Nông thôn mới từ thực tế ở TP.HCM

(VOH) - Nông thôn TP.HCM bao gồm vùng ven đô và ngoại thành; đó là vùng không gian không chỉ phát triển về nông nghiệp theo truyền thống trước đây, mà còn là địa bàn tổ chức sản xuất, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và đô thị theo quy hoạch. Do đó việc xây dựng nông thôn mới bao hàm nhiều nội dung mới, hình thức mới, giải pháp mới đa dạng hơn, rộng lớn hơn và cũng nặng nề khó khăn hơn.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương về xây dựng nông thôn mới, TP.HCM chọn 6 xã điểm là: xã Tân Thông Hội và Thái Mỹ ở huyện Củ Chi, xã Xuân Thới Thượng ở huyện Hóc Môn, xã Tân Nhựt ở huyện Bình Chánh, xã Nhơn Đức huyện Nhà Bè và xã Lý Nhơn ở huyện Cần Giờ. Xuất phát điểm từ những điều kiện khác nhau, nhưng có thể khẳng định qua hai năm xây dựng nông thôn mới, ở TP.HCM, thành quả cao nhất chính là sự đồng lòng, phấn khởi của người dân nông thôn. Đến nay các địa phương này đã hoàn thành phần lớn các tiêu chí về nông thôn mới. Những tiêu chí còn lại là những khó khăn mà từ thực tiễn thí điểm nông thôn mới ở TP.HCM đã chỉ ra. Với 19 tiêu chí về nông thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia, có những tiêu chí dễ dàng đạt được bằng sự đầu tư vốn của Nhà nước cũng như bằng sự đồng tình góp sức của người dân. Đó là những tiêu chí thiết thực với cuộc sống, có thể nhìn thấy sự đổi thay từng ngày như: giao thông thông suốt, điện phủ kín, kênh mương thủy lợi đảm bảo cho việc trồng trọt, tưới tiêu… Song có những tiêu chí, rất khó khăn mới có thể đạt được và ở mỗi vùng mỗi khác.

Theo ông Nguyễn Văn Bu, Bí thư Huyện Ủy Củ Chi, khó khăn hiện nay là tiêu chí thu nhập của người dân. Từ một xã thuần nông, muốn tăng thu nhập cho người dân cần phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, nhân rộng các mô hình kinh tế có hiệu quả cao. Nhưng để chuyển đổi nhận thức của người nông dân từ kỹ thuật sản xuất nông nghiệp lạc hậu sang nền nông nghiệp đô thị với trình độ kỹ thuật cao là điều không dễ đạt được trong một sớm một chiều. Hiện nay ở huyện Củ Chi, xã Tân Thông Hội đã đạt 18/19 tiêu chí, xã Thái Mỹ đạt 13/19 tiêu chí về nông thôn mới. Trong 19 tiêu chí đưa ra, trên thực tiễn, có những tiêu chí không nhất thiết phải đảm bảo nhưng vẫn có thể tạo được bộ mặt mới của nông thôn. Ông Nguyễn Văn Bu cho biết:

Cách làm của xã Thái Mỹ là đáng hoan nghênh. Bởi nếu cứ cứng nhắc thực hiện cho được tiêu chí về chợ thì có khi đi vào lãng phí. Điển hình là ở xã Tân Nhựt huyện Bình Chánh có ngôi chợ được xây dựng năm 2003 với trị giá 3 tỷ đồng nhưng vắng bóng tiểu thương. Khi triển khai nông thôn mới vào năm 2010, ngôi chợ tiếp tục được sửa sang cho khang trang hơn với số tiền không nhỏ, nhưng hiện nay vẫn bị bỏ không. Nguyên nhân là do trên địa bàn xã có 2 tuyến xe buýt rất thuận tiện để người dân đến những ngôi chợ lớn gần đó như Chợ Đệm và chợ đầu mối Bình Điền. Theo ông Huỳnh Văn Phạm Hồng, Chủ tịch UBND xã Tân Nhựt, trong số 5 tiêu chí Nông thôn mới mà xã chưa đạt được là: giao thông, thủy lợi, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, hộ nghèo…. thì vấn đề bức bách nhất là giao thông. Địa phương đã huy động các nguồn lực thực hiện được 35/37 công trình giao thông nông thôn, nhưng tuyến đường Thế Lữ là công trình do thành phố đầu tư đã bị ngưng lại do cắt giảm đầu tư công theo Nghị quyết 11 của Chính phủ. Hiện nay, tuyến đường huyết mạch của địa phương này đã bị xuống cấp nặng nề làm ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương. Ông Huỳnh Văn Phạm Hồng kiến nghị:

Xã Nhơn Đức huyện Nhà Bè là một xã ven đô đang trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Từ khởi điểm thấp, số vốn thành phố bỏ ra cũng không nhiều nhưng đến nay xã đã đạt 14/19 tiêu chí. Đối với tiêu chí về Nhà văn hóa ở các ấp, xã Nhơn Đức kết hợp Điểm sinh hoạt văn hóa ấp với văn phòng Ban điều hành ấp. Đây cũng là cách làm sáng tạo bởi trên thực tế ở nhiều địa phương, nhà văn hóa quận, huyện cũng chỉ hoạt động cầm chừng, nên xã cân nhắc việc xây dựng nhà văn hóa ấp cũng là điều dễ hiểu. Ông Bùi Hòa An, Phó Chủ tịch UBND huyện Nhà Bè cũng cho rằng các tiêu chí Nông thôn mới của Bộ tiêu chí Quốc gia có một số nội dung không phù hợp với địa bàn Tp.HCM. Ông Bùi Hòa An phân tích thêm:

Theo ông Dương Văn Nhân, Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, trong xây dựng nông thôn mới, tính bền vững của các tiêu chí mới là điều quan trọng chứ không phải phấn đấu để đạt được các tiêu chí là xong. Còn theo ông Nguyễn Tấn Tuyến, Phó Ban Kinh tế Ngân sách HĐND TP thì xây dựng Nông thôn mới là một việc phải làm thường xuyên, liên tục, lâu dài, trong đó cần chú trọng đến yếu tố con người. Thực tế ở Tp.HCM cũng cho thấy bên cạnh các nguồn lực sẵn có, ở địa phương nào đội ngũ cán bộ tâm huyết thì dễ thực hiện thành công. Thực chất của nông thôn mới là cuộc sống của người dân nông thôn được nâng lên đến đâu, chứ không phải là địa phương vắt sức để đạt được bao nhiêu tiêu chí đề ra.

Xây dựng Nông thôn mới là một chủ trương đúng đắn nhằm đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân nông thôn. Tuy nhiên, đây là một quá trình đòi hỏi vừa thực hiện vừa rút kinh nghiệm để đạt được hiệu quả cao nhất. Thực tiễn quá trình xây dựng nông thôn mới ở TPHCM thời gian qua đã cho thấy, các địa phương cần tùy thuộc vào điều kiện thực tế của mình mà có những bước đi, những cách làm phù hợp. Bên cạnh đó, tính thiết thực của các tiêu chí cũng cần được xem xét, cân nhắc kỹ hơn.