Giải pháp giúp doanh nghiệp đẩy mạnh xuất nhập khẩu

Theo công bố về kết quả đo thời gian giải phóng hàng của Tổng cục Hải quan năm 2013, thời gian từ khi đăng kí tờ khai đến khi cơ quan Hải quan ra quyết định thông quan giải phóng hàng chỉ chiếm khoảng 28% tổng số thời gian (tức 115 giờ), kể từ khi hàng đến cảng hoặc cửa khẩu, đến khi hàng có quyết định thông quan rời khỏi khu vực giám sát hải quan. 72% thời gian còn lại là của các cơ quan, tổ chức khác có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Ngoài việc kiểm tra thực tế lô hàng theo quy trình, nghiệp vụ của Hải quan để bảo đảm hàng không thuộc danh mục hàng cấm, thì một số lô hàng còn đòi hỏi các bộ ngành chuyên môn kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch thường xuyên. Chẳng hạn như đối với các sản phẩm thực phẩm chức năng, cứ mỗi 6 tháng doanh nghiệp lại phải đem sản phẩm đi phân tích, điều này làm phát sinh một khoảng chi phí lớn cho doanh nghiệp. Chính vì vậy các doanh nghiệp kiến nghị nên đơn giản hơn các thủ tục điều tra, phân tích. Liên quan đến vấn đề này bà Nguyễn Hằng Phương, Phó trưởng Phòng cấp phép, Cục An toàn Thực phẩm, Bộ Y tế cho rằng: "Giấy công bố hàng thực phẩm có giá trị thời hạn 3 năm hoặc 5 năm, mục đích để xem hàng đó có đạt như mới nhập về hay không. Tuy nhiên, nếu như được cấp 5 năm thì tầng suất kiểm tra sẽ là 1 năm 1 lần, nếu 3 năm thì 6 tháng 1 lần".  

Bên cạnh đó, các bộ ngành chuyên môn còn ban hành các quy định về yêu cầu, điều kiện của hàng hóa xuất nhập khẩu riêng và hải quan là bên thực hiện các yêu cầu, điều kiện này trước khi cho phép thông quan... Các quy định và quy trình trên đã làm cho các cá nhân, tổ chức mất nhiều thời gian và chi phí để giải trình về cùng một vấn đề cho cả hải quan và cơ quan chuyên môn để được thông quan hàng hóa. Các đơn vị nếu không có mối quan hệ tương quan sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp. "Tại cảng, hàng về nhiều và liên tục, nếu ngay dịp lễ sẽ bị kẹt cảng do nhân viên hải quan nghỉ lễ và các doanh nghiệp phải chịu phí kẹt cảng. Hiện tại, phí này đã bỏ, tôi nghĩ, hải quan và cảng phải có mối tương quan nhằm giúp đỡ các doanh nghiệp thông quan hành hóa nhanh chóng", bà Trương Thị Lưu Khánh, Giám đốc Công ty Panasonic Việt Nam chia sẻ.  

Hơn thế, các danh mục quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu quá nhiều và vẫn chưa có quy định nào rõ ràng, còn có nhiều mặt hàng thuộc danh mục chưa ban hành quy chuẩn nên không có căn cứ để kiểm tra, có khi cùng một mặt hàng nhưng lại chịu sự quản lý của nhiều bộ phận trong khi mỗi bộ quy định và thực hiện khác nhau về tiêu chí kiểm tra và quản lý các mặt hàng đó. Đây là một trong những lý do tạo nên quá nhiều thủ tục không cần thiết. Bà Đặng Thị Bình An, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan nhìn nhận: "Chúng tôi cho rằng, danh mục đối với hàng hóa xuất nhập khẩu là quá nhiều và chưa mô tả rõ ràng, về kiểm tra, đăng ký khai báo đối với danh mục hàng hóa kiểm tra chuyên ngành không có văn bản làm rõ nên dẫn đến việc áp dụng trong thực tế cũng gây phiền hà cho doanh nghiệp, yêu cầu về quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm thì có nhiều bộ liên quan, cách thức kiểm tra chưa thống nhất. Do những tồn tại trên, dẫn đến việc trong quá trình thực hiện không thống nhất và nhiều khi hơi máy móc".

Việc thực hiện và triển khai Nghị quyết 19 của Chính phủ trong việc đơn giản hóa thủ tục chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu là nhu cầu thiết thực đối với ngành hàng hóa  xuất nhập khẩu của Việt Nam. Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM, ông Hồ Xuân Lâm cho rằng: "Nghị quyết số 19, ngày 18/3/2014 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh Quốc gia, trong đó, đơn giản hóa quy trình, hồ sơ và thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa, là một trong những nội dung trọng tâm cần cải thiện, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp kinh doanh, đảm bảo tính công khai, minh bạch và phát triển bền vững của quốc gia. Để công tác triển khai nghị quyết được thực hiện một cách có hiệu quả, đòi hỏi các bộ ngành phải có sự phối hợp chặt chẽ với nhau, cùng tìm hiểu và tiếp thu ý kiến đóng góp của doanh nghiệp, của các tổ chức có liên quan".  

Để việc thực hiện các giải pháp đơn giản hóa thủ tục chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu được đồng bộ thì các bộ, ngành cần rà soát lại danh mục hàng hóa cần kiểm tra, xây dựng và công bố các danh mục hàng hóa cần kiểm tra chuyên ngành. Bên cạnh đó, cần kết nối thông tin giũa các Bộ, ngành đơn vị cung ứng dịch vụ và cơ quan hải quan, cũng như quy định rõ trách nhiệm của các Bộ ngành tránh chồng chéo và đùn đẩy trách nhiệm cũng như tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian trong quá trình thực hiện./.