bỏ nghề đi biển, vì đơn giản đó chính là cuộc sống của họ, giữ nghề truyền thống và biển của cha ông. Hình ảnh về buổi “Khao lề thế lính Hoàng Sa” diễn ra vào tháng 2 hàng năm vẫn được giữ nguyên đến tận bây giờ như một phong tục lâu đời. Và cũng cách đây hàng trăm năm, lớp người "chinh phu" đã đặt bước chân đầu tiên lên Cù lao Ré nay là đảo Lý Sơn để thu phục vùng biển nơi đây, đồng thời lập làng để tạo dựng cuộc sống nhằm canh phòng giặc biển. Phạm Quang Ảnh - người được cho là một trong những chinh phu đầu tiên được chiếu chỉ vua Gia Long khai phá Cù lao Ré, nay đền thờ của ông đặt tại Đảo Lý Sơn, con cháu ông hiện đang sinh sống trên đảo vẫn giữ rất nhiều tư liệu quý về lịch sử.

Đạo diễn Công Thành Đức - người ghi dấu ấn mạnh mẽ qua bộ phim “Đảo Lý Sơn” xúc động: "Qua bộ phim chúng tôi cố gắng thể hiện tình cảm của nhân dân cả nước đối với nhân dân Lý Sơn, cuộc sống của bà con Lý Sơn vẫn còn rất khó khăn gian khổ nhưng vẫn ngày đêm bám biển. Mặc dù thời gian trôi qua rất lâu, nhưng những dấu ấn của người lính Hoàng Sa năm xưa vẫn còn in đậm trên đảo Lý Sơn. Những ngôi mộ gió, nhà thờ của các dòng họ, đền âm linh tự…tất cả nói lên tình cảm rất quan tâm đến các người lính ở đảo".

Xem phim tư liệu để hiểu về biển đảo Tổ Quốc, hiểu để thêm yêu và trân trọng những ngư dân ngày đêm bám biển. Và cho dù có bị kẻ thù kích động, quấy nhiễu, tịch thu thuyền và phương tiện đánh bắt, bắt giam, đánh đập, thì họ vẫn quyết tâm ra khơi. Đối với những con người gắn bó với biển đảo lâu đời thì tình yêu với biển cả, yêu muối mặn, yêu cát trắng đã như thấm vào tim, vào máu họ. Và có những điều không nói ra nhưng ai cũng hiểu: muôn đời biển đảo là “đất”, là quê hương, là cội nguồn dân tộc và là một phần của Tổ Quốc không thể tách rời. Chính vì thế giữ biển đảo luôn là một điều hiển nhiên trong tim mỗi người ngư dân nói riêng và mỗi con người Việt Nam nói chung. Xin mượn lời kết của bộ phim “Đầu sóng ngọn gió” để gửi lời chúc đến các ngư dân: