Bài 3: Bản lĩnh thành phố anh hùng

(VOH) - Đại hội lần thứ VI Đảng Cộng Sản Việt Nam (năm 1986) đánh dấu cột mốc quan trọng trong xây dựng và phát triển đất nước. Với tư duy đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, dứt khoát xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp, cho phép đa dạng các thành phần kinh tế đã thổi vào đời sống xã hội bấy giờ luồng gió mới, tạo tiền đề cho sự phát triển đi lên của dân tộc.

Sau gần 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, TP.HCM đã đạt nhiều thành tựu to lớn trên mọi lĩnh vực (Ảnh: dddn)

Tiên phong đổi mới

“Đổi mới để tiến lên”, tư tưởng đổi mới của cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh đã thôi thúc các thế hệ lãnh đạo của TP.HCM phải có những đột phá để phát triển thành phố. Nhìn lại chặng đường 30 năm sau đổi mới, ông Nguyễn Thành Tài – Nguyên Phó Chủ tịch thường trực UBND TP cho rằng, bản thân TP.HCM đã thấy trước những lực cản của cơ chế bao cấp và để tháo gỡ, đã có lúc TP phải “xé rào”. Đổi mới là cấp thiết, là tất yếu để vực dậy thành phố nghèo nàn, lạc hậu sau 10 năm trì trệ. “Không gì khác, mà chính thực tiễn cuộc sống yêu cầu TP cần phải đổi mới”. Ông Tài nhấn mạnh. 

Một chính sách đáng chú ý trong tiến trình đổi mới là thực hiện xã hội hóa để phát triển kinh tế. Thời bấy giờ, chỉ duy nhất TP.HCM lập quỹ đầu tư và huy động nguồn vốn nhanh chóng trong xã hội. Từ đó, bệnh viện, trường học, công trình giao thông ra đời đáp ứng nhu cầu không nhỏ cho xã hội. 

Bên cạnh đó, điểm nhấn trong việc thực hiện đổi mới là thực hiện cải cách thủ tục để kêu gọi đầu tư nước ngoài. Sự ra đời của Khu chế xuất Tân Thuận (năm 1991) giữa những ngổn ngang của cơ chế cũ đã chứng minh chính sách thoáng của TP mở đường cho doanh nghiệp nước ngoài vào đầu tư. Ông Nguyễn Chơn Trung – nguyên Trưởng ban quản lý các khu chế xuất – khu công nghiệp TP không thể nào quên những khó khăn trong thực hiện thủ tục đầu tư còn nhiêu khê. Ban quản lý khi đó đã mạnh dạn đề nghị Chính phủ và thành phố được thực hiện cơ chế “một cửa, tại chỗ” để có thể rút đến mức ngắn nhất thời gian cấp phép.

Chính cơ chế “một cửa, tại chỗ” đã nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc, tạo niềm tin lớn trong doanh nghiệp. “Lúc đó hạ tầng cơ sở mình chưa có gì, điều kiện chỉ có đất đai, chính sách chưa hoàn chỉnh nhưng nhờ cơ chế “một cửa, tại chỗ” mà thu hút được nhà đầu tư. Với cơ chế “một cửa, tại chỗ”, họ có vướng mắc gì, chúng tôi giải quyết nhanh chóng trong quyền hạn được ủy quyền và nhà đầu tư rất thích điều đó”. Ông Trung nhớ lại. 

Trong 24 năm hình thành và phát triển, hơn 4.000 ha đất nông nghiệp bạc màu tại Bình Chánh, Nhà Bè, Thủ Đức, Củ Chi… lần lượt được xây dựng thành 18 khu chế xuất, khu công nghiệp với 1.037 nhà máy, xí nghiệp với tổng vốn đầu tư lên đến hơn 5.000 tỷ USD, thu hút trên 270.000 lao động. Bộ mặt của những địa phương năm nào chỉ thấy bùn lầy, giờ đã thay da đổi thịt, đời sống người dân ngày một khấm khá hơn.

