<i> Hướng tới Bảo hiểm y tế toàn dân: </i>Đừng để phải chờ chết vì không mua bảo hiểm

(VOH) - Thực hiện Bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân là tạo được một cơ chế tài chính hướng tới mục tiêu đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản mà không phụ thuộc vào khả năng chi trả. Tính nhân văn của BHYT là sự chia sẻ cộng đồng giữa người khỏe và người bệnh, phòng tránh rủi ro tài chính liên quan tới đau ốm, nhất là với nhóm người nghèo. Lợi ích khi tham gia BHYT là rất lớn, nhưng hiện nhiều người dân vẫn không chịu bỏ vài trăm nghìn để mua, để đến khi đau ốm, bệnh tật phải bán cả nhà cửa, ruộng vườn để điều trị bệnh.

Chúng tôi gặp bà Trần Thị Thanh, quê ở Mộc Hóa, Long An, đang điều trị ung thư vú tại Bệnh viện Ung Bướu TPHCM. Việc hóa trị, xạ trị kéo dài với chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng khiến gia đình bà khánh kiệt. Do không bao giờ nghĩ đến chuyện bất trắc, ốm đau nên cả nhà bà chẳng ai tính việc mua Bảo hiểm y tế. Giờ mắc trọng bệnh, trong nhà có gì thì đã bán hết, chỉ còn cái xác nhà không che nổi mưa nắng. Giờ mới thấy nếu mua BHYT tự nguyện mỗi năm vài trăm nghìn thì đâu tốn kém cả trăm triệu như bây giờ. "Kêu mua hết nhà, tức là nhà có bao nhiêu người thì mua bấy nhiêu cho nên gia đình không có khả năng để mua. Sau khi tôi bị bệnh, tôi mổ và vô 2 đợt thuốc, nhưng nghèo khổ quá, bệnh đâu có tiền đâu mà trị. Chỉ biết nằm đó chứ biết làm sao bây giờ. Còn chính quyền người ta quan tâm người ta đến người ta ủng hộ, còn có chỗ người ta không ủng hộ thì phải chịu chứ biết làm sao. Giờ đi xin người ta cũng có cho đâu, lúc đó ai cứu mình được nữa".

Còn bà Trần Thị Anh, 64 tuổi, ở Bình Chánh, đang nằm điều trị tại bệnh viện Ung Bướu, thở dài nói, bao nhiêu năm làm ăn buôn bán, không phải không có tiền để mua BHYT vài trăm ngàn nhưng nghĩ mình khỏe mạnh nên chẳng mua làm gì. Đùng một cái đi khám thì bị ung thư, giờ có bệnh mới đi mua thẻ BHYT, nhưng cũng mất cả tháng mới có thẻ, chi phí vẫn phải thanh toán 100%, nếu không có thẻ BHYT chắc chỉ biết nằm nhà phó thác cho số phận: "Tôi siêu âm, đo điện đóng hết 1.010.000 đồng, mua thuốc cũng phải đóng tiền tùy theo rẻ mắc thôi, tiền thuốc cũng thua luôn. Mà kỳ này do bị nặng quá tôi mới chịu vô trong đây đó. Kể như tôi vô trong đây tôi chịu không nổi đâu, không xuể đâu. Bây giờ, mua bảo hiểm, tính ra nằm trong đây rẻ hơn nhiều. Tuy có hơi mắc, nhưng khi xuất viện được trừ chi phí lại. Hôi tôi mổ, tôi siêu âm 2 triệu, mổ 4 triệu là 6 triệu. Nhưng khi xuất viện ra họ thanh toán lại, tôi chỉ phải trả có 1,5 triệu".

Bác sĩ Hồ Hoàng Tuấn, BV Đại học Y Dược TPHCM cho biết, số bệnh nhân có BHYT hiện nay tại BV đã phủ hơn 60%. Đó là những cán bộ công nhân viên, người nghèo và tự nguyện. Đi khám chữa bệnh có BHYT hay không có bảo hiểm, đều được bình đẳng như nhau. Vì vậy, không mua BHYT để phòng lúc đau ốm là một thiệt thòi và tổn thất lớn. Nhiều bệnh nhân có khả năng chạy chữa nhưng người nhà xin về vì không có tiền, không có BHYT. Nếu không chữa được đã đành, nhưng chữa được mà không có tiền, không có BHYT là rất xót xa. "Cho nên những bà con khi bị bệnh mãn tính, bệnh ngặt nghèo nếu mà không có thẻ BHYT sẽ rất khó khăn. Đặc biệt những thủ thuật, xét nghiệm thường quy hoặc xét nghiệm kỹ thuật cao họ không được chi trả đó là điều thiệt thòi và khó khăn khi người dân không tham gia BHYT, như trường hợp của anh Nguyễn Văn Bảo, quê Cần Thơ, chẳng may bị tai biến, khi nằm xuống thì tất cả tài sản trong nhà đều bán đi hết để chạy chữa, hơn nữa anh ta còn là trụ cột trong nhà, tiền thuốc men, điều trị đã gây rất nhiều khó khăn cho gia đình và cho xã hội".

