Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO vinh danh

Khu di tích lịch sử Đền Hùng nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, Việt Trì, Phú Thọ.ảnh: tổng cục DLVN

Có thể nói, với mỗi người dân Việt Nam, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một niềm tin thiêng liêng, là sức mạnh gắn kết cộng đồng, là điểm tựa tinh thần để dân tộc ta vượt qua mọi khó khăn, thách thức của lịch sử để tồn tài và phát triển. Từ việc hiểu sâu sắc những giá trị này của tín ngưỡng Hùng Vương, người dân mới có ý thức bảo tồn và phát huy, bày tỏ niềm tự hào khi tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của dân tộc Việt Nam lan tỏa giá trị nhân văn ra cả thế giới. Xunh quanh sự kiện này, phóng viên Đài TNND TP.HCM đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Cao Phong, Tổng thư ký ủy ban quốc gia Unesco Việt Nam:

Thưa ông, việc Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được vinh danh có ý nghĩa như thế nào đối với nước ta?

Ông Phạm Cao Phong, Tổng thư ký UB quốc gia Unesco Việt Nam. (ảnh: VOV)

Chúng tôi tham dự kỳ họp thứ 7 của ủy ban liên chính phủ về Công ước bảo vệ văn hóa phi vật thể (gọi tắt là Công ước 2003) thì hết sức xúc động khi cuộc họp này chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là sự thừa nhận về tính bản sắc văn hóa và tính thống nhất trong đa dạng văn hóa của các dân tộc ở VN. Đây đồng thời là sự vinh danh đối với văn hóa phi vật thể thờ cúng Hùng Vương từ ngàn đời nay của nhân dân VN, là sức mạnh gắn kết, đoàn kết cộng đồng để chúng ta gắn bó, đoàn kết dân tộc, cùng nhau xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN của nước ta.

Sau Không gian cồng chiêng Tây Nguyên, Nhã nhạc cung đình Huế, Ca trù, Quan họ, Hội Gióng, Hát Xoan, bây giờ với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đây là di sản đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam được vinh danh ở loại hình tín ngưỡng, đồng thời cũng là lần đầu tiên UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Tổ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, theo ông lí do vì sao?

Thực ra, quyết định của UNESCO công nhận của chúng ta trên 5 tiêu chí. Thứ nhất, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương bao gồm các nghi lễ sản vật, cung tiến, hành hương về nguồn và một loạt các hoạt động khác được tổ chức trong quy mô 100 làng ở Phú Thọ và các địa phương khác trong cả nước, thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tổ tiên, từ đó nâng lên lòng tự hào dân tộc và gắn kết cộng đồng. Thứ hai, việc ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ góp phần vào việc công nhận tầm quan trọng của nghi lễ thờ cúng tổ tiên ở nhiều nước khác, qua đó khuyến khích cộng đồng thừa nhận sự tương đồng, tạo điều kiện cho sự thúc đẩy sự tôn trọng đa dạng văn hóa. Thứ ba, một loạt các biện pháp bảo vệ bao gồm cả nghiên cứu, giáo dục, quảng bá nâng cao nhận thức được hỗ trợ bỡi ngân sách nhà nước và địa phương nhằm đảo bảo tính phát triển bền vững của tín ngưỡng. Các biện pháp này đẩm bảo tính thiêng liêng của nghi lễ và những quy định chặt chẽ trong việc thờ cúng. Thứ tư, đại diện của các đoàn xã, huyện và các thành viên ban quản lý lễ hội đã tham gia tích cực vào việc chuẩn bị hồ sơ, bày tỏ sự ủng hộ tự nguyện việc đề cử. Và cuối cùng, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ đã nằm trong danh mục kiểm kê khoa học của Viện Văn hóa nghệ thuật VN (thuộc Bộ VH,TT&DL) từ năm 2010 và trên cơ sở tham khảo ý kiến cộng đồng 13 huyện ở Phú Thọ. Như vậy, UNESCO đã thừa nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại dựa trên 5 tiêu chí này, hồ sơ của chúng ta đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đó.