Tin tứcViệt Nam đang trong giai đoạn "dân số vàng" khi khoảng 67,4% dân số ở độ tuổi lao động từ 15-64. Tuy nhiên, theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), lợi thế này sẽ không kéo dài khi nước ta đang đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh và mức sinh giảm dưới mức thay thế tại nhiều địa phương. Giai đoạn dân số vàng cũng được dự báo sẽ kết thúc vào năm 2036.
Trong bối cảnh đó, chủ đề Ngày Dân số Thế giới 11/7 năm nay là "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng", nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong phát triển bền vững và ứng phó với những thách thức về dân số.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho tương lai đất nước. Thanh niên không chỉ là lực lượng kế cận mà còn là lực lượng xung kích, sáng tạo, trực tiếp tham gia kiến tạo sự phát triển của quốc gia.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả lợi thế dân số vàng, Việt Nam cần giải quyết nhiều vấn đề tồn tại như mức sinh thấp kéo dài, mất cân bằng giới tính khi sinh, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế. Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn rơi vào nghịch lý "thừa lao động nhưng thiếu nhân lực chất lượng cao".
Theo ông Mai Trung Sơn, Phó Vụ trưởng Quy mô dân số - Kế hoạch hóa gia đình (Cục Dân số, Bộ Y tế), xu hướng kết hôn muộn và giảm sinh xuất phát từ nhiều rào cản kinh tế - xã hội. Nhiều người trẻ ưu tiên phát triển sự nghiệp, chờ ổn định tài chính mới lập gia đình, trong khi chi phí nuôi dạy con ngày càng cao khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn hoặc không muốn sinh thêm con.
Nhằm tháo gỡ những khó khăn này, Luật Dân số năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ cho các gia đình trẻ và người lao động. Các chính sách đáng chú ý gồm kéo dài thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ sinh con thứ hai, bổ sung chế độ nghỉ cho người chồng khi vợ sinh con, hỗ trợ khám sức khỏe tiền hôn nhân, hỗ trợ điều trị vô sinh đối với các gia đình khó khăn, khuyến khích phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi tại địa phương có mức sinh thấp và ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội.
Không chỉ tạo điều kiện để người trẻ yên tâm lập gia đình và sinh con, Chính phủ cũng đang đẩy mạnh các chính sách phát triển thanh niên. Ngày 1/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1184 điều chỉnh, bổ sung Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030.
Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đưa tỷ lệ thanh niên thất nghiệp và thiếu việc làm xuống dưới 6%; 70% thanh niên có việc làm bền vững, việc làm xanh hoặc trong lĩnh vực kinh tế số, công nghệ cao; 40% thanh niên tham gia các hoạt động kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu hằng năm trên 70% thanh niên được tiếp cận thông tin và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản; trên 50% được tư vấn tâm lý; hơn 90% cặp nam nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn; đồng thời mở rộng chăm sóc sức khỏe định kỳ cho thanh niên công nhân tại các khu công nghiệp.
Các chuyên gia cho rằng, để tận dụng hiệu quả "cơ hội vàng" về dân số trước khi bước vào giai đoạn già hóa, Việt Nam cần tiếp tục cải cách giáo dục theo hướng phát triển kỹ năng số, kỹ năng xanh; nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động; đẩy mạnh hỗ trợ khởi nghiệp, hướng nghiệp và kết nối việc làm cho thanh niên. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để biến lợi thế dân số vàng thành động lực tăng trưởng bền vững trong những thập niên tới.