Chị Nguyễn Thị Hằng làm công nhân may hiện chị đang nằm điều trị tại bệnh viện đa khoa Thủ Đức kể, chị mổ sỏi mật, sau đó bị nhiễm trùng, phải mổ lại, chi phí lên đến vài chục triệu đồng. Cũng may có BHYT hỗ trợ nên chị chỉ phải trả 20% kinh phí điều trị. Nếu không có bảo hiểm, người bệnh như chị chỉ có cách về nhà nằm chờ chết: "Em mổ sỏi mật hết 15 triệu, nhờ có bảo hiểm em chỉ thanh toán 5.270.000 đồng, họ trả cho mình 80%, khi em bị nhiễm trùng đường mật phải nhập viện hết 1.739.000, còn nếu không có bảo hiểm thì hết 5,5 triệu. Em một mình nuôi hai đứa con cũng khó khăn lắm, đi làm mà không tăng ca chỉ được 3 triệu đồng/tháng".

Bác sĩ Ngô Viết Thịnh ở Bệnh viện Ung Bướu TPHCM đã không biết bao lần chứng kiến cảnh bệnh nhân có cơ hội sống nhưng người nhà đành gạt nước mắt xin về vì không có tiền chữa trị. "Bảo hiểm là chuyện cực kỳ tốt mà lúc bị bệnh đỡ được gánh nặng lắm, một trăm người, một ngàn người mới có một hai người bệnh. Ví dụ một người không có thẻ BHYT khi vào chụp CT một triệu rưỡi, hai triệu, tiền đâu mà chụp. Chưa kể là cái Petciti 15, 20 triệu thì tiền đâu mà làm. Bây giờ vẫn có bệnh nhân bị ung thư tuyến giáp đang chờ mổ xẻ mà chưa dám vô nhập viện. Tại vì khi nhập viện rồi mổ, sau đó điều trị tốn tiền nằm lâu dài thì họ nói đợi 2 tuần nữa mới có thẻ BHYT mới vô được không? Nhưng thí dụ cái hốc miệng, ung thư nướu răng, ung thư lưỡi, ung thư vòm miệng là mổ càng sớm càng tốt, để một tuần, nửa tháng là nhiều khi diễn tiến tệ hơn rồi, không mổ được".

Nằm chạy thận tại Khoa Thận nhân tạo BV Nhân dân Gia Định chị Nguyễn Thị Mai Thảo cho biết, đã mắc bệnh thận hơn ba năm nay, giờ mỗi tuần phải chạy thận ba lần. Thời gian đầu bị bệnh, chưa có thẻ BHYT nên gia đình chị phải chạy ngược, chạy xuôi vay mượn tiền điều trị. Đã có lúc vợ chồng phải xin về vì không đủ tiền nhưng về nhà ốm yếu quá vợ chồng lại dắt nhau vào viện. Trước hoàn cảnh khó khăn đó, chị được cấp thẻ BHYT người nghèo nên mỗi lần chạy thận chị chỉ mất 5% chi phí. Có thể nói những người chạy thận sống được là nhờ có BHYT. Họ đều hiểu rất rõ tính nhân văn của việc mua bảo hiểm, đó là khi mọi người khỏe mạnh cùng đóng góp chia sẻ với những người kém may mắn.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng, việc mua BHYT không phải lúc nào cũng thuận lợi. Ví dụ như mua BHYT tự nguyện không phải cứ đến mua là có luôn mà phải đợi cả tháng sau đó. Hoặc sự giao thời giữa năm cũ, năm mới không có thẻ, chẳng may bị bệnh tật, tai nạn sẽ không được thanh toán. Hơn nữa, BHYT tự nguyện đúng tuyến phải mua ba năm liên tục mới được thanh toán 100%. "

Má tôi lớn tuổi rồi, cũng thường xuyên đau ốm, trước đây không có thẻ BHYT đi điều trị cũng rất tốn kém phải vay mượn nhiều. Tưởng đâu đi mua cũng dễ, ai ngờ lên phường đến 5 lần 7 lượt mới mua được, họ cứ nói là mắc đi họp hành, mất tiền mua rồi còn phải chờ cả tháng hơn mới có thẻ, nói chung là khó khăn lắm".

Như đã phân tích, rõ ràng chiếc thẻ BHYT đôi khi là cái phao cho những căn bệnh ngặt nghèo, giúp người dân giảm bớt gánh nặng chi phí khám chữa bệnh. Tuy nhiên, để hướng đến bảo hiểm y tế toàn dân, đòi hỏi ngành Y tế phải nhanh chóng khắc phục được những tồn tại và yếu kém hiện nay. Nếu y đức còn thiếu, thái độ phục vụ ứng xử của nhân viên y tế còn vô cảm, cửa quyền, vô trách nhiệm, thủ tục hành chính phiền hà, thì chính sách này khó mà thành công.

BHYT có thể ví như "lá lành đùm lá rách", bởi 300 người đóng BHYT mới có thể nuôi nổi một người bệnh. Như vậy, mua bảo hiểm cũng là cách để chia sẻ cùng nhau vượt qua lúc ốm đau bệnh tật. Nếu người dân biết nhìn xa trông rộng, mua bảo hiểm y tế thì đến phút nguy cấp đã có thể được trợ giúp, có tiền chạy chữa để qua cơn hiểm nghèo với chi phí lớn.