Cánh cửa đổi mới đã tạo thuận lợi cho nhiều thành phần kinh tế phát triển. Bà Nguyễn Thị Nghĩa – Nguyên Chủ tịch HĐQT Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại thành phố (Saigon Co.op) cho biết, những năm đầu sau đổi mới, hệ thống hợp tác xã nằm trên bờ vực tan rã. Trong tình cảnh đó, bà mạnh dạn đề nghị với thành phố cho phép thành lập Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại thành phố và nhận được sự đồng thuận cao. Không những vậy, thành phố còn hỗ trợ cho Liên hiệp được vay vốn ngân hàng để kinh doanh, xin phép Trung ương cho phép hoạt động trên lĩnh vực xuất nhập khẩu. Đây chính là dấu mốc quan trọng cho chặng đường kinh doanh về sau của Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP.

Saigon Co.op là một trong những đơn vị tiên phong thực hiện cơ chế đổi mới (Ảnh: thitruongtaichinh.vn)

Sau một thời gian vừa làm, vừa học, Saigon Co.op đã có chỗ đứng trên thị trường. Và mốc son đáng nhớ nhất chính là sự ra đời của siêu thị đầu tiên trên đường Cống Quỳnh với nguồn vốn khiêm tốn trên 3 tỷ đồng Bà Nguyễn Thị Nghĩa nhắc lại: “Thời kỳ chuyển đổi từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường, Saigon Co.op là một trong những đơn vị tiên phong thực hiện cơ chế đổi mới, góp phần thực hiện đường lối đổi mới của Đảng đề ra lúc đó qua hoạt động của mình và tạo ra một số kết quả”.

Tìm kiếm các giải pháp, phương thức để huy động nguồn vốn bảo đảm cho kinh tế luôn tăng trưởng là quan điểm phát triển nhất quán của TP trong những năm đổi mới. Chính những nỗ lực không ngừng trong chặng đường đi tiên phong mà TP đã gặt hái nhiều thành tựu to lớn trên lĩnh vực kinh tế, đóng góp trên 30% tổng thu ngân sách và luôn giữ mức tăng trưởng cao suốt trong nhiều năm liền.

Luôn học hỏi, bám sát thực tiễn cuộc sống

Năm 2014, GDP của thành phố chiếm hơn 20% cả nước, thu ngân sách và kim ngạch xuất khẩu chiếm 30% cả nước; thu nhập bình quân đầu người đạt 5.131 USD/người, dự kiến đến cuối năm 2015 đạt 5.826 USD/người.

Không bằng lòng, thỏa mãn trước những thành quả đạt được, TP đang tiếp tục mục tiêu vươn lên tầm khu vực. Ông Nguyễn Thành Tài – Nguyên Phó Chủ tịch thường trực UBND TP, cho rằng: “Một thành tựu trong tư duy, nhận thức của chúng ta, của Đảng bộ TP.HCM lúc đó là phải đổi mới. Cuộc sống luôn luôn thay đổi, vận hành và luôn đào thải cái cũ. Chúng ta không được thỏa mãn, chúng ta không được cho rằng mình là giỏi hết mà phải luôn luôn học để đủ sức đổi mới. Học trong sách vở, học trong kinh nghiệm của các nước, đặc biệt là học từ trong tổng kết thực tiễn của bản thân TP.HCM. Đó là giá trị bản lĩnh rút ra từ thực tiễn và trở thành một thành tựu”.

40 mùa hoa đã đi qua trên thành phố mang tên Bác kính yêu. Chặng đường 40 năm, đặc biệt là giai đoạn 30 năm đổi mới chính là thành quả của tư duy dám nghĩ, dám làm, của sự sáng tạo, dám xông pha vào những chỗ khó, việc khó để tìm ra chiến lược phát triển phù hợp. Tư duy tiên phong đã nói lên bản lĩnh của một thành phố anh hùng - cả trong chiến đấu lẫn trong quá trình xây dựng, phát triển. Bản lĩnh ấy đã tạo nên những công trình nối dài Bắc - Nam, tạo nên hình vóc một đô thị hiện đại, văn minh với chất lượng sống ngày càng được nâng cao, tạo tiền đề cho TP.HCM phát triển bền vững ở thế kỷ 21.