Tin tứcNgay từ những ngày đầu mới thành lập, khó khăn lớn nhất của các văn phòng Thừa phát lại chính là sự lạ lẫm của người dân trước khái niệm Thừa phát lại. Bà Thu Hiên – nhân viên tại văn phòng quận 8 cho biết, thời gian đầu thành lập, không chỉ với người dân, ngay cả một số cơ quan chức năng cũng không rõ văn phòng Thừa phát lại là gì, có chức năng nhiệm vụ hoạt động ra sao? Do vậy, trong một số trường hợp, đội ngũ Thừa phát lại chưa nhận được sự hỗ trợ, hợp tác kịp thời từ phía các cơ quan chức năng.
Bà Thu Hiên kể về một trường hợp xuống nhà dân lập vi bằng, ghi nhận chủ nhà đã không còn sinh sống tại địa chỉ đăng ký thường trú, để lập vi bằng, cần có người làm chứng là cán bộ khu phố. Tuy nhiên, cán bộ khu phố lại từ chối vì lý do không biết Thừa phát lại là thế nào và lập vi bằng nghĩa là làm sao, có ảnh hưởng gì hay không? Ông Nguyễn Tiến Pháp - Trưởng Văn phòng Thừa phát lại quận 10 giải thích về trường hợp lập vi bằng:
Bên cạnh hoạt động lập vi bằng, những mảng công việc chính của Thừa phát lại còn là thực hiện việc tống đạt, xác minh điều kiện thi hành án, tổ chức thi hành án... Với những phần việc nêu trên, các văn phòng Thừa phát lại ra đời đã và đang góp phần giảm tải một số phần việc của các cơ quan thi hành án nói riêng và lĩnh vực tư pháp nói chung. Nhất là việc lập vi bằng đã đem lại một diện mạo mới, một đời sống mới sôi động của việc cung cấp các dịch vụ công trong lĩnh vực pháp luật, tư pháp, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hỗ trợ người dân tiếp cận tư pháp bình đẳng, an toàn.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành công ban đầu, hoạt động Thừa phát lại được thực hiện thí điểm tại TP.HCM vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là trong công tác xác minh điều kiện thi hành án. Ông Phạm Quang Giang - Trưởng văn phòng Thừa phát lại quận 5 cho biết:
Với những khó khăn chung của một số văn phòng Thừa phát lại, ông Nguyễn Tiến Pháp - Trưởng Văn phòng Thừa phát lại quận 10 kiến nghị:
Đứng ở góc độ quản lý, bà Ung Thị Xuân Hương - Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM cho rằng, để tháo gỡ những vướng mắc hiện nay, Sở đã kiến nghị Bộ Tư pháp đề nghị Tòa án Nhân dân Tối cao tổ chức quán triệt và chỉ đạo các Tòa án nhân dân địa phương thực hiện tốt việc chuyển giao, bố trí kinh phí và hướng dẫn Thừa phát lại thực hiện chức năng tống đạt văn bản của Tòa án.
Bên cạnh đó, tòa án sẽ thực hiện việc xem xét, sử dụng vi bằng trong việc xét xử nhằm tạo sự thống nhất giữa hoạt động của Thừa phát lại và Tòa án cũng như tính hiệu quả lâu dài của việc lập vi bằng. Một bước đi quan trọng nữa là Bộ Tư pháp đã chủ động cùng với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các bộ, ngành có liên quan nhằm kịp thời ban hành các thông tư, thông tư liên tịch hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại trong giai đoạn thí điểm.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Thừa phát lại, bên cạnh các thông tư, thông tư liên tịch, cần có sự tuyên truyền và thống nhất về mặt nhận thức trong hệ thống cơ quan nhà nước cũng như trong nhân dân về Thừa phát lại.
Thừa phát lại là công lại, giống như Công chứng viên, được Nhà nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, kỷ luật… để thực hiện dịch vụ công. Và thực tiễn hiện nay, mặc dù các văn phòng Thừa phát lại được thành lập theo mô hình doanh nghiệp nhưng bản chất không phải là doanh nghiệp, không mang tính chất kinh doanh thương mại. Do đó, một số ý kiến cho rằng, Thừa phát lại không phải là doanh nhân, vì vậy các văn phòng Thừa phát lại không thể nay thành lập, mai giải thể mà sẽ được duy trì, kế thừa như một sản nghiệp. Điều đó càng đòi hỏi sự chặt chẽ khi xem xét bổ nhiệm, miễn nhiệm các Thừa phát lại.
Đánh giá hoạt động của các văn phòng Thừa phát lại sau hơn 3 năm đi vào hoạt động tại TP.HCM, bà Ung Thị Xuân Hương - Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM nhìn nhận:
Theo nhận định của lãnh đạo Bộ Tư pháp, thành công của việc thí điểm chế định Thừa phát lại tại TP.HCM sẽ là tiền đề quan trọng để mở rộng chế định này tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời quyết định tương lai của nghề Thừa phát lại ở Việt Nam.
Với trọng trách đó, cùng với quyết tâm và nhận thức chung thống nhất của các bộ, ban ngành và lãnh đạo TP.HCM, có thể đặt niềm tin vào sự thành công của thí điểm chế định Thừa phát lại. Theo đó, trong tương lai, nghề Thừa phát lại sẽ khẳng định được vị trí, vai trò của mình để trở thành người bạn đồng hành, hỗ trợ hữu ích cho các cơ quan tư pháp và mọi người dân, tổ chức trong nền tư pháp dân chủ, vì dân.