Tin tứcBài 1: Sau hai năm thực hiện điều trị ma túy tại cộng đồng: Hiệu quả đến đâu ?
Có thể thấy việc thực hiện thí điểm điều trị cai nghiện bằng thuốc thay thế Methadone đã đạt kết quả rất khả quan. Tuy nhiên, vấn đề tội phạm về ma túy cũng như các đối tượng sử dụng ma túy trên địa bàn ngày càng phức tạp và khó quản lý. Do đó, cần sớm tổ chức những cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện tại cộng đồng theo hướng mở và thân thiện hơn. Trong đó, chú trọng triển khai các biện pháp về y tế, tâm lý, xã hội... thay cho các biện pháp nặng về tính hành chính, giáo dục như hiện nay. Phóng viên Đài TNND TPHCM đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Chung Á, thành viên Tổ chuyên gia của Chủ tịch Ủy ban quốc gia Phòng, chống AIDS.
* Thưa ông, TPHCM đã thực hiện đề án Thí điểm điều trị lệ thuộc ma túy tại cộng đồng, ông đánh giá như thế nào về tính hiệu quả sau gần 2 năm thực hiện ?
PGS.TS Chung Á: Theo kinh nghiệm quốc tế cũng như tại Việt Nam, tỉ lệ tái nghiện thường là cao. Với 100 người nghiện dù đã cắt cơn thì sau một thời gian lại tái nghiện, tỉ lệ này khoảng 96-97%. Vì vậy Chính phủ thay đổi phương thức trong đó có hình thức tại cộng đồng. Tuy nhiên hình thức dựa vào cộng đồng cũng gặp khó khăn. Bởi vì vấn đề không chỉ cắt cơn mà sau cắt cơn thì như thế nào, đòi hỏi nhiều biện pháp tổng hợp, tức là bên cạnh điều trị về mặt y tế, vấn đề nội lực bản thân và gia đình phải hỗ trợ họ điều trị nghiện. Thế giới đang bất lực về bài thuốc cai nghiện nên liệu pháp Methadone là một trong những liệu pháp trước mắt, tuy nhiên chỉ sử dụng được cho đối tượng nghiện thuốc phiện hay Opiate thôi, chứ ma túy mới, ma túy tổng hợp thì Methadone không làm được. Hiện nay có những người tuy đã dùng Methadone nhưng sau đó quay lại dùng heroine. Không thể nói 100% những người sử dụng Methadone đều bỏ tuyệt đối ma túy hoặc heroin.
* Việc điều trị lệ thuộc ma túy tại cộng đồng cho thấy còn nhiều khó khăn. Trong điều kiện hiện nay thì cũng không thể tổ chức các điểm uống Methadone nhiều vì lãng phí nguồn lực. Vậy kinh nghiệm của các nước trên thế giới ra sao và có thể áp dụng với VN như thế nào ?
PGS.TS Chung Á: Quan điểm của Chính phủ về điều trị Methadone là kiên quyết đạt được 80.000 người điều trị vào năm 2015. Hiện nay còn hơn 1 năm nữa nhưng chưa được 40% trong 80.000 người. Một nguyên nhân quan trọng là ban đầu chúng ta vẫn dựa vào những cơ sở y tế, trung tâm quy mô từ 200 người trở lên. Điều này cần thiết nhưng về lâu dài phải làm sao người nghiện ma túy ở dạng Opiate có thể tiếp cận được dịch vụ. Chúng ta phải huy động những người trong nhóm hoặc những bạn đồng đẳng có thể tham gia hỗ trợ, cấp phát thuốc tận nơi dân cư sinh sống.
* Thực tế có đến 70% các vụ trộm cắp, giết người, cướp của đều liên quan đến ma túy. Vậy để kéo giảm tình trạng này các cơ quan hữu quan đã có giải pháp gì để giải quyết tình trạng này, thưa ông ?
PGS.TS Chung Á: Đây là một chương trình mà Chính phủ hết sức quan tâm, vừa rồi Chính phủ đã ban hành một quyết định đổi mới toàn bộ công tác điều trị nghiện đối với người sử dụng ma túy mà chủ yếu là cho người sử dụng heroin và Opiate. Đổi mới so với trước là các Trung tâm cai nghiện phải cởi mở hơn, thân thiện hơn và hiệu quả hơn. Ngoài ra nó cũng sẽ tiến hành các biện pháp đổi mới so với trước đây là đưa người nghiện vào các trung tâm cai nghiện bắt buộc.
Trước đây khi công an phát hiện có người sử dụng ma túy thì địa phương đưa vào trung tâm cai nghiện. Nay luật đã thay đổi kể từ ngày 01/01/2014, những người bị nghiện ma túy mà có những hành vi vi phạm pháp luật, gây nên những vấn đề về trật tự an toàn xã hội và phát triển xã hội thì sẽ đưa ra Tòa án cấp huyện xét xử và kết luận của Tòa án để đưa vào trung tâm cai nghiện bắt buộc. Thêm nữa là giải pháp tình thế là điều trị Methadone. Quyết tâm của Chính phủ là làm sao đến năm 2015 phải đạt được 80.000 người, tức là khoảng 40% những người nghiện phải được điều trị Methadone. Nếu họ tuân thủ thì chắc chắn nhiều vấn đề sẽ tốt. Vấn đề tội phạm giảm rất nhanh nhưng chúng ta đang còn bế tắc là đối tượng sử dụng ma túy đá, ma túy tổng hợp. Hiện nay Chính phủ đã giao cho Bộ Y tế, một số Bộ có liên quan giải quyết bài toán đang còn khó khăn này.
* Cảm ơn ông!
** Opiate là thuật ngữ chung để chỉ: Các loại Ancaloit cây thuốc phiện, Codeine, Morphine,… ; Các chất ma túy bán tổng hợp từ cây thuốc phiện: Diacetylmorphine (Heroine) Hydromorphine – Oxycodon,…; Các loại ma túy tổng hợp: Methadone, LAAM, Buprenorphine